Đề thi HSG Sinh học 12 THPT Ngô Gia Tự - Phú Thọ có đáp án - Đề Trắc nghiệm 2

PHẦN I. Câu trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn (8,0 điểm). Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 32. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.

Để nghiên cứu sự thay đổi hàm lượng DNA trong một chu kì tế bào thực vật, các nhà khoa học đã thêm các nucleotide loại thymine đánh dấu phóng xạ vào môi trường nuôi cấy tế bào lúc 0 giờ. Khi các nucleotide đánh dấu phóng xạ được huy động để tổng hợp DNA, mức độ phát ra phóng xạ của nhân tế bào sẽ tăng lên. Hình dưới đây cho thấy sự thay đổi hàm lượng DNA trong một chu kì tế bào.

Phát biểu nào sau đây không đúng về thí nghiệm này?

Các nhà khoa học đã sử dụng hai loài cây A và B (một loài thực vật C3 và một loài thực vật C4) để so sánh giữa hai loài về mối liên hệ giữa nhu cầu nước và lượng chất khô tích lũy trong cây. Các cây thí nghiệm giống nhau về độ tuổi và khối lượng tươi (tương quan với sinh khối khô) được trồng trong điều kiện canh tác tối ưu. Sau cùng một thời gian sinh trưởng, các giá trị trung bình về lượng nước hấp thụ và lượng sinh khối khô tăng thêm được thống kê sau ba lần lặp lại thí nghiệm và thể hiện trong bảng dưới đây:

Nhận định nào sau đây là đúng, dựa vào kết quả nghiên cứu trên?

Để đánh giá ảnh hưởng của các nguyên tố dinh dưỡng khoáng N, P, K trong phân bón đối với một giống lúa, người ta tiến hành 3 thí nghiệm khác nhau về chế độ bón phân, các điều kiện khác là như nhau. Kết quả thí nghiệm được thể hiện ở Bảng 5.

Bảng 5

(Sự sai khác về năng suất và hàm lượng tinh bột có ý nghĩa thống kê)

Biết rằng hàm lượng N có trong phân urea là 46%. Có bao nhiêu phát biểu dưới đây đúng về thí nghiệm đã tiến hành?

I. Bón nhiều phân urea làm giảm năng suất và hàm lượng tinh bột.

II. Khi cây lúa tích lũy nhiều hợp chất chứa N sẽ có xu hướng giảm tích lũy các hợp chất carbohydrate.

III. Các cây lúa trong thí nghiệm 1 có xu hướng sinh trưởng kéo dài thân, dễ bị đổ, dễ sâu bệnh.

IV. Ở thí nghiệm 2, nếu thay thế đạm Urea bằng phân đạm NH$_{4}$NO$_{3}$ (chứa 33% N) thì cần sử dụng khối lượng là 39,7 kg.

Sơ đồ nào sau đây thể hiện trao đổi O$_{2}$ (thông qua sự chênh lệch phân áp khí O$_{2}$ (mmHg) giữa dòng nước và dòng máu chảy trong mao mạch mang của cá xương?

Hình 2 mô tả các thành phần tham gia vào quá trình điều hòa hoạt động của gene trong một operon cảm ứng (operon Lac) của vi khuẩn E. coli. Sự phiên mã của các gene cấu trúc thường bị ức chế bởi một protein bám vào vùng operator (protein ức chế) ngăn cản RNA polymerase hoạt động. Khi có chất cảm ứng allolactose lactose, chất này sẽ gắn vào protein ức chế, làm thay đổi cấu trúc không gian của protein ức chế, nên protein này mất khả năng bám vào operator, cho phép RNA polymerase liên kết với promoter và bắt đầu phiên mã các gene cấu trúc.

Hình 2

Hình nào sau đây mô tả chính xác hoạt động của operon Lac khi môi trường có lactose nhưng các gene cấu trúc không hoạt động?

Người ta nuôi cấy vi khuẩn E.Coli và tiến hành thực nghiệm nghiên cứu hoạt động của opêron Lac trong điều kiện môi trường có lactôzơ. Theo lí thuyết, có bao nhiêu trường hợp sau đây mà các gen cấu trúc Z, Y và A được phiên mã?

