Đề thi HSG Sinh học 12 THPT Võ Thị Sáu (Phú Thọ) có đáp án

Dạng 1. TRẮC NGHIỆM NHIỀU PHƯƠNG ÁN LỰA CHỌN. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 32. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.

Ở một quần thể động vật ngẫu phối cân bằng di truyền, tính trạng màu lông do một gene có 4 allele nằm trên NST thường quy định, trong đó, A$_{1}$ quy định lông nâu; A$_{2}$ quy định lông đỏ; A$_{3}$ quy định lông vàng và A$_{4}$ quy định lông trắng. Các allele tương tác trội lặn hoàn toàn theo thứ tự A$_{1}$> A$_{2}$> A$_{3}$> A$_{4}$. Theo lý thuyết, phát biểu nào sau đây đúng?

Một tế bào của một loài thực vật lưỡng bội, xét 4 gene A, B, D, F. Trong đó, gene A và gene B nằm trên nhiễm sắc thể, gene D nằm ở ti thể, gene F nằm ở lục lạp. Khi nói về các gene trong tế bào này, có bao nhiêu phát biểu sau đây đúng?

I. Nếu gene A nhân đôi 20 lần thì gene B cũng nhân đôi 20 lần.

II. Số lượng protein do gene A và gene B mã hóa luôn bằng nhau.

III. Số lần phiên mã của gene D và gene F luôn bằng nhau.

IV. Gene A phiên mã 10 lần thì có thể gene B chưa phiên mã lần nào.

Xét các ví dụ sau đây, có bao nhiêu ví dụ phản ánh sự mềm dẻo kiểu hình?

I. Lá của cây vạn niên thanh thường có rất nhiều đốm hoặc vệt màu trắng xuất hiện trên mặt lá xanh.

II. Trẻ em bị bệnh Phenylketone niệu nêu áp dụng chế độ ăn kiêng thì trẻ có thể phát triển bình thường.

III. Người bị thiếu máu hồng cầu hình liềm thì sẽ bị viêm phổi, thấp khớp, suy thận, rối loạn lâm thần, liệt.

IV. Các cây hoa cẩm tú cầu có cùng kiểu gene nhưng màu hoa biểu hiện tùy thuộc độ pH của môi trường đất.

V. Ở người, kiểu gene HH quy định hói đầu, kiểu gene hh quy định không hói đầu, kiểu gene Hh quy định hói đầu ở nam và không hói đầu ở nữ.

Nghiên cứu vai trò của các nguyên tố dinh dưỡng khoáng đối với sự phát triển của một loài cây thân thảo ở cạn, sau 20 ngày theo dõi thí nghiệm, từ số liệu thu được, người ta đã xây dựng được biểu đồ Hình 2.

Hình 2. Biểu đồ mô tả nồng độ các ion khoáng

trong tế bào rễ so với trong dung dịch dinh dưỡng

Dựa vào hình 3, hãy cho biết nhận định nào sau đây đúng?

Hai tế bào dưới đây của một cơ thể lưỡng bội đang thực hiện quá trình phân bào bình thường. Các chữ cái A, a, B, b kí hiệu các gene trên NST. Phát biểu nào sau đây đúng?

Một loài thực vật lưỡng bội có 4 cặp NST được kí hiệu lần lượt là Aa, Bb, Dd, Ee. Giả sử có 4 thể đột biến với số lượng NST như sau:

Theo lí thuyết, phát biểu nào sau đây đúng?

Hội chứng Patau ở người là một bệnh di truyền gây ra do có ba NST số 13. Trên NST số 13 có ba locus gene X, Y và Z, trong đó locus Y ở gần tâm động (Hình 8) và mỗi locus có các allele khác nhau (kí hiệu từ D đến N). Một người bị mắc hội chứng này thuộc thế hệ III.

Hình 8

Hình 9

Hình 10

Trong một gia đình có phả hệ như Hình 9. Kết quả phân tích DNA các allele của những người trong gia đình này thể hiện trên Hình 10. Nhận định nào sau đây đúng?

Dựa vào kiến thức về ảnh hưởng của độ ẩm đến khả năng trao đổi nước và chất khoáng ở thực vật và bảng kết quả sự ảnh hưởng của độ ẩm đất đến cường độ thoát hơi nước ở cây nha đam (Aloe vera L.) sau 9 ngày xử lí hạn ở hình bên.

Cho biết phát biểu nào sau đây đúng?

(1) Độ ẩm đất càng tăng, cường độ thoát hơi nước càng mạnh.

(2) Khả năng hấp thụ nước của rễ luôn tỉ lệ thuận với độ ẩm đất.

