Đề thi HSG Sinh học 12 Liên trường THPT - Ninh Bình có đáp án - Đề 4

PHẦN I. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 20. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.

Khi nghiên cứu về tính trạng khối lượng hạt của bốn giống lúa (đơn vị tính g/1 000 hạt), người ta thu được bảng số liệu như sau:

Giống lúa nào có mức phản ứng rộng nhất?

Nghiên cứu vai trò của các nguyên tố dinh dưỡng khoáng đối với sự sinh trưởng của một loài thực vật thân thảo trên cạn. Sau 20 ngày theo dõi thí nghiệm, người ta thu được số liệu trong bảng sau:

Sự hấp thụ ion nào sau đây bị ảnh hưởng mạnh khi lượng ATP do tế bào lông hút tạo ra giảm dưới tác động điều kiện môi trường?

Để tạo giống lúa vàng (golden rice) giàu Beta-caroten góp phần cải thiện tình trạng thiếu vitamin A ở trẻ em, người ta cần chuyển gene X từ một loài thực vật vào cây lúa. Quy trình này sử dụng vi khuẩn Agrobacterium tumefaciens làm tế bào nhận để chuyển gene. Một trong những công đoạn rất quan trọng của quy trình này được biểu diễn trong hình dưới đây:

Nhận định nào sau đây đúng khi đề cập đến quy trình trên?

Một đoạn ADN ở khoảng giữa 1 đơn vị nhân đôi như hình vẽ, bao gồm 2 chạc sao chép (O là điểm khởi đầu sao chép; I, II, III, IV chỉ các đoạn mạch khuôn của ADN).

Phát biểu nào sau đây đúng?

Hình bên là hình chụp cấu trúc nhiễm sắc thể dưới kính hiển vi điện tử và mô hình cấu trúc của một nhiễm sắc thể điển hình ở sinh vật nhân thực. Dựa vào hình và cho biết theo lí thuyết, nhận định nào sau đây sai?

Sơ đồ sau thể hiện đặc điểm di truyền của cây hoa phấn. Quan sát hình và cho biết mỗi nhận định sau sai?

Hình dưới mô tả hiện tượng xảy ra trong dịch mã. Quan sát hình và cho biết khẳng định nào sau đây là đúng?

Cho các nhận xét về hình vẽ sau đây mô tả một cơ chế di truyền ở cấp độ phân tử đang diễn ra:

I. X là enzyme có khả năng tách 2 mạch đơn của phân tử DNA.

II. Nguyên tắc được sử dụng trong quá trình này là nguyên tắc bán bảo toàn và bổ sung.

III. Đây là cơ chế truyền thông tin di truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

IV. Đây là quá trình phiên mã ngược.

Số nhận xét ***không* **đúng là

Hình dưới đây mô tả quá trình phân bào của 3 tế bào. Phát biểu nào sau đây đúng?

Trong quần thể thực vật, màu hoa được xác định bởi 2 gen nằm trên 2 cặp nhiễm sắc thể thường khác nhau. Kết quả thống kê số lượng cá thể và kiểu hình của các thế hệ được thể hiện ở đồ thị A, B, C. Quy luật di truyền chi phối tính trạng màu hoa và thứ tự đúng các đồ thị (A, B, C) theo các thế hệ P, F1, F2 là

Để chữa bệnh di truyền do đột biến gene ti thể gây ra ở người các nhà khoa học đã sử dụng phương pháp sinh trẻ “ba cha mẹ” được mô tả bằng sơ đồ sau:

Giả sử không phát sinh các đột biến trong suốt quy trình thực hiện. Có bao nhiêu nhận định sau đây đúng?

I. Em bé sinh ra không mang gene đột biến ti thể của mẹ.

II. Em bé sinh ra không mắc bệnh do gene đột biến này gây ra.

III. Có thể sử dụng gene ti thể để xác định quan hệ huyết thống của mẹ và con trong trường hợp này.

IV. Bằng phương pháp này các nhà khoa học ở Mexico đã thành công giúp người mẹ mang gene đột biến trong ti thể quy định hội chứng Leigh sinh con khỏe mạnh.

