Đề thi HSG Sinh học 12 Cụm THPT Sở Phú Thọ có đáp án

PHẦN I. Câu trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn (8 điểm). thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 32. Mỗi câu hỏi thí sinh chon một phương án.

Quá trình nào sau đây là bước khởi đầu cho sự biểu hiện thông tin di truyền của gene?

Quá trình quang hợp ở thực vật là quá trình oxy hóa khử gồm 2 pha và được thực hiện bởi bào quan lục lạp theo sơ đồ bên phải. Số nhận định đúng là?

I. Pha (1) thực hiện nhờ hệ sắc tố quang hợp và chuỗi chuyền electron quang hợp nằm trong xoang thylakoid.

II. Pha (2) diễn ra ở chất nền, oxi hóa CO2 hình thành C6H12O6 nhờ ATP NADPH.

III. Phân tử (5) sau khi được hình thành phải qua 4 lớp màng

để ra khỏi tế bào thực vật.

IV. Trong một thí nghiệm, một cây được cung cấp chất X có chứa đồng vị O18và các đồng vị này có mặt trong phân tử glucose. X có thể là phân tử (4).

Khi nói về hô hấp hiếu khí của thực vật, có bao nhiêu phát biểu sau đây đúng?

I. Nếu không có O$_{2}$ thì không xảy ra hô hấp hiếu khí.

II. Quá trình hô hấp hiếu khí tạo ra ATP và nhiệt năng.

III. Phân tử O$_{2}$ tham gia vào giai đoạn cuối cùng của toàn bộ quá trình hô hấp.

IV. Quá trình hô hấp hiếu khí diễn ra một số giai đoạn ở ti thể.

Khi nói về đặc điểm cấu tạo của ruột non thích nghi với hấp thụ các chất dinh dưỡng, có bao nhiêu nhận định sau đây đúng?

I. Bề mặt hấp thụ của ruột tăng lên nhiều lần nhờ các nếp gấp của niêm mạc ruột (van ruột).

II. Cấu tạo bởi cơ vân nên tạo nhu động ruột đẩy thức ăn di chuyển trong lòng ruột.

III. Bề mặt các nếp gấp lại có nhiều lông ruột và vi lông hút nằm trên đỉnh của tế bào lông ruột.

IV. Lông ruột chứa lớp tế bào biểu mô, bên trong có hệ mạch máu và dây thần kinh.

Sau khi tìm hiểu về miễn dịch đặc hiệu, một học sinh đã đưa ra các nhận định dưới đây. Có bao nhiêu phát biểu sau đây đúng?

I. Miễn dịch dịch thể là có sự tham gia của tế bào lympho T độc

II. Miễn dịch qua trung gian tế bào là miễn dịch có sự tham gia của kháng thể

III. Khi có kháng nguyên xâm nhập vào cơ thể mới sinh ra kháng thể.

IV. Miễn dịch đặc hiệu là phản ứng đặc hiệu của cơ thể để chống lại các kháng nguyên.

Hình mô tả tóm tắt cơ chế truyền thông tin trong tế bào, có bao nhiêu nhận định dưới đây đúng với hình này?

(1). [1] chính là vị trí codon mở đầu.

(2). (a) là polysome và có 6 ribosome tham gia dịch mã.

(3). (b) là phân tử tRNA làm nhiệm vụ vận chuyển amino acid.

(4). (d) là các amino acid tham gia dịch mã.

(5). [2] là vị trí codon kết thúc.

Số đáp án đúng:

Hình sau đây mô tả một cơ chế gây ra đột biến gene. Nhận định nào sau đây sai về hình này?

Cho các trường hợp sau, biết rằng cá thể XY đang xét có kiểu gen đồng hợp:

Cho các trường hợp sau:

(a) Sự tiếp hợp, trao đổi chéo không cân giữa 2 vùng (1) và (2).

(b) Đột biến chuyển đoạn tương hỗ giữa 2 vùng (5) và (7).

(c) Đột biến chuyển đoạn tương hỗ giữa 2 vùng (1) và (4).

(d) Sự tiếp hợp, trao đổi chéo cân giữa 2 vùng (3) và (4).

(e) Đột biến đảo đoạn giữa vùng (8) và (4).