(3) Lượng nước trong đất quá cao có thể gây ngập ún, cây hút quá nhiều nước và chết.

(4) Độ ẩm đất ảnh hưởng đến: sự hút nước và khoáng, thoát hơi nước, quang hợp và hô hấp.

Nói về chức năng của protein, có bao nhiêu ví dụ minh họa đúng?

I. Côlagen cấu tạo nên mô liên kết ở da.

II. Enzim lipaza thủy phân lipit.

III. Insulin điều chỉnh hàm lượng đường trong máu.

IV. Glicogen dự trữ ở trong gan.

V. Hêmoglobin vận chuyển O$_{2}$ và CO$_{2.}$

VI. Inteferon chống lại sự xâm nhập của vi khuẩn.

Cho các nhận định về đo một số chỉ tiêu sinh lý ở người, có bao nhiêu nhận định đúng?

I. Có thể bắt mạch tại cổ tay để đếm nhịp tim hoặc đeo ống nghe tim phổi vào tai và đặt một đầu ống nghe vào phía ngực bên trái trong vòng một phút.

II. Có thể dùng huyết áp kế đồng hồ hoặc huyết áp kế điện tử để đo huyết áp.

III. Với huyết áp kế đồng hồ, khi xả hơi nhờ núm xoay, bắt đầu nghe thấy tiếng đập đầu tiên đó là huyết áp tối thiểu.

IV. Khi thần kinh căng thẳng huyết áp sẽ thay đổi.

V. Huyết áp bình thường của người trưởng thành 180/80 mmHg.

Luyện tập thể dục và thể thao thường xuyên có ảnh hưởng như thế nào đến hệ hô hấp?

I. Tăng thể tích khí lưu thông. II. Tăng thông khí phổi/phút.

III. Phát triển cơ hô hấp. IV. Tăng nhịp thở.

Có bao nhiêu nhận định đúng?

Một nhóm sinh viên y khoa thực hiện thí nghiệm để đánh giá tác động của nồng độ muối (NaCl) lên áp suất thẩm thấu huyết tương và phản ứng sinh lý của cơ thể người. Tham gia thí nghiệm có 3 nam tình nguyện viên đều khỏe mạnh (20 – 22 tuổi), cùng chiều cao, cân nặng. Mỗi người sẽ lần lượt uống 500 mL nước cất, 500 mL NaCl 0,9% và 500 mL NaCl 3% vào 3 ngày khác nhau. 60 phút sau khi uống, đo thể tích nước tiểu và cảm giác khát của mỗi người. Các chỉ số theo dõi được thể hiện ở bảng sau:

Dung dịch uống Kết quả

Giải thích nào sau đây đúng về hiện tượng trên?

Ở 1 loài thục vật, gene A quy định thân cao trội hoàn toàn so với gene a quy định thân thấp, gene B quy định hoa đỏ trội hoàn toàn so với gene b quy định hoa trắng, 2 cặp gene này cùng nằm trên 1 cặp NST thường, gene D quy định quả tròn trội hoàn toàn so với gene d quy định quả dài và nằm trên 1 cặp NST thường khác. Cho cây thân cao, hoa trắng, hạt tròn giao phấn với cây thân thấp, hoa đỏ, hạt dài (P), thu được F$_{1}$ có 100% cây thân cao, hoa đỏ, quả tròn. Tiếp tục cho F$_{1}$ tự thụ phấn, thu được F$_{2}$ có 8 kiểu hình trong đó 17% số cây thuần chủng. Biết không xảy ra đột biến nhưng xảy ra hoán vị gen ở cả hai giới với tan so bang nhau. Theo lí thuyết, có bao nhiêu phát biểu sau đây đúng?

(1) Kiểu gen của cơ thể F$_{1}$ là $\frac{{Ab}}{{aB}}$Dd.

(2) Ở F$_{2}$, tổng số cây dị hợp 1 cặp gen chiếm tỉ lệ là 21%.

(3) Ở F$_{2}$, số cây thân cao, hoa đỏ, quả tròn dị hợp 3 cặp gen chiếm tỉ lệ 17%.

(4) Ở F$_{2}$, tổng số cây thân cao, hoa đỏ, quả dài dị hợp 1 cặp gen chiếm tỷ lệ là 4%.

Khi nghiên cứu về tính trạng khối lượng hạt của 4 giống lúa (đơn vị tính: g/1000 hạt), người ta thu được số liệu như Bảng sau đây:

Tính trạng khối lượng hạt của giống số mấy có mức phản ứng rộng nhất?