Đồ thị dưới đây mô tả quá trình nhân đôi của phân tử DNA mang đồng vị phóng xạ $^{15}$N sau đó chuyển sang nuôi cấy trong 4 thế hệ trong môi trường $^{14}$N. Đồ thị nào mô tả đúng quá trình nhân đôi của phân tử DNA này?

Khi quan sát quá trình phân bào của một tế bào sinh dưỡng ở một loài sinh vật, một học sinh đã vẽ lại sơ đồ sau:

Có các phát biểu sau đây:

I. Các giai đoạn đã diễn ra theo thứ tự (a)à(b)à(c)à(e)à(d).

II. Để gây đột biến tạo tế bào đa bội người ta xử lý hóa chất ở giai đoạn (c).

III. Nếu mọi hoạt động của tế bào bình thường thì ở (e) có tổng số 8 NST.

IV. Ở (b) có tổng số 8 phân tử DNA dạng kép, không vòng. Phát biểu đúng?

Để nghiên cứu sự biểu hiện tính trạng năng suất và hàm lượng carotenoid tổng số ở hai giống lúa (Oryza sativa L.) là ZH11 và GHPC1 trong các điều kiện gieo trồng khác nhau, nhà chọn giống tiến hành bố trí thực nghiệm và thu được các kết quả được trình bày theo hai đồ thị sau:

Nhận định nào sau đây là sai?

Khi nghiên cứu về tính trạng chiều cao ở người, người ta có bảng thông tin sau đây:

Dựa vào bảng thông tin này, hãy cho biết trong các nhận định sau nhận định nào đúng?

I. Số lượng NST X và chiều cao ở người có sự tương quan nhau.

II. Gene quy định chiều cao nằm trên NST X không nằm trên NST Y.

III. Sự bất hoạt NST X ở người có 2 NST X trở lên không làm gene quy định chiều cao ngừng hoạt động.

IV. Vùng bị bất hoạt trên NST X chủ yếu nằm ở vùng tương đồng.

Khi quan sát hình (a) là dạng bình thường và (b) là dạng đột biến, thể hiện cơ chế hoạt động của operon lac, một học sinh đã đưa ra một số nhận định. Có bao nhiêu nhận định sai:

I. Gene LacI phiên mã, dịch mã tạo protein ức chế trong cả môi trường có hoặc không có lactose.

II. Hình a, nếu gene lac A bị đột biến thì có thể dẫn tới quá trình phân giải lactose bị ngừng trệ.

III. Hình a, lactose đóng vai trò là chất cảm ứng và trực tiếp tương tác với protein ức chế làm chất này bất hoạt.

IV. Hình b, khi môi trường không có lactose nhưng nhóm gene cấu trúc Z, Y, A vẫn hoạt động bình thường là có thể xảy ra đột biến ở vùng khởi động P làm protein ức chế không bám vào được.

Cho biết khối lượng của từng loại nuclêôtit của một cặp NST (đơn vị tính: 10$^{8}$ đvC) ghi trong bảng sau:

Từ số liệu bảng trên, cho biết nhận định nào sau đây là sai?

PHẦN II. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.

Điện di trên gel agarose là kỹ thuật chủ yếu để tách các đoạn DNA có kích thước khác nhau, dưới tác động của điện trường, những đoạn DNA có kích thước bé di chuyển được xa hơn trên bản điện di. Ở người, mất điều hòa Friedreich là một bệnh di truyền gây tổn thương cho hệ thần kinh liên quan đến 1 gene FXN có 2 allele. Khi nghiên cứu về bệnh này ở gia đình người chồng (Nam) và gia đình người vợ (Yến), người ta đã thu thập các mẫu DNA mang gene FXN từ một số thành viên của gia đình, sau đó điện di trên gel agarose, kết quả thu được như hình bên.

Hình 12

Biết trong các gia đình trên chỉ có chị của Nam bị bệnh, không có các đột biến khác. Các nhận định sau đây đúng hay sai?