Số trường hợp không tạo ra nhóm gen liên kết mới là

Quan sát quá trình phân bào của một tế bào có kiểu gene AaBb, người ta đo được hàm lượng DNA trong nhân tế bào qua các giai đoạn được thể hiện ở biểu đồ như hình bên. Biết quá trình phân bào xảy ra bình thường.

Theo lý thuyết, nhận định nào sau đây đúng?

Các đường cong A, B, C trong đồ thị dưới đây thể hiện sự thay đổi áp lực máu (mmHg) trong một chu kì tim bình thường của một loài linh trưởng.

Trong đó t0 = 0 là thời điểm bắt đầu của chu kì. Phát biểu nào sau đây đúng?

Bảng số liệu sau mô tả về đặc điểm của 3 giống lúa:

Phát biểu nào sau đây đúng?

Dữ liệu hình bên phân tích lượng đường trong máu của một người mắc bệnh đái tháo đường và một người không mắc bệnh có cùng khối lượng cơ thể được theo dõi trong khoảng thời gian 12 giờ. Cả hai người đều ăn một bữa giống hệt nhau tại thời điểm W và thực hiện 1 giờ tập thể dục tại thời điểm Y với cường độ giống nhau.

I. Người B là người bình thường còn người A là người bị bệnh đái tháo đường.

II. Nồng độ glucose trong máu của cả hai người tăng cao sau bữa ăn và giảm dần khi xa bữa ăn.

III.Tại thời điểm Z, người A có nồng độ glucose trong máu cao hơn người B vì có hormone d, insulin cao tham gia chuyển hoá glucose trong máu.

IV. Tại thời điểm X người A đã tiêm hormone glucagon để điều hoà hoà nồng độ glucose trong máu

số kết luận đúng là:

Enzyme Rubisco do hai gene mã hoá. Một trong hai gene đột biến dẫn tới enzyme này không có hoạt tính xúc tác phản ứng cố định CO2 trong quang hợp. Sơ đồ bên biểu thị hoạt động của gene bình thường và gene đột biến. Nhận định nào dưới đây không đúng khi nói về sự hoạt động của 2 gene này?

Hiện tượng bất thụ đực (bất dục đực) xảy ra ở một số loài thực vật, do bị hỏng một số gene nằm trong tế bào chất. Trong kĩ thuật tạo giống lúa, người ta sử dụng cây bất thụ đực làm dòng mẹ, nhận xét nào sau đây là đúng?

(I). Cây lúa bất thụ đực nếu được thụ tinh bởi phấn hoa bình thường thì toàn bộ thế hệ con sẽ không có khả năng sinh sản hữu tính.

(II). Cây lúa bất thụ đực được sử dụng trong lai tạo giống, giúp giảm công sức khử hạt phấn cây mẹ.

(III). Cây lúa bất thụ đực chỉ sinh sản vô tính mà không thể sinh sản hữu tính do không tạo được hạt phấn hữu thụ.

(IV). Cây lúa bất thụ đực không thực hiện lai giống lúa đại trà nên không có ý nghĩa trong công tác chọn giống cây trồng.

Gen A ở 1 loài thực vật bị đột biến đã tạo ra 5 allele mới. Phân tích gene, mRNA, protein do các allele của gene A quy định ở 5 dòng thuần chủng, kết quả thu được ở bảng sau:

x, y, p, t, z, n, m là các số khác nhau chỉ hàm lượng DNA, mRNA hoặc hàm lượng protein do các allele của gene A quy định trong 1 tế bào. Theo lí thuyết, phát biểu nào sau đây sai?

Chứng bạch tạng là do thiếu melanin trong các tế bào da, đặc biệt là các tế bào chân lông. Sự tổng hợp các sắc tố này qua hai phản ứng sau:

- Phản ứng 1: Chất tiền thân P biến đổi thành tirozin dưới tác dụng của E$_{1}$.

- Phản ứng 2: Tirozin biến thành melanin dưới tác dụng của E$_{2}$.

Khi phân tích tế bào chân tóc của 2 cá thể A (nam) và B (nữ) đều bị bạch tạng người ta thấy chúng đều có chất tiền thân P. Nhưng khi nhúng chân một số sợi tóc của A và B vào dụng dịch có tirozin thì tóc của B có màu đen melanin còn của A thì không. Biết rằng E$_{1}$ và E$_{2}$ là sản phẩm sinh tổng hợp của các gen trội nằm trên các NST khác nhau, các gen lặn đột biến không tạo ra enzim. Phát biểu nào sau đây đúng?

Ở cà chua, xét 2 gene, mỗi gene có 2 allele, trội lặn hoàn toàn. Biết rằng 2 gene này nằm trên 2 cặp nhiễm sắc thể tương đồng khác nhau. Allele A đột biến thành allele a, allele b đột biến thành allele B. Trong quần thể cà chua, xét 5 cây có kiểu gene như sau: AABb; AAbb; Aabb; aaBB; aabb. Theo lí thuyết, các nhận định nào sau đây đúng khi nói về 5 cây cà chua nói trên?

I. Có một cây là thể đột biến biểu hiện kiểu hình mới xuất hiện trong quần thể.

II. Có 3 cây có kiểu gene thuần chủng, trong đó có một cây có kiểu hình bình thường.

III. Cả 5 cây khi giảm phân đều tạo giao tử mang allele đột biến chiếm tỉ lệ thấp hơn giao tử mang allele bình thường.

IV. Có 4 cây có kiểu gene đột biến, trong đó có 3 cây biểu hiện kiểu hình do allele đột biến quy định.

Ở một loài thực vật, A quy định thân cao, a quy định thân thấp; B quy định hao đỏ, b quy định hoa trắng. Thực hiện 2 phép lai, thu được kết quả như sau:

Phép lai 1: Lấy hạt phấn của cây thân thấp, hoa trắng thụ phấn cho cây thân cao, hoa đỏ (P), thu được F$_{1}$ có 100% cây thân cao, hoa đỏ.

Phép lai 2: Lấy hạt phấn của cây thân cao, hoa đỏ thụ phấn cho cây thân thấp, hoa trắng (P), thu được F$_{1}$ có 100% cây thân cao, hoa trắng. Biết rằng không xảy ra đột biến. Theo lí thuyết, có bao nhiêu phát biểu sau đây đúng?

I. Nếu cho F$_{1}$ của phép lai 1 giao phấn ngẫu nhiên sẽ thu được đời con có tỉ lệ kiểu hình là 9 cây thân cao, hoa đỏ : 3 cây thân cao, hoa trắng : 3 cây thân thấp, hoa đỏ : 1 cây thân thấp, hoa trắng.

II. Nếu cho F$_{1}$ của phép lai 2 giao phấn ngẫu nhiên sẽ thu được đời con có 25% số cây thân thấp, hoa trắng.

III. Nếu lấy hạt phấn của cây F$_{1}$của phép lai 1 thụ phấn cho cây F$_{1}$ của phép lai 2 sẽ thu được đời con có tỷ lệ 3 cây thân cao, hoa đỏ : 1 cây thân thấp, hoa trắng.

IV. Nếu lấy hạt phấn của cây F$_{1}$ của phép lai 2 thụ phấn cho cây F$_{1}$ của phép lai 1 sẽ thu được đời con có cây thân cao, hoa đỏ chiếm 75%.

Nhằm định lượng mức độ đa dạng di truyền của một loài thực vật có nguy cơ tuyệt chủng, người ta tiến hành phân tích biến dị di truyền ở các tiểu quần thể (1 – 4) ở mức độ allele. Tiểu quần thể 1 có số cá thể lớn nhất trong loài này, trong khi đó số cá thể ở mỗi tiểu quần thể 2, 3 và 4 đều bằng 1/7 số cá thể của tiểu quần

thể 1. Từ mỗi tiểu quần thể, người ta lấy ra 5 cá thể làm mẫu thí nghiệm. Bảng dưới đây mô tả kết quả phân tích kiểu gene.

Chú thích: (+): Có allele trong kiểu gene. (-) không có allele.

Có bao nhiêu phát biểu dưới đây đúng?

I. Kết quả phân tích cho thấy cả 4 tiểu quần thể đều không chứa kiểu gene BB.

II. Thành phần kiểu gene của quần thể 3 là 3/5Bb : 2/5bb

III. Tiểu quần thể 4 thể hiện sự cách li với các tiểu quần thể khác nhiều nhất.

IV. Tần sô alen B ở loài này là 0,34.

Hình dưới đây mô tả ba con đường vận chuyển các chất qua màng tế bào (X, Y, Z)

Có bao nhiêu nhận định dưới đây đúng?

(1) Các phân tử H$_{2}$O có thể được vận chuyển qua Z.

(2) Ion Na$^{+}$ và K$^{+}$ có thể được vận chuyển qua X.

(3) Protein kích thước lớn có thể được vận chuyển qua Y.

(4) Vitamin D không thể được vận chuyển qua X.

Chủng virus X kí sinh và gây bệnh ở người được nhân lên trong tế bào chủ nhờ nhiều loại protein, trong đó có 3 loại protease lần lượt được mã hóa bởi 3 allele: A1, A2, A3 của hệ gene virus. Thuốc ức chế các protease là một liệu pháp nhằm ngăn chặn sự nhân lên của virus. Kết quả nghiên cứu sự biến đổi tần số các allele: A1, A2, A3 của virus ở một bệnh nhân trước và sau khi dùng thuốc được thể hiện trong hình bên. Phát biểu nào dưới đây đúng?

Hình A mô tả một đoạn nhiễm sắc thể từ tế bào tuyến nước bọt của ấu trùng ruồi giấm có 6 băng (kí kiệu từ 1 đến 6) tương ứng với 6 locus gene khác nhau chưa biết trật tự trên nhiễm sắc thể (kí hiệu từ a đến f).

Các nhà nghiên cứu đã phân lập được 5 thể dị hợp tử về đột biến mất đoạn nhiễm sắc thể (từ I đến V) xuất phát từ một dòng ruồi giấm mang kiểu gene đồng hợp kiểu dại ở tất cả 6 locus gene (hình vẽ). Khi tiến hành lai giữa mỗi thể đột biến mất đoạn (từ I đến V) với cùng một dòng ruồi giấm đồng hợp về các đột biến lặn tại cả 6 locus gene (kí hiệu từ a đến f) thu được kết quả ở bảng B

Phân tích các dữ liệu trên, theo lí thuyết, hãy cho biết có bao nhiêu phát biểu đúng

I. Từ các đột biến này có thể xác định được trình tự các locus gene trên nhiễm sắc thể.

II. Đoạn mất III chứa 3 locus C, D và F.

III. Trình tự các locus gene là C – D – F – A – E – B.

IV. Cho lai hai dòng ruồi giấm đột biến mất đoạn II và IV với nhau sẽ thu được 50% con lai có kiểu hình dại.

Phần II Câu trắc nghiệm đúng sai (4,0 điểm) Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 4. Trong mỗi ý a), b), c),d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai

Hình bên mô tả một số giai đoạn trong phản ứng miễn dịch của tế bào X khi có sự xâm nhập của các kháng nguyên.

Phân tích hình và xác định đúng hay sai cho mỗi nhận định sau đây.

Một đoạn của gene cấu trúc ở sinh vật nhân sơ có trật tự nucleotide trên mạch mã hóa như sau:

Biết rằng các codon 5'GAG3’ và 5'GAA3’ cùng mã hóa cho amino acid Glu, 5'GAU3’ và 5'GAC3’ cùng mã hóa cho amino acid Asp.

Hình bên mô tả 4 dạng đột biến (A, B, C, D) làm cho gene tiền ung thư phát sinh thành gene ung thư.

Một loài côn trùng, cặp NST giới tính ở giới cái là XX, giới đực là XY. Tính trạng màu mắt gồm 2 loại kiểu hình do hai cặp allele (A, a) và (B, b) nằm trên 2 cặp NST khác nhau quy định. Ở tính trạng mắt nâu, xét 3 dòng thuần chủng được kí hiệu lần lượt là dòng 1, dòng 2 và dòng 3. Một nhà khoa học dùng 2 dòng thuần chủng mắt nâu tiến hành 2 phép lai sau:

- Phép lai 1 (P1): ♀ dòng 2 × ♂ dòng 1, tạo ra F1-1 có 100% ♀ mắt đen : 100% ♂ mắt nâu.

- Phép lai 2 (P2): ♀ dòng 1 × ♂ dòng 2, tạo ra F1-2 có 100% ♀ mắt đen : 100% ♂ mắt đen.

Theo lí thuyết, mỗi nhận định sau đây đúng hay sai?

PHẦN III (3 điểm). Câu trắc nghiệm trả lời ngắn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6.

Sơ đồ bên minh họa cho những thay đổi về áp suất không khí bên trong phổi trong một chu kì thở hoàn chỉnh của một người. Biết rằng áp suất khí quyển là 101k. Tại thời điểm số mấy trên sơ đồ trên thì các xương sườn bắt đầu được hạ xuống

Một đột biến gene lặn làm mất màu lục lạp đã xảy ra số tế bào lá của một loại cây quý. Nếu sau đó người ta chỉ chọn phần lá xanh đem nuôi cấy để tạo mô sẹo và mô này được tách ra thành nhiều phần để nuôi cấy tạo các cây con. Cho các phát biểu sau đây về tính trạng màu lá của các cây con tạo ra:

(1) Tất cả cây con đều mang số lượng gene đột biến như nhau.

(2) Tất cả cây con tạo ra đều có sức sống như nhau.

(3) Tất cả các cây con đều có kiểu hình đồng nhất.

(4) Tất cả các cây con đều có kiểu gene giống mẹ.

Có bao nhiêu phát biểu đúng trong các phát biểu dưới đây?

Nghiên cứu con đường tổng hợp sắc tố ở một loài vi khuẩn, người ta thấy vi khuẩn kiểu dại có màu đỏ. Các chủng đột biến có các màu sắc khác nhau liên quan đến các gene tổng hợp enzyme xúc tác cho con đường chuyển hóa được thể hiện ở bảng dưới:

(Kí hiệu: m$_{1}$$^{+}$(1); m$_{2}$$^{+}$(2); m$_{3}$$^{+}$(3)).

Hãy viết liền thứ tự các enzyme của con đường sinh tổng hợp sắc tố ở loài vi khuẩn trên?

Ở một loài động vật, quan sát quá trình giảm phân ở cơ thể đực và cái đều có kiểu gen AaBb, người ta ghi nhận diễn biến nhiễm sắc thể ở kì sau của giảm phân I ở 2 tế bào sinh dục đực và 2 tế bào sinh dục cái được mô tả như hình bên. Ngoài các sự kiện được mô tả trong hình thì các sự kiện khác diễn ra bình thường. Quá trình thụ tinh giữa các giao tử được hình thành từ các tế bào trên cho đời con có tối đa bao nhiêu loại kiểu gene?

PHẦN IV. TỰ LUẬN (5 điểm)

(1 điểm): Hai loài cây A và B (thuộc nhóm thực vật C$_{3}$và C$_{4}$) giống nhau về độ tuổi và khối lượng tươi (tương quan với sinh khối khô) được trồng trong điều kiện canh tác tối ưu. Sau cùng một thời gian sinh trưởng, các giá trị trung bình về lượng nước hấp thụ và lượng sinh khối khô tăng thêm được thống kê qua 3 lần lặp lại thí nghiệm và thể hiện trong bảng dưới đây.

Xác định loài A và loài B là thực vật C$_{3}$ hay C$_{4}$? Giải thích.

(2,0 điểm):

1. Phân biệt di truyền liên kết giới tính với di truyền phụ thuộc giới tính.

2. Xét 6 gene được kí hiệu A, B, C, D, E, G ở một loài thực vật. Trong loài có 5 dạng đột biến được kí hiệu từ I đến V. Người ta nghiên cứu số lượng bản sao của các gene ở thể lưỡng bội và các thể đột biến thì kết quả thu được như bảng dưới đây:

Hãy xác định:

a. Gene B nằm ở đâu trong tế bào?

b. Tên của thể đột biến I và thể đột biến II.

c. Nếu đột biến V là thể lệch bội ở 1 cặp nhiễm sắc thể thì gene C và gene D cùng thuộc 1 nhiễm sắc thể hay không?

(2,0 điểm):** **

a) Những loại đột biến cấu trúc NST nào có thể làm tăng sự biểu hiện của một gene nhất định? Giải thích.

b) Ở một loài động vật, con đực có cặp NST giới tính XY, con cái có cặp NST giới tính XX, tỉ lệ giới tính là 1 đực: 1 cái. Cho cá thể đực mắt trắng giao phối với cá thể cái mắt đỏ được F$_{1}$ đồng loạt mắt đỏ. Cho các cá thể F$_{1}$ giao phối tự do, F$_{2}$ thu được tỉ lệ kiểu hình như sau:

Ở giới đực: 5 cá thể mắt trắng: 3 cá thể mắt đỏ.

Ở giới cái: 3 cá thể mắt đỏ: 1 cá thể mắt trắng.

Nếu cho con đực F$_{1}$ lai phân tích, theo lí thuyết, tỉ lệ kiểu hình thu được như thế nào? Cho biết không có hiện tượng gene gây chết và đột biến.