Cho sơ đồ về mối quan hệ giữa quang hợp của thực vật C3, C4 với cường độ ánh sáng (Hình 1) và với nhiệt độ (Hình 2). Hãy cho biết kết luận nào sau đây sau về đường cong của nhóm thực vật là đúng?

Khi nghiên cứu sự thay đổi hàm lượng tương đối của DNA ở tế bào biểu bì ở người, tế bào phôi sớm của nhím, hợp bào của một loài nấm nhày (biết nấm nhày chỉ có nhân phân chia không phân chia tế bào chất) thu được 3 đồ thị như hình sau:

Trong các nhận định dưới đây có bao nhiêu nhận định đúng?

I. Đồ thị 1, 2 và 3 tương ứng với tế bào phôi sớm, tế bào biểu bì ở người và hợp bào nấm nhầy.

II. Tế bào phân chia theo đồ thị 2 có pha G$_{1}$ rất ngắn.

III. Tế bào phân chia theo đồ thị 1 có thể là tế bào sinh dưỡng.

IV. Tế bào biểu bì của lá cũng có kiểu phân bào như đồ thị 1.

Khi huyết áp giảm, cơ thể điều hòa tim mạch điều hòa theo trình tự nào?

1. Xung thần kinh theo dây giao cảm đến tuyến trên thận, làm tăng tiết adrenalin, noradrenalin vào máu.

2. Adrenalin và noradrenalin làm tim đập nhanh, mạnh và các mạch máu co làm huyết áp tăng trở lại.

3. Trung khu điều hòa tim mạch tăng tần số xung thần kinh trên dây giao cảm, làm tim đập nhanh, mạnh và các mạch máu nhỏ co lại.

4. Thụ thể áp lực ở xoang động mạch cảnh và gốc cung động mạch chủ gửi xung thần kinh về trung khu điều hòa tim mạch ở hành não.

Ở một loài thú, tính trạng màu lông do 1 gene có 4 allele nằm trên NST thường quy định. Allele A$_{1}$ quy định lông đen, allele A$_{2}$ quy định lông xám, allele A$_{3}$ quy định lông vàng, allele A$_{4}$ quy định lông trắng; thứ tự trội lặn hoàn toàn là đen > xám > vàng > trắng. Biết không xảy ra đột biến. Theo lí thuyết, có bao nhiêu phát biểu đúng?

I. Thực hiện phép lai giữa 2 cá thể khác nhau, thu được F$_{1}$. Nếu F$_{1}$ có 2 loại kiểu hình thì chỉ có 3 loại kiểu gene.

II. Cho con đực lông đen giao phối với cá thể cái, thu được F$_{1}$ có 3 loại kiểu gene. Sẽ có tối đa 3 sơ đồ lai cho kết quả như vậy.

III. Cho 1 cá thể lông đen giao phối với 1 cá thể lông trắng, có thể thu được đời con có số cá thể lông vàng chiếm 50%.

IV. Cho 1 cá thể lông đen giao phối với 1 cá thể lông vàng, thu được F$_{1}$. Nếu F$_{1}$ có tỉ lệ kiểu hình 1 : 1 thì chỉ có 3 sơ đồ lai cho kết quả như vậy.

Một gene có tổng số 2128 liên kết hydrogen. Trên mạch 1 của gene có số nucleotide loại A bằng số nucleotide loại T; số nucleotide loại G gấp 2 lần nucleotide loại A; số nucleotide loại C gấp 3 lần số nucleotide loại T. Trong các kết luận sau, có bao nhiêu kết luận không đúng khi nói về gene trên?

I. Gene trên có tổng số 1568 cặp nucleotide.

II. Gene trên có %A lớn hơn %G.

III. Gene đang xét dài 2665,6 nm.

IV. Tổng số liên kết hydrogen nối giữa các cặp (A = T) bằng 448.

Một bệnh nhân bị nhiễm vi khuẩn K lần đầu. Sau 14 ngày, cơ thể tạo được lượng lớn kháng thể đặc hiệu chống lại vi khuẩn này. Hai năm sau, người bệnh bị nhiễm lại đúng vi khuẩn K, nhưng triệu chứng hầu như không xuất hiện và kháng thể trong máu tăng rất nhanh chỉ sau 2–3 ngày.

Cho các nhận định sau liên quan đến cơ chế miễn dịch đặc hiệu:

I. Lần nhiễm đầu tiên kích hoạt quá trình nhận biết kháng nguyên của tế bào lympho B nhờ sự hỗ trợ của tế bào T hỗ trợ (Th).

II. Lần nhiễm thứ hai diễn ra nhanh và mạnh vì tế bào B nhớ biệt hoá thành tương bào nhanh hơn so với lần nhiễm đầu.

III. Sự tăng nhanh kháng thể ở lần nhiễm thứ hai chứng tỏ miễn dịch đặc hiệu có tính ghi nhớ và tính đặc hiệu cao đối với kháng nguyên K.

IV. Tế bào T gây độc (CTL) đóng vai trò chủ yếu trong việc tạo kháng thể đặc hiệu chống lại vi khuẩn K.

V. Lần nhiễm đầu tạo nên quần thể lympho B và T nhớ, đảm bảo đáp ứng miễn dịch thứ cấp mạnh, nhanh và hiệu quả hơn.

Có bao nhiêu nhận định đúng?

Dạng 2. TRẮC NGHIỆM ĐÚNG SAI. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.

Sự mất cân bằng nội môi sẽ làm rối loạn hoạt động của các tế bào, cơ quan, thậm chí gây bệnh. Bệnh đái tháo đường là một ví dụ về sự phá vỡ cân bằng nồng độ glucose máu trong cơ thể. Để nghiên cứu về điều hòa cân bằng nội môi trong bệnh đái tháo đường, người ta chọn các con chuột đực 8 tuần tuổi khỏe mạnh, đồng đều về kích thước và trọng lượng, sau đó chia đều thành hai lô:

- Lô chuột đối chứng (Lô đối chứng): Các chuột được tiêm dung dịch sinh lí;

- Lô chuột bị gây bệnh đái tháo đường (Lô bệnh): Các chuột được tiêm dung dịch sinh lí có bổ sung chất làm giảm tín hiệu của hormone insulin với thụ thể trên tế bào đích.

Ngay sau khi kết thúc 4 tuần tiêm, chỉ số sinh lí của chuột ở hai lô được phân tích. Kết quả được thể hiện ở bảng dưới đây.

Ghi chú: Số lượng dấu (+) càng nhiều thì giá trị chỉ số phân tích càng cao

Biết rằng, chuột được ăn theo nhu cầu với cùng một loại thức ăn tiêu chuẩn (loại thức ăn có đầy đủ dinh dưỡng được thiết kế cho thí nghiệm này); các điều kiện chăm sóc, thí nghiệm đạt chuẩn

Một loài thực vật, cho lai giữa 2 cây thuần chủng (P):

+ Phép lai thuận: P: ♂cây lá đốm, quả ngắn x ♀cây lá đốm, quả dài, đời F$_{1}$ có 100% cây lá xanh, quả dài. Lấy 2 cây F$_{1}$ giao phấn với nhau, đời F$_{2}$ có tỉ lệ: 54 cây lá xanh, quả dài : 21 cây lá xanh, quả ngắn : 21 cây lá đốm, quả dài : 4 cây lá đốm, quả ngắn.

+ Phép lai nghịch: P: ♂cây lá đốm, quả dài x ♀cây lá đốm, quả ngắn, đời F$_{1}$ có 100% lá đốm, quả dài.

Biết rằng tính trạng hình dạng quả do 1 gen quy định, hoán vị gen nếu có thì xảy ra ở 2 giới với tần số bằng nhau. Theo lí thuyết, có bao nhiêu phát biểu sau đây đúng?

Ở người, xét 3 gene nằm trên 3 cặp NST thường, các allele A, B, D (trội hoàn toàn) quy định các enzym khác nhau cùng tham gia vào quá trình chuyển hóa các chất trong cơ thể, các allele đột biến lặn tương ứng a, b, d không tạo các enzym. Sự chuyển hoá các chất diễn ra như sơ đồ 1

Khi các cơ chất (A,B, D) không được chuyển hoá sẽ bị tích lũy trong tế bào và gây bệnh. Các gene biểu hiện ra 4 loại kiểu hình khác nhau. Số loại kiểu gene tương ứng với mỗi loại kiểu hình được thể hiện trong Bảng 2 dưới đây.

Bảng 2

Các phát biểu sau đây đúng hay sai?

Cho biết các codon mã hóa các amino acid tương ứng như sau:

GGG – Gly; CCC – Pro; GCU – Ala; CGA – Arg; UCG – Ser; AGC – Ser; UAC – Tyr.

Một đoạn mạch gốc của một gene ở vi khuẩn mang thông tin mã hóa cho đoạn polypeptide có 5 amino acid có trình tự các nucleotide là 3’CCC-AGC-ATG-CGA-GGG5’. Các nhận định dưới đây đúng hay sai?

Dạng 3. TRẮC NGHIỆM TRẢ LỜI NGẮN. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6.

Một tế bào sinh dục đực và 1 tế bào sinh dục cái của 1 loài nguyên phân liên tiếp một số đợt bằng nhau. Các tế bào con đều giảm phân bình thường cho ra 40 giao tử. Số NST trong các tinh trùng nhiều hơn trong các trứng là 96. Bộ NST (2n) của loài là bao nhiêu?

Một đoạn phân tử protein có trình tự amino acid Val-Tyr-IIe-Lys-Phe.Biết các amino acid được quy định bởi các codon như sau:

Theo lí thuyết có thể có tối đa bao nhiêu đoạn phân tử mRNA trưởng thành khác nhau cùng quy định đoạn phân tử protein nói trên?

Ở người, bệnh hói đầu do một gene có 2 allele trên NST thường quy định: kiểu gene BB quy định kiểu hình hói đầu, kiểu gene bb quy định kiểu hình bình thường, kiểu gene Bb quy định kiểu hình hói đầu ở nam và kiểu hình bình thường ở nữ. Gene quy định khả năng nhận biết màu sắc có 2 allele (M quy định kiểu hình bình thường trội hoàn toàn so với m quy định kiểu hình mù màu đỏ-lục) nằm trên vùng không tương đồng của NST giới tính X. Trong một quần thể cân bằng di truyền, trong tổng số nam giới tỉ lệ hói đầu là 19%, trong tổng số nữ giới tỉ lệ mù màu là 1%. Biết rằng không có đột biến xảy ra.

Một cặp vợ chồng đều bình thường sinh ra đứa con trai đầu lòng bị mù màu. Theo lí thuyết, xác suất để sinh đứa con thứ hai không bị cả hai bệnh chiếm tỉ lệ là bao nhiêu? (Kết quả làm tròn sau dấu phẩy hai chữ số).

PHẦN II. TỰ LUẬN (5 điểm)

(1,5 điểm): Chuyển hóa vật chất và năng lượng ở sinh vật

a. Sau một bữa ăn giàu tinh bột của cơ thể, thành phần máu trước khi qua gan (tại tĩnh mạch cửa gan) có gì khác với sau khi qua gan (tại tĩnh mạch gan)? Giải thích vì sao lại có sự khác nhau đó?

b. Quá trình trao đổi nước ở thực vật CAM có đặc điểm gì độc đáo? Đặc điểm này dẫn tới sự khác nhau về nhu cầu nước ở thực vật CAM và các nhóm thực vật khác như thế nào?

(1,5 điểm) Di truyền phân tử

Một loài thực vật có bộ nhiễm sắc thể lưỡng bội 2n = 8. Khi phân tích bộ nhiễm sắc thể của 4 thể đột biến (E, F, G, H) người ta thu được kết quả như biểu đồ ở hình dưới đây. Biết rằng, đột biến chỉ liên quan đến số lượng nhiễm sắc thể.

a. Xác định số lượng nhiễm sắc thể trong tế bào sinh dưỡng của các thể đột biến E, F, G và H.

b. Trên cặp nhiễm sắc thể số 3, xét 1 gene có 2 allele A và a, trong loài đã xuất hiện các kiểu gene Aa, AAA, Aaa, AAAa, AA, A, AAaa, a. Các kiểu gene này có thể là kiểu gene của thể đột biến nào trong 4 thể đột biến trên?

c. Trong trồng trọt có nên chọn thể đột biến F để làm giống hay không? Giải thích.

(2,0 điểm): Di truyền NST

Ở một loài động vật, khi cho lai con cái thuần chủng lông trắng với con đực thuần chủng lông nâu, thu được F$_{1}$ tất cả đều lông nâu. Cho F$_{1}$ giao phối với nhau, được F$_{2}$ gồm: 121 con đực lông nâu, 59 con cái lông nâu, 40 con đực lông đỏ, 19 con cái lông đỏ, 60 con cái lông xám, 20 con cái lông trắng, không có con đực lông xám và con đực lông trắng.

a. Tính trạng màu sắc lông ở loài động vật trên được chi phối bởi những quy luật di truyền nào?

b. Cho tất cả các con lông nâu ở F$_{2}$ giao phối ngẫu nhiên. Theo lí thuyết, kiểu hình lông trắng ở F$_{3}$ chiếm tỉ lệ bao nhiêu?

Biết rằng, ở loài động vật này cặp NST giới tính của con đực là XY, con cái là XX; tính trạng nghiên cứu không chịu ảnh hưởng của môi trường và không có đột biến xảy ra.