Khi vỗ tay đều trước miệng các ống của đàn K’lông pút có độ dài khác nhau như hình bên, thì thấy âm phát ra ở các miệng ống trầm bổng khác nhau. Sóng âm lan truyền trong mỗi ống không phải là sóng chạy. Vậy đó là loại sóng gì và có những đặc điểm nào?
Xem đáp án và lời giải
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
- Đó là loại sóng dừng, là sóng tổng hợp của nhiều sóng tới và sóng phản xạ.
- Sóng dừng được tạo thành mỗi khi có hai sóng cùng biên độ, cùng bước sóng lan truyền theo hai hướng ngược nhau. Hai sóng này gặp nhau, giao thoa nhau tạo nên sóng tổng hợp là sóng dừng. Những điểm tại đó hai sóng ngược pha nhau thì không dao động và được gọi là nút sóng, những điểm tại đó hai sóng cùng pha nhau thì dao động với biên độ cực đại được gọi là bụng sóng.
Câu 2
1 điểm
Chuẩn bị
- Giá thí nghiệm.
- Dây đàn hồi PQ.
- Bộ rung.
- Máy phát tần số.
Tiến hành
Bố trí thí nghiệm như Hình 13.1.
Bước 1: Giữ cho dây căng, đầu P mắc vào ròng rọc, đầu rung mắc vào dây.
Bước 2: Cho bộ rung hoạt động để rung đầu P. Điều chỉnh tần số của bộ rung cho đến khi trên dây xuất hiện những điểm dao động với biên độ cực đại và có những điểm đứng yên. Hiện tượng như vậy gọi là hiện tượng sóng dừng. Ghi lại tần số của bộ rung.
Bước 3: Thay đổi tần số của bộ rung cho đến khi lại quan sát được những điểm dao động với biên độ cực đại và những điểm đứng yên. Ghi lại tần số mới của bộ rung.
Xem đáp án và lời giải
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Học sinh tự làm thí nghiệm với các bước hướng dẫn ở trên.
Câu 3
1 điểm
Từ kết quả thí nghiệm rút ra điều kiện để có sóng dừng.
Xem đáp án và lời giải
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Điều kiện để có sóng dừng trong thí nghiệm trên là chiều dài sợi dây có hai đầu cố định là chiều dài sợi dây phải bằng số nguyên lần nửa bước sóng:
l=k2λ=k2fv(k = 1, 2, 3, …)
Câu 4
1 điểm
Hãy xác định số nút và số bụng của sóng dừng trên sợi dây Hình 13.3.
Xem đáp án và lời giải
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
- Số nút: 4 nút.
- Số bụng: 3 bụng.
Câu 5
1 điểm
Hãy giải thích sự tạo thành sóng dừng trên dây PQ ở thí nghiệm Hình 13.1.
Xem đáp án và lời giải
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Coi bộ rung P phát ra sóng tới, khi sóng tới đến gặp điểm Q cố định thì tạo ra sóng phản xạ. Sóng tới từ P gặp sóng phản xạ từ Q, do hai sóng này cùng biên độ, cùng tần số nên tạo ra hiện tượng sóng dừng, có các điểm nút, điểm bụng như chúng ta quan sát trong thí nghiệm.
Câu 6
1 điểm
Một dây đàn hồi dài 0,6 m hai đầu cố định dao động với một bụng sóng.
a) Tính bước sóng λ của sóng trên dây.
b) Nếu dây dao động với 3 bụng sóng thì bước sóng là bao nhiêu?
Trên sợi dây đàn hồi, có chiều dài L = 1,2 m người ta tạo ra sóng dừng có hình dạng được mô tả ở Hình 13.6. Biết tần số rung của sợi dây là f = 13,3 Hz. Xác định tốc độ truyền sóng trên dây.