I. Gây đột biến gen điều hòa, prôtêin ức chế bị mất chức năng sinh học.

II. Gây đột biến làm mất ái lực của vùng khởi động (P) với enzim ARN polimeraza.

III. Gây đột biến mất đoạn làm mất vùng khởi động (P) của opêron.

IV. Gây đột biến làm vùng vận hành (O) mất khả năng liên kết với protein ức chế.

Hình dưới đây mô tả về một giai đoạn trong quá trình phân bào của một tế bào lưỡng bội bình thường (tế bào A) trong cơ thể đực của một loài. Cho một số nhận xét về quá trình phân bào của tế bào A như sau:

(1) Tế bào A có chứa ít nhất là hai cặp gene dị hợp.

(2) Bộ nhiễm sắc thể lưỡng bội bình thường của loài là 2n = 8.

(3) Tế bào A tạo ra tối đa là 3 loại giao tử khác nhau về các gene đang xét.

(4) Ở giai đoạn phân bào trong hình bên, tế bào đang có 4 chuỗi polynucleotide.

Biết đột biến nếu có chỉ xảy ra 1 lần, số phát biểu đúng là:

Ở người bệnh đái tháo đường do đột biến gen mã hóa hóc môn insulin gây suy giảm bài tiết Insulin và nồng độ Insulin ngoại vị thay đổi dẫn đến tăng đường huyết. Gen mã hóa hormone insulin ở người là một trong những gen được giải trình tự rất sớm phục vụ cho nghiên cứu chuyên sâu và điều trị bệnh đái tháo đường. Gen này nằm trên NST số 11 và chứa 4044 cặp nucleotit với số lượng nu trên mạch gốc gồm 680A, 1239X, 1417G, 708T. Theo lý thuyết có bao nhiêu phát biểu sau đây đúng khi nói về gen insulin và các vấn đề liên quan?

I. Hàm lượng insulin trong máu cao do sự biểu hiện gen khiến con người mắc bệnh đái tháo đường.

II. Trên mạch gốc, số lượng A khác T là một gợi ý cho thấy gen này là 1 phân tử ADN mạch đơn.

III. Gen này giàu G – X và do đó nhiệt độ nóng chảy của gen (nhiệt độ tách 2 mạch đơn) cao hơn so với các gen có chiều dài tương ứng cân bằng tỉ lệ G – X và A – T.

IV. Chiều dài của gen được giải trình tự kể trên có giá trị 687,48 nm.

V. Tính trạng khả năng sản xuất insulin ở người được di truyền theo quy luật liên kết với giới tính.

Sơ đồ sau đây mô tả quá trình nào đang diễn ra?

Có bao nhiêu phát biểu đúng về quang tổng hợp và hóa tổng hợp?

(1) Quang tổng hợp và hóa tổng hợp đều gồm các phản ứng oxy hóa khử để tổng hợp nên chất hữu cơ.

(2) Nguồn năng lượng của quang tổng hợp là ánh sáng, hóa tổng hợp là từ các phản ứng oxy hóa chất vô cơ.

(3) Nguồn cung cấp H$^{+}$ của quang tổng hợp và hóa tổng hợp đều từ quá trình quang phân li nước.

(4) Quang tổng hợp tạo ít chất hữu cơ và ít khí O$_{2}$, hóa tổng hợp tạo nhiều chất hữu cơ và nhiều khí O$_{2}$.

Cho ba bình thuỷ tinh có nút kín X, Y, Z. Mỗi bình Y và Z treo một cành cây diện tích lá như nhau. Bình Y đem chiếu sáng, bình Z che tối trong một giờ. Sau đó lấy cành lá ra và cho vào mỗi bình một lượng Ba(OH)$_{2}$ như nhau, lắc đều sao cho CO$_{2}$ trong bình được hấp thụ hết. Tiếp theo trung hoà Ba(OH)$_{2}$ dư bằng HCl. Các số liệu thu được là: 16; 18; 21ml HCl cho mỗi bình, nhưng kết quả đã bị đảo lộn. Cho các kết luận sau:

(1) Lượng HCl cần sử dụng càng nhiều chứng tỏ quá trình hấp thụ CO$_{2}$ của lá diễn ra càng mạnh.

(2) Kết quả của các bình lần lượt là: 21ml – bình X, 18ml – bình Y, 16ml – bình Z.

(3) Lá trong bình Y và bình Z đều hấp thụ khí CO$_{2}$ để quang hợp.

(4) Bình X không có lá cây nên lượng CO$_{2}$ còn lại trong bình là lớn nhất.

Số kết luận đúng là:

Trong quá trình nhân đôi ở 1 dòng vi khuẩn gốc, một đoạn trên vùng mã hóa của gen xảy ra đột biến điểm dạng thay thế tạo ra các alen mới. Kết quả đã hình thành quần thể vi khuẩn có 3 dòng với trình tự nuclêôtit trên đoạn tương ứng như sau:

Biết rằng: axit amin Ala được mã hóa bởi các côđon: 5’GXU3’, 5’GXX3’, 5’GXA3’ và 5’GXG3’; axit amin Trp được mã hóa bởi côđon 5’UGG3’; axit amin Lys được mã hóa bởi côđon 5’AAA3’ và 5’AAG3’. Theo lí thuyết, có bao nhiêu phát biểu sau đây đúng?

I. Ở cả 3 dòng, nếu cặp nuclêôtit số 3 xảy ra đột biến thay thế thì không ảnh hưởng đến trình tự axit amin trong chuỗi pôlipeptit tương ứng của mỗi dòng.

II. Trình tự axit amin trong chuỗi pôlipeptit tương ứng của dòng 3 và dòng 2 giống nhau.

III. Đột biến thay thế ở cặp nuclêôtit số 9 của dòng 1 có thể làm xuất hiện bộ ba kết thúc sớm.

IV. Thứ tự đột biến của các dòng có thể là: Dòng 2 → Dòng 3 → Dòng 1.

Hình bên dưới mô tả khái quát quá trình phiên mã diễn ra trong tế bào của một cơ thể sinh vật.

Xác định Đầu 5’ và 3’ trên các mạch polinucleotide tương ứng với các vị trí A, B, C, D, E, F.

Ở một loài động vật, trong tế bào sinh dưỡng có bộ nhiễm sắc thể 2n có hàm lượng (DNA) được tính tương đương là (a). Quan sát 3 tế bào cùng loài đang tiến hành cùng một hình thức phân bào có hàm lượng (DNA) trong từng tế bào được biểu diễn theo đồ thị dưới đây:

Cho các nhận xét sau về hình trên, có bao nhiêu nhận xét đúng?

(1) Các tế bào đang thực hiện quá trình giảm phân.

(2) Tế bào 1 có thể đang ở kì cuối giảm phân II.

(3) Tế bào 2 có thể đang ở kì đầu của giảm phân I.

(4) Tế bào 3 có thể đang ở kì giữa giảm phân I.

Một nhà khoa học tiến hành nghiên cứu ảnh hưởng của tác nhân đột biến 5-BU lên vi khuẩn E.Coli bằng cách tác động lên hệ gene của vi khuẩn này trong một thời gian rồi dừng lại và tiến hành đo % tỉ lệ cặp G-C, hình nào ở bên mô tả đúng kết quả thí nghiệm này?

Để chuẩn bị cho tiết thực hành vào ngày hôm sau, 4 nhóm học sinh đã bảo quản ếch theo các cách sau:

- Nhóm 1: Cho ếch vào thùng xốp có nhiều lỗ nhỏ, bên trong lót 1 lớp đất ẩm dày 5cm.

- Nhóm 2: Cho ếch vào thùng xốp có nhiều lỗ nhỏ, bên trong lót 1 lớp mùn cưa khô dày 5cm.

- Nhóm 3: Cho ếch vào thùng xốp kín, bên trong lót 1 lớp đất khô dày 5cm.

- Nhóm 4: Cho ếch vào thùng xốp kín, bên trong lót 1 lớp đất ẩm dày 5cm.

Cho biết thùng xốp có kích thước như nhau. Nhóm học sinh nào đã bảo quản ếch đúng cách?

Kiểm tra cường độ quang hợp theo sự thay đổi cường độ ánh sáng của 2 loài cây khác nhau, người ta thu được kết quả thể hiện ở đồ thị Hình 4:

Hình 4

Có bao nhiêu nhận định sau đây đúng?

(1) M và N lần lượt là điểm bù ánh sáng của loài A và loài B.

(2) Khi trồng chung 2 loài này trong cùng một điều kiện môi trường thì cường độ quang hợp của loài A cao hơn loài B.

(3) Khi cường độ ánh sáng tăng cho đến điểm Q thì cường độ quang hợp của loài A và loài B đều tăng.

(4) Đồ thị cho thấy mối quan hệ giữa cường độ ánh sáng và cường độ quang hợp của hai loài cây A và B.

Đo chỉ số đường huyết khi đói của một người, thu được kết quả thể hiện qua đồ thị Hình 7 sau:

Cho các nhận định:

(1) Người này nên tăng cường sử dụng thức ăn nhiều tinh bột.

(2) Ở thời điểm 14h, tuyến tuỵ tăng tiết glucagon.

(3) Chỉ số đường huyết cao nhất là lúc 20h.

(4) Người này bị bệnh tiểu đường.

Số nhận định đúng là

Sơ đồ dưới đây cho thấy quá trình đồng hóa Nitrogen ở thực vật. Chú thích nào sau đây đúng?

Chú thích nào sau đây đúng?

Tiêu hóa là quá trình biến đổi thức ăn chứa các chất dinh dưỡng có cấu tạo phức tạp thành những phân tử nhỏ, đơn giản mà cơ thể hấp thụ được. Ở người, ống tiêu hóa cùng với gan, tụy và các tuyến nước bọt tạo thành hệ tiêu hóa được mô tả ở hình bên. Dựa theo cấu tạo hệ tiêu hóa được mô tả ở hình bên, hãy cho biết có bao nhiêu nhận định sau đây đúng?

(1) Các vị trí được đánh số [1], [3], [4], [6], [10] đều thuộc ống tiêu hóa của người; các vị trí được đánh số [2], [5], [9] thuộc tuyến tiêu hóa.

(2) Tại các vị trí [1], [3], [4], [10] diễn ra cả tiêu hóa cơ học và tiêu hóa hóa học.

(3) Nếu vị trí được đánh số [5] bị tổn thương thì không tiết mật được, cơ thể không thể tiêu hóa được chất béo.

(4) Nếu người bệnh phải cắt bỏ một phần của [4] thì khả năng sản sinh enzyme pepsin, hydrochloric acid sẽ bị ảnh hưởng làm ảnh hưởng khả năng tiêu hóa thức ăn.

Hình 4 sau mô tả cách thức truyền tin nào?

Hình 4

Các dạng hệ tuần hoàn được thể hiện ở Hình 6.1 và Hình 6.2. Khi nói về hai loại hệ tuần hoàn này, có bao nhiêu nhận định sau đây đúng?

Hình 6.1 Hình 6.2

(1) Ở thân mềm, Chân khớp và động vật có xương sống có hệ tuần hoàn dạng Hình 6.2.

(2) Hệ tuần hoàn ở Hình 6.1 là hệ tuần hoàn kín, ở Hình 6.2 là hệ tuần hoàn hở.

(3) Hệ tuần hoàn ở Hình 6.1 có máu trao đổi chất trực tiếp với tế bào cơ thể, sau đó trở về tim theo các ống góp.

(4) Hệ tuần hoàn ở Hình 6.2 có máu chảy trong động mạch dưới áp lực thấp nên tốc độ máu chảy chậm, tim thu hộ máu chậm.

Có bao nhiêu phát biểu sai khi nói về cơ chế di truyền phân tử được thể hiện ở hình bên?

(1) Cả 2 quá trình phiên mã và dịch mã đang diễn ra.

(2) Tại thời điểm đang xét, chuỗi polipeptit được tổng hợp tử riboxom 1 có số axit amin nhiều nhất.

(3) Chữ cái A và B trong hình tương ứng lần lượt với đầu 5’ và 3’ của mạch mã gốc của gen.

(4) Chữ cái C trong hình tương ứng với đầu 5' của mARN.

Đồ thị bên thể hiện lượng CO$_{2}$ hấp thụ qua quang hợp ở cây rau dền đỏ (Amaranthus tricolor). Ở cường độ ánh sáng dưới 200 μmol/m²/s, khi nói về lợi thế trong việc hấp thụ CO₂, nhận định nào sau đây đúng?

PHẦN II. Câu trắc nghiệm đúng sai (4,0 điểm). Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.

Tại viện công nghệ Califormia, Matthew Meselson và Franklin Stahl đã nuôi cấy tế bào E.coli qua một số thế hệ trong môi trường chứa các nucleotide tiền chất được đánh dấu bằng đồng vị phóng xạ nặng $^{15}$N. Các nhà khoa học sau đó chuyển vi khuẩn sang môi trường chỉ chứa đồng vị nhẹ $^{14}$N. Sau 20 phút và 40 phút , các mẫu vi khuẩn nuôi cấy được hút ra. Meselson và Stahl có thể phân biệt được các phân tử DNA có tỷ trọng khác nhau bằng phương pháp ly tâm sản phẩm DNA được chiết rút từ vi khuẩn. Biết rằng mỗi vi khuẩn E.coli nhân đôi sau mỗi 20 phút trong môi trường nuôi cấy (Hình bên). Mỗi nhận định sau đây là đúng hay sai đối với thí nghiệm này?

Quan sát quá trình phân bào của một số tế bào thuộc loài A và loài B thu được một số hình ảnh sau:

Các phát biểu sau đúng hay sai?

Hình 3.1 mô tả cấu trúc giải phẫu tim và mạch máu ở người với các van tim: (1)-van động mạch phổi; (2)-van động mạch chủ; (3)-van nhĩ thất phải; (4)-van nhĩ thất trái. Hình 3.2 là đồ thị biểu diễn sự thay đổi thể tích máu tâm thất trái trong các giai đoạn khác nhau (A-E) của một chu kì tim ở một người khỏe mạnh. Biết thể tích máu còn lại trong tâm thất trái khi tâm thu và tâm trương lần lượt là 50 ml và 130 ml.

Phân tích hai hình trên để cho biết mỗi phát biểu sau đây đúng hay sai?

Thực vật CAM có một số đặc điểm thích nghi với điều kiện khô hạn và cố định CO$_{2}$ theo các giai đoạn khác nhau trong ngày. Hình dưới đây biểu thị nồng độ malate, nồng độ tinh bột trong lá và tốc độ cố định CO$_{2}$ ở lá trong bốn pha khác nhau (kí hiệu từ 1 đến 4) theo các đường cong kí hiệu I, II và III.

Dựa vào đặc điểm của các đường cong I, II và III ở bốn pha được thể hiện trong hình trên, cho biết mỗi nhận định sau đúng hay sai?

PHẦN III. Câu trắc nghiệm trả lời ngắn (3,0 điểm). Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6.

Sơ đồ dưới đây nói về cơ chế chuyển hóa các chất trong cơ thể người. Hãy cho biết trong sơ đồ: Tuyến tụy; hormon glucagon; glycogen tương ứng với các số (Ghi đáp án bằng số là: 123)

Hình nào dưới đây mô tả quá trình phiên mã ngược?

Một thí nghiệm được thiết kế để đánh giá ảnh hưởng của cường độ ánh sáng lên cường độ quang hợp. Cường độ ánh sáng của đèn được điều chỉnh bằng độ đục của kính và cường độ quang hợp được đo bằng số lượng bọt khí thoát ra. Thí nghiệm được mô tả ở hình dưới đây:

Kết quả được hiển thị trong bảng sau:

Dựa vào thí nghiệm trên, hãy cho biết có bao nhiêu nhận định sau đây đúng?

I. Bóng khí thoát ra từ cây rong đuôi chó chủ yếu là khí CO$_{2}$.

II. Cường độ quang hợp càng cao thì số bóng khí thoát ra càng nhiều.

III. Thay đổi cường độ chiếu sáng có thể làm thay đổi cường độ quang hợp.

IV. Bóng khí thoát ra do nhiệt độ của nước tăng cao.

Ở vi khuẩn E.coli, giả sử có 4 chủng mang đột biến liên quan đến operon lac. Các đột biến này được mô tả trong bảng sau.

Trong đó, các dấu cộng (+) chỉ gene hoặc thành phần có chức năng bình thường, dấu trừ (–) chỉ gene hoặc thành phần bị đột biến mất chức năng. Theo lý thuyết, khi môi trường có lactose, có bao nhiêu chủng sẽ tiến hành phiên mã các gene cấu trúc?

Ở tế bào của một cơ thể lưỡng bội 2n, các allene của 3 gene A, B và C phân bố trên các NST được mô tả ở Hình 10. Biết không có đột biến xảy ra, khi kết thúc giảm phân, trong các giao tử sau, có bao nhiêu loại giao tử có thể được tạo ra từ quá trình giảm phân của cơ thể trên?

(1) A$_{1}$A$_{2}$ C$_{1}$. (2) A$_{2}$B$_{1}$ C$_{1}$.

(3) A$_{1}$B$_{2}$ C$_{2}$. (4) A$_{1}$B$_{1}$ C$_{2}$.

(5) A$_{1}$A$_{2}$ C$_{2}$. (6) A$_{2}$B$_{1}$C$_{2}$.

(7) B$_{1}$B$_{2}$ C$_{1}$. (8) A$_{1}$B$_{2}$ C$_{1}$.

PHẦN IV. TỰ LUẬN (5,0 điểm)

Hình bên mô tả hệ thống mạch máu và hệ tiêu hóa. Dựa vào thông tin có trong hình, trả lời các câu hỏi sau đây:

a. Trong số các mạch máu 1, 1a, 1b, 2, 3, 4, mạch máu nào giàu O$_{2}$, mạch máu nào giàu CO$_{2}$? Giải thích.

b. Nhận định nào sau đây đúng? Nhận định nào sau đây sai? Giải thích.

- Huyết áp ở mạch máu 1 cao hơn huyết áp ở mạch máu 1a.

- Vận tốc máu chảy trong mạch máu 4 nhanh hơn vận tốc máu chảy trong mạch máu 2.

- Các chất dinh dưỡng, O$_{2}$ nuôi ruột non được cung cấp trực tiếp từ ống tiêu hóa.

- Đa số các chất dinh dưỡng từ ống tiêu hóa được chuyển về gan trước khi chuyển về tim.

a) Ở một loài động vật, xét 2 gene, mỗi gene gồm 2 alelle (A, a và B, b) nằm trên 2 cặp nhiễm sắc thể thường khác nhau, biết alelle A có tổng số nucleotide là 3000, alelle B có tổng số nucleotide là 2000. Biểu đồ dưới đây biểu thị tổng số nucleotide của 2 alelle trội A và B có trong một tế bào sinh dưỡng lưỡng bội bình thường của mỗi cá thể 1, 2, 3, 4, 5, 6. Trong đó có 2 cá thể bố mẹ và 4 cá thể con. Xác định kiểu gene của 6 cá thể trong hình và cho biết cặp bố mẹ là cá thể nào?

b) Ở 1 loài động vật, xét 1 gene trên nhiễm sắc thể thường có 2 allele, allele A trội hoàn toàn so với allele đột biến a. Giả sử ở 1 phép lai, trong trong số giao tử đực, giao tử mang allele a chiếm 5%. Trong tổng số giao tử cái, giao tử mang allele a chiếm 10%. Theo lí thuyết, trong tổng số cá thể mang allele đột biến ở đời con, thể đột biến chiếm tỉ lệ bao nhiêu %?

Thí nghiệm tổng hợp DNA, RNA, protein nhân tạo bằng cách bố trí ba ống nghiệm I, II và III bổ sung thêm các thành phần như Bảng 1.

Bảng 1

Khi tiến hành nhóm nghiên cứu đã quên đánh dấu các ống nghiệm, nên họ đã ghi tạm thời các nhãn (X, Y, Z) và xác định tỉ lệ các loại nucleotide A, T, U, G, C tự do còn lại trong mỗi ống nghiệm sau một thời gian thí nghiệm để đánh dấu lại và thu được kết quả như Bảng 2.

Bảng 2

Dựa vào kết quả trên hãy cho biết

a) X, Y, Z ở bảng 2 tương ứng với các ống nghiệm nào của bảng 1? Giải thích?

b) Muốn thu được đột biến gene xuất hiện với tần số cao thì sử dụng các tác nhân đột biến tác động vào ống nghiệm nào ở bảng 1? Giải thích?