Có bốn mẫu máu của bốn bệnh nhân khác nhau (kí hiệu lần lượt là M1, M2, M3 và M4). Người ta tiến hành xác định nhóm máu của bốn bệnh nhân nói trên bằng phản ứng kháng nguyên - kháng thể. Một phiến sứ với 4 lỗ tròn chứa lần lượt kháng thể 𝛼, 𝛽, 𝛼 + 𝛽 và nước muối sinh lí (không chứa kháng thể) được dùng để xác định nhóm máu của mỗi bệnh nhân. Ở mỗi xét nghiệm, người ta đã cho vào mỗi lỗ tròn của phiến sứ (đã có sẵn kháng thể) một lượng máu nhỏ của bệnh nhân cần xác định nhóm máu và ghi lại kết quả xuất hiện hiện tượng ngưng kết. Kết quả của các xét nghiệm được thể hiện ở Bảng 5.

Bảng 5. Dấu + là xảy ra ngưng kết, dấu - là không xảy ra ngưng kết

Từ thông tin bảng 5, cho biết các nhận định sau đây đúng hay sai?

Trôpônin T là một loại protein liên quan đến hoạt động của cơ. Để thu được protein này của người trong tế bào vi sinh vật, người ta tiến hành hai thí nghiệm như sau:

Thí nghiệm 1: Tách gene mã hoá trôpônin T từ ADN hệ gene người và chuyển vào vectơ biểu hiện ở nấm men tạo plasmit tái tổ hợp A1; chuyển vào vectơ biểu hiện ở vi khuẩn tạo plasmid tái tổ hợp A2.

Thí nghiệm 2: Tổng hợp phân tử cADN bằng cách phiên mã ngược phân tử mARN trưởng thành mã hoá trôpônin T. Sau đó, chuyển phân tử cADN này vào cùng loại vectơ biểu hiện ở nấm men tạo plasmid tái tổ hợp B1; chuyển vào cùng loại vectơ biểu hiện ở vi khuẩn tạo plasmid tái tổ hợp B2.

Từ kết quả hai thí nghiệm trên xác định mỗi kết luận sau là đúng hay sai?

Ở loài mèo Xiêm thường có bộ lông sẫm màu hơn ở tai, mũi, bàn chân và đuôi. Các thí nghiệm thực tế đã cho thấy rằng nếu để mèo Xiêm ở ngoài trời trong thời gian nhiều hơn một giờ mỗi ngày và liên tục sáu ngày mỗi tuần (mèo nuôi ngoài trời) trong điều kiện thời tiết rất lạnh thì bộ lông của nó sẽ trở nên sẫm màu hơn ở cả những bộ phận khác trên cơ thể. Và ngược lại, nếu mèo Xiêm được nuôi trong nhà hoặc thời gian ngoài trời ít hơn thì phần lông sẫm màu trên cơ thể của nó sẽ không thay đổi trong suốt cả năm. Đồ thị theo dõi sự thay đổi màu lông của loài mèo Xiêm khi được nuôi ở các điều kiện khác nhau được thể hiện ở hình dưới đây.

Mỗi nhận định sau là đúng hay sai?

PHẦN III. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6. Thí sinh điền kết quả mỗi câu vào mỗi ô trả lời tương ứng theo hướng dẫn của phiếu trả lời.

Một sinh viên sức khỏe bình thường có cung lượng tim lúc nghỉ ngơi là 6500 ml/phút. Mối quan hệ giữa áp lực và thể tích máu ở tâm thất trái lúc nghỉ ngơi của sinh viên này được thể hiện ở hình 1. Nhịp tim lúc nghỉ ngơi của sinh viên này là bao nhiêu?

Ở người, xét hai gen, mỗi gene quy định một tính trạng, hai gene nằm trên hai cặp NST thường khác nhau. Phả hệ bên mô tả sự di truyền của hai bệnh này trong các gia đình. Biết rằng (5) và (6) là hai chị em song sinh cùng trứng và người số (6) mang cả allele gây bệnh 1 và bệnh 2, trong quá trình giảm phân không phát sinh đột biến trong phả hệ.

Không tính vai trò của bố mẹ, có tối đa bao nhiêu phép lai phù hợp với cặp vợ chồng 1, 2?

Các hình dưới đây mô tả sự thay đổi hàm lượng DNA trong nhân một tế bào của một loài thực vật lưỡng bội ở các pha khác nhau của chu kì tế bào.

Thứ tự đúng các giai đoạn của chu kì tế bào là gì?