Đề ôn thi Tốt nghiệp THPT Sinh học năm 2026 có đáp án - Đề số 21

PHẦN I. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 18. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.

Chức năng của DNA là

Hình bên dưới mô tả cấu trúc vật chất di truyền trong tế bào.

Trong các nhận định dưới đây, nhận định nào ĐÚNG khi nói về cấu trúc và hoạt động của các vùng trên gene?

Hình vẽ sau mô tả một dạng đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể (NST). Phát biểu nào sai về đột biến này?

Tay-Sachs là một bệnh di truyền đơn gene ở người do allele lặn gây nên; người có kiểu gene đồng hợp tử và allele lặn gây bệnh thường chết trước tuổi trưởng thành. Bệnh Tay-sachs được mô tả như phả hệ sau đây, biết rằng bố đẻ của người phụ nữ số 8 đến từ một quần thể không có allele gây bệnh; biết không có đột biến mới phát sinh trong những gia đình này. Có tối đa bao nhiêu người trong gia đình biết được kiểu gene?

Cho sơ đồ phả hệ sau mô tả sự di truyền của một bệnh ở người do một gene có 2 allele quy định. Giải thích nào sau đây đúng về sự di truyền bệnh trên?

Vào những năm 1950, hai nhà khoa học Stanley Miller và Harold Urey đã tiến hành một thí nghiệm hỗ trợ cho giả thuyết rằng các phân tử quan trọng đối với sự sống có thể đã hình thành một cách thô bạo trong điều kiện sơ khai của Trái Đất. Thiết bị được sử dụng trong thí nghiệm được minh họa dưới đây, một số bộ phận nhất định được dán nhãn A - D

Cho các nhận định sau:

1. Chọn lọc tự nhiên tạo ra các cá thể thích nghi với môi trường sống.

2. Ở sinh vật có hệ gene lưỡng bội, chọn lọc chống lại allele trội làm thay đổi tần số allele nhanh hơn allele lặn.

3. Chọn lọc tự nhiên tác động trực tiếp lên kiểu hình.

4. Chọn lọc tự nhiên có thể đào thải hoàn toàn một allele lặn ra khỏi quần thể.

Dựa theo Học thuyết tiến hoá tổng hợp hiện đại xác định có bao nhiêu nhận định đúng về đặc điểm của chọn lọc tự nhiên?

Có bao nhiêu phát biểu sau đây đúng về các biện pháp con người thường thực hiện để bảo tồn đa dạng sinh vật?

I. Nghiên cứu, đánh giá, lập danh lục các loài nguy cấp, quý hiếm, đưa vào Danh lục Đỏ của thế giới (còn gọi là Danh lục IUCN) hoặc Sách Đỏ Việt Nam .

II. Xác định các điểm nóng về đa dạng sinh vật để ưu tiên và tập trung các hoạt động bảo tồn.

III. Xây dựng các khu bảo tồn đa dạng sinh vật nhằm phát huy tối đa các tác động xấu lên các hệ sinh thái tự nhiên có giá trị và các loài nguy cấp, quý hiếm sống ở trong đó.

IV. Xây dựng các hành lang kết nối các sinh cảnh quan trọng với nhau để các loài có cơ hội giao lưu, sinh sản, gia tang đa dạng di truyền và sức sống.

V. Tăng cường các hoạt động giáo dục, tuyên truyền để cộng đồng thay đổi thói quen tiêu dung, nói không với các sản phẩm không thân thiện với thiên nhiên sinh vật.

VI. Nghiên cứu bảo vệ nguồn gen, nguồn giống các cá thể của các loài nguy cấp, quý hiếm, đặc hữu trong các trung tâm cứu hộ, vườn thú, vườn thực vật, ngân hang hạt giống, ngân hang gene, phòng thí nghiệm, … tiến tới gây trồng, nhân nuôi trong phòng thí nghiệm.

PHẦN II. Thi sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thi sinh chọn đúng hoặc sai.

Kết quả xét nghiệm máu lúc đói của người phụ nữ tuổi 30 cho chỉ số máu thể hiện như sau:

Nghiên cứu kết quả và cho biết mỗi nhận định sau đây là Đúng hay Sai?

Ở vi khuẩn E.coli kiểu dại, sự biểu hiện của gene lac Z (mã hóa : β-galactosidasa), gene lac Y (mã hóa permease) thuộc operon Lac phụ thuộc vào sự có mặt của lactose trong môi trường nuôi cấy. Bằng kỹ thuật gây đột biến nhân tạo, người ta đã tạo ra được các chủng vi khuẩn khác nhau và được nuôi cấy trong hai môi trường: không có lactose và có lactose. Sự biểu hiện gene của các chủng vi khuẩn được thể hiện ở bảng dưới đây.

(+): Sản phẩm được tạo ra, (-): Sản phẩm không được tạo ra hoặc tạo ra không đáng kể

Dựa vào kết quả, mỗi nhận định sau đây là Đúng hay Sai?

Nhiệt độ quy định giới tính (TSD – Temperature dependent sex determination) là hiện tượng nhiệt độ môi trường trong quá trình hình thành phôi hoặc ấu trùng ảnh hưởng đến hình thành giới tính của cơ thể đó. Có nhiều loài động vật không xương và có xương sống thuộc nhóm TSD như cá sấu, đa số các loài rùa, một số loài cá, một số loại thằn lằn,...

Hình 1. Mô hình nhiệt độ ảnh hưởng đến hình thành giới tính gồm loại I (A, B), loại II (C)

(T$_{piv}$ là nhiệt độ mà tại đó tỉ lệ đực và cái bằng nhau. Miền tô đậm là miền tỉ lệ của mỗi giới tính từ 5% đến 95%)

Ở một số loài rùa biển, nhiệt độ ấp trứng trên 31°C trứng nở ra toàn rùa cái, dưới 27,7°C trứng nở ra toàn rùa đực. Ở một số loài cá sấu, nhiệt độ ấp trứng khoảng 32,5 - 33°C trứng nở ra toàn con đực.

Mỗi nhận định sau đây là Đúng hay Sai về ảnh hưởng của nhiệt độ lên sự hình thành giới tính ở các loài TSD?

Nghiên cứu tốc độ sinh trưởng của 2 loài trùng cỏ P. caudatum và P. aruelia cùng ăn một loại thức ăn trong những điều kiện thí nghiệm khác nhau, người ta thu được kết quả thể hiện ở đồ thị dưới đây:

PHẦN III. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6. Thí sinh điền kết quả mỗi câu vào mỗi ô trả lời tương ứng theo hướng dẫn của phiếu trả lời.

Một trẻ sơ sinh được chẩn đoán mắc hội chứng Cri-du-chat, với các triệu chứng điển hình như tiếng khóc giống tiếng mèo, chậm phát triển trí tuệ, dị tật tim và khuôn mặt đặc biệt. Qua xét nghiệm di truyền, bác sĩ xác định rằng đứa trẻ này có một đoạn nhiễm sắc thể bị mất trên nhánh ngắn của một nhiễm sắc thể. Hãy cho biết nhiễm sắc thể bị mất đoạn gây ra hội chứng này thuộc nhiễm sắc thể số mấy ?

Người ta sử dụng gene quy định màu sắc vỏ trứng nằm trên nhiễm sắc thể X, không có allele trên Y ở tằm dâu để phân biệt giới tính tằm nhằm tăng năng suất tạo ra tơ. Allele A quy định trứng có màu sẫm và allele a quy định trứng có màu sáng. Để xác định được giới tính, người ta thực hiện các phép lai sao cho mỗi giới tính chỉ cho ra trứng có một màu duy nhất, sau đó thực hiện xử lý nhanh tằm cái và giữ lại tằm đực để sản xuất. Xét bảng sau:

Có bao nhiêu phép lai trong các phép lai trên không thể xác định được con đực và con cái qua màu vỏ trứng?

Ở đậu Hà Lan, gene 1 có 2 allele (A và a); gene 2 có 2 allele ( B và b). Hai cặp allele nằm trên 2 cặp nhiễm sắc thể thường khác nhau. Tỉ lệ allele A và allele b của 4 quần thể được biểu thị trong biểu đồ dưới đây, biết cả 4 quần thể đều ở trạng thái cân bằng di truyền. Căn cứ vào các dữ liệu trong biểu đồ, hãy sắp xếp các quần thể theo thứ tự tăng dần của tần số kiểu gene aabb trong các quần thể.

Quan sát hình 3 sau đây:

Hình 3.

Từ hình trên ta có sơ đồ về quá trình hình thành loài mới như sau: Quần thể gốc $\rightarrow _{\mathrm{Pháttán}}^{X}$Ổ sinh thái khác nhau $\overset{Y}{\rightarrow }$Sự khác biệt về tần số alen và thành phần kiểu gen $\overset{Z}{\rightarrow }$Quần thể thích nghi $\overset{Z}{\rightarrow }$Hình thành loài mới.

Cho các chú thích như sau:

1. Đột biến.

2. Chọn lọc tự nhiên.

3. Cách li sinh sản.

4. Nhân tố tiến hóa.

Kết hợp hình và sơ đồ trên, hãy chú thích đúng thứ tự của X, Y, Z, T. (Viết liền các số chú thích)

Giả sử lưới thức ăn trong 1 hệ sinh thái được mô tả ở hình 19. Theo lí thuyết, nếu chuột bị loại bỏ hoàn toàn khỏi hệ sinh thái này thì lưới thức ăn còn mấy chuỗi thức ăn?

Hình 19. Lưới thức ăn đơn giản trên đồng cỏ

Mối quan hệ giữa 2 loài thực vật (loài A) và loài B được biểu diễn bằng sự biến động số lượng cá thể theo hình dưới đây. Biết sự tăng số lượng của loài A là do con người can thiệp và phục hồi môi trường sống của loài này.

Thời điểm bắt đầu có sự can thiệp của con người nhằm giúp phục hồi lại môi trường sống là năm nào?