Đề thi HSG Sinh học 12 Cụm THPT số 14 - Ninh Bình - lần 2 có đáp án

PHẦN I: Câu trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 20. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn 1 phương án.

Hình 1 mô tả quá trình phiên mã ở vi khuẩn, hãy cho biết nhận định nào sai?

Hình 1

Ở người, hormone insulin có vai trò điều hòa nồng độ đường trong máu. Bệnh nhân mắc tiểu đường do cơ thể không tự sản xuất được insulin cần tiêm insulin ngoại sinh để duy trì nồng độ đường huyết ở mức cân bằng. Hình ảnh dưới đây mô tả tóm tắt quá trình tạo và phân lập dòng vi khuẩn E.coli mang gene quy định insulin của người. Nhận định nào sau đây đúng về quy trình này?

Vùng mã hóa của allele Y ở vi khuẩn E.coli có trình tự nucleotide ở mạch bổ sung như sau:

Người ta tìm thấy 4 allele khác nhau phát sinh do đột biến xảy ra ở vùng mã hóa của allele này, cụ thể:

Allele 1: Nucleotide C tại vị trí 13 bị thay thế bởi T.

Allele 2: Nucleotide A tại vị trí 16 bị thay thế bởi T.

Allele 3: Nucleotide T tại vị trí 31 bị thay thế bởi A.

Allele 4: Thêm 1 nucleotide loại T giữa vị trí 36 và 37.

Biết bộ ba thứ nhất AUG ở đầu 5’ làm nhiệm vụ khởi đầu cho quá trình dịch mã. Phát biểu nào dưới đây đúng?

Ở gà, protein globin được tổng hợp ở phôi giai đoạn 14 ngày nhưng không được tổng hợp ở tế bào bạch cầu. Người ta tiến hành các thí nghiệm (TN1, TN2, TN3, TN4) theo 4 bước như ở bảng 2.

Bảng 2. Các bước thí nghiệm

Chú thích: (+) Có thực hiện bước thí nghiệm, ( – ) không thực hiện bước thí nghiệm

Kết quả cho thấy, TN1 không có các đoạn DNA có kích thước 4,6 kb (1kb = 1000 cặp nucleotide), còn các thí nghiệm TN2, TN3, TN4 đều có đoạn DNA có kích thước 4,6 kb. Biết rằng đoạn DNA chứa gene mã hóa globin được cắt bằng enzyme giới hạn BamHI có kích thước 4,6 kb, enzyme DNAase chỉ phân hủy được DNA tại vị trí không liên kết với protein.

Giải thích nào sau đây là đúng cho kết quả thí nghiệm trên?

Ở châu chấu, cặp NST giới tính ở giới cái là XX, giới đực là XO. Người ta làm tiêu bản tế bào mầm sinh dục của châu chấu đực thu được hình ảnh bộ NST ở kỳ giữa nguyên phân như hình A. Các NST này được sắp xếp theo từng cặp tương đồng như hình B. Dựa vào những thông tin trên, hãy cho biết nhận định nào dưới đây là đúng?

Hình sau đây mô tả cơ chế xảy ra đột biến với NST.

Theo lý thuyết, nhiêu nhận định sau đây là Đúng?

Ở một quần thể thực vật ngẫu phối, tính trạng màu hoa do một gene có bốn allele quy định. Các allele có mối quan hệ trội – lặn như sau: Allele A1 quy định hoa đỏ trội không hoàn toàn so với allele A2 quy định hoa vàng, kiểu gen dị hợp quy định hoa cam, allele A1 và A2 trội hoàn toàn so với A3, A4, allele A3 quy định hoa tím trội hoàn toàn so với allele A4 quy định hoa trắng. Giả sử trong quần thể này tần số các allele A1, A2, A3, A4 lần lượt là 0,4; 0,2; 0,3; 0,1. Theo lý thuyết những nhận định nào sau đây là đúng?

I. Trong quần thể, có tối đa 4 kiểu hình khác nhau và có 10 kiểu gene dị hợp khác nhau.

II. Tỉ lệ kiểu hình hoa đỏ trong quần thể khi đạt trạng thái cân bằng là 0,64

III. Có thể tìm thấy một phép lai mà đời con có tỉ lệ phân li kiểu hình là 1:1:1: 1.

IV. Nếu cho tất cả cây hoa tím trong quần thể giao phấn ngẫu nhiên với nhau, tỉ lệ kiểu hình hoa trắng ở đời con 4%

Cho P là một cặp ruồi giấm: Ruồi mắt đỏ giao phối với ruồi mắt trắng, thu được F$_{1}$ đồng loạt ruồi mắt đỏ. Tiến hành lai phân tích ruồi F$_{1}$ theo hai phép lai sau:

Phép lai 1: F$_{1}$ × mắt trắng được F$_{b1}$ có tỉ lệ 3 ruồi mắt rắng : 1 ruồi mắt đỏ ( tính trạng mắt đỏ và mắt trắng có cả ở ruồi đực và ruồi cái).

Phép lai 2: F$_{1}$ × mắt trắng được F$_{b2}$ có tỉ lệ 1 ruồi cái mắt đỏ : 1 ruồi cái mắt trắng : 2 ruồi đực mắt trắng.

Cho rằng: Không có quá trình đột biến xảy ra trong các phép lai đang xét và tính trạng màu mắt biểu hiện không phụ thuộc vào môi trường, nhận định nào sau đây là đúng?

Ở một loài thực vật, có hai dạng cánh hoa: cánh bầu dục và cánh tròn. Bốn cây (1), (2), (3), (4) khác nhau về kiểu gene và mỗi gene đều có 2 allele, tiến hành một số phép lai liên quan đến 4 cây và kết quả thu được tỷ lệ cây hoa cánh bầu dục thống kê ở Hình 11.

Hình 11.

Nhận định nào sau đây là Sai về sự di truyền tính trạng này?

Trong thí nghiệm nghiên cứu ảnh hưởng của nhiệt độ vùng rễ đến khả năng hấp thụ chất khoáng của cây cải bó xôi (Spinacia oleracea), các nhà khoa học tiến hành đo tổng lượng chất khoáng mà cây hấp thụ được (mg/kg chất khô) ở hai mức nhiệt độ 15°C và 30°C. Kết quả thể hiện trong bảng sau:

Trong những nhận định sau đây, nhận định nào là sai?

Dựa trên thí nghiệm trên cây hoa phấn của Correns. Hình sau giải thích cho hiện tượng di truyền liên quan đến màu sắc lá của cây hoa mõm chó (cây hoa phấn, cây hoa mõm sói). Cho biết [3] chỉ vị trí của alelle bình thường tạo ra enzyme chuyển hóa tổng hợp diệp lục tạo sắc tố lá xanh; [4] chỉ vị trí của alelle đột biến không tạo ra enzyme chuyển hóa tổng hợp diệp lục nên lá trắng; tế bào có thể chứa [3] hoặc [4] hoặc cả hai.

Theo lý thuyết, nhận định nào sau đây Sai?

Dựa vào Hình A (biểu diễn sự thay đổi áp lực máu từ vị trí (1) đến (5) trong hệ mạch) và Hình B (biểu diễn độ dày các loại mô của các mạch máu A, B, C, D, E), nhận định nào trong các nhận định sau đây là sai?

PHẦN II. Câu trắc nghiệm đúng sai. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.

Ở một loài động vật, xét 2 cặp gene Aa và Bb trong đó mỗi cặp gene quy định một cặp tính trạng, allele trội là trội hoàn toàn. Thực hiện 4 phép lai (P$_{1}$, P$_{2}$, P$_{3}$ và P$_{4}$) giữa các cặp bố mẹ khác nhau, thu được kết quả F$_{1}$ được mô tả ở Bảng 2. Biết rằng không xảy ra đột biến; nếu có hoán vị gene thì hoán vị gene có thể xảy ở một bên đực hoặc cái, hoặc xảy ra hoán vị cả hai giới với tần số hoán vị như nhau.

Bảng 2.

.Những nhận định sau đây là đúng hay sai?

Mức phiên mã và hoạt tính của một enzyme X trong tế bào E Coli kiểu dại được nghiên cứu khi tế bào sinh trưởng trong môi trường có hoặc không có mặt hợp chất A. Các nghiên cứu tương tự cũng được tiến hành với hai đột biến: đột biến 1 và đột biến 2 đã được phân lập. Kết quả nghiên cứu được tóm tắt trong biểu đồ hình 1 và hình 2.

Mỗi nhận định sau đây là Đúng hay Sai?

Ở một giống đậu, hình dạng vỏ hạt được xác định là một tính trạng đơn gene đa hình, gồm các dạng vằn (M1và M2), đốm nhạt (S), chấm (D), đốm nhạt xen chấm (S/D) và trơn láng (C). Nghiên cứu về sự di truyền của tính trạng này, người ta lần lượt đem lai các dòng thuần chủng (P) khác nhau, thu được F$_{1}$ đồng tính, sau đó cho F$_{1}$ tự thụ phấn thu được F$_{2}$. Kết quả nghiên cứu được thể hiện trong bảng:

Khi giải thích sự di truyền của tính trạng hình dạng hạt ở giống đậu này, mỗi kết luận dưới đây là đúng hay sai?

Tốc độ lọc ở cầu thận (GFR) phản ánh chức năng của thận.

Một nghiên cứu được thực hiện để xác định ảnh hưởng tổng hợp của mức protein trong nước tiểu (protein niệu) và tốc độ lọc của cầu thận đến nguy cơ tử vong ở 331 bệnh nhân mắc bệnh thận mãn tính. Nguy cơ tử vong được ghi nhận là tỉ lệ phần trăm bệnh nhân tử vong trong một năm kể từ khi nhập viện. Kết quả được thể hiện ở hình bên.

Rất khó xác định được tần số tái tổ hợp chính xác ở người vì quy mô gia đình thường nhỏ. Một cách thú vị để khắc phục vấn đề này là xác định kiểu gene cho từng tinh trùng riêng lẻ để thu được các bộ dữ liệu lớn cho các nghiên cứu liên kết gene. Bảng 5.2 cho thấy kiểu gene của bốn locus SNP từ 20 tinh trùng đơn lẻ của một người đàn ông bình thường. Các kiểu gene được xác định bằng phân tích microarray của bốn locus SNP được khuếch đại từ các mẫu này bằng PCR. Trong Bảng 5.2: H, K, N, M, P và Q là các allele của các SNP và dấu gạch ngang (–) có nghĩa là không có allele tương ứng với locus đó được khuếch đại từ mẫu. Những nhận định dưới đây là đúng hay sai?

Bảng 5.2

Chuyển đoạn Robertson là một dạng tái cấu trúc nhiễm sắc thể hiếm gặp bao gồm những dung hợp của 5 cặp nhiễm sắc thể tâm mút 13, 14, 15, 21 và 22 ở người. Các kiểu chuyển đoạn khác cũng xảy ra nhưng đều bị chết. Trong chuyển đoạn Robertson, các nhiễm sắc thể bị đứt gãy ở tâm động và các vai dài dung hợp với nhau thành một nhiễm sắc thể có một tâm động. Các vai ngắn cũng dung hợp với nhau thành một nhiễm sắc thể nhưng những nhiễm sắc thể nhỏ này chứa các gene không quan trọng và thường bị mất sau một vài lần phân bào. Hình dưới đây cho thấy 4 kiểu giao tử có thể được tạo ra bởi người dị hợp tử về chuyển đoạn Robertson.

PHẦN III. Câu trắc nghiệm trả lời ngắn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6.

Những phát biểu nào sau đây là đúng với kết luận mà Correns đã rút ra từ kết quả thí nghiệm chứng minh gene ngoài nhân trên cây hoa phấn (Mirabilis jalapa)? Viết dãy số các nhận định đúng theo thứ tự từ bé đến lớn

(1) Màu sắc lá của đời con phụ thuộc chủ yếu vào điều kiện môi trường

(2) Gene quy định tổng hợp diệp lục nằm trong lục lạp.

(3) Cây lá khảm có cả lục lạp bình thường và lục lạp đột biến.

(4) Di truyền theo dòng mẹ xảy ra khi cây con nhận gene từ giao tử cái.

(5) Cây con luôn giống mẹ về kiểu hình.

Để nghiên cứu phản ứng sinh lý của cỏ Sorghum và đậu tương (soybean) đối với điều kiện nhiệt độ thấp, người ta đã tiến hành đo hiệu suất quang hợp thực của cả hai loài ở 25°C trong điều kiện thay đổi nồng độ CO₂ (kết quả được thể hiện ở Hình 6).

Sau đó, các cây được trồng ở 25°C trong vài tuần để phát triển ổn định. Tiếp theo, chúng được chuyển sang điều kiện nhiệt độ thấp (10°C) trong vòng 3 ngày, rồi sau đó được đưa trở lại điều kiện ban đầu (25°C). Trong suốt quá trình thí nghiệm, các yếu tố khác như độ dài ngày, cường độ ánh sáng và nồng độ CO₂ đều được giữ không đổi. Kết quả thí nghiệm được trình bày trong Bảng 3.

1. Cỏ Sorghum thuộc nhóm thực vật C4 còn đậu tương thuộc nhóm thực vật C3.

2. Cỏ Sorghum có điểm bù CO$_{2}$ thấp hơn đậu tương.

3. Ở 25°C, tốc độ quang hợp của cỏ sorghum không vượt đậu tương do khi nhiệt độ càng cao, chu trình C4 có hiệu quả quang hợp kém hơn chu trình C3.

4. Trong điều kiện biến đổi khí hậu làm tăng CO₂ và biến động nhiệt độ, đậu tương sẽ thích hợp hơn sorghum ở vùng ôn đới lạnh.

Sắp xếp các nhận định đúng theo thứ tự từ nhỏ đến lớn.

Trong điều kiện không có đột biến, khả năng sống của các kiểu gene là như nhau, các cá thể có khả năng sinh sản như nhau và quần thể được cách li vởi các quần thể khác. Một quần thể ban đầu ngẫu phối, một gene có hai allele A và a; các kiểu gene là AA, Aa và aa với tần số ban đầu xác định (hình).

Trong số kiểu hình mang alelle lặn, kiểu gene đồng hợp chiếm tỉ lệ bao nhiêu phần trăm ở thế hệ thứ 5? ( làm tròn sau dấu phẩy 1 chữ số thập phân)

Sơ đồ phả hệ Hình 2.5 mô tả sự di truyền của nhóm máu ABO và một bệnh di truyền X. Trong đó, gene quy định tính trạng nhóm máu nằm trên NST số 9; bệnh X do một trong 2 allele của gene nằm trên cặp NST số 5 quy định, allele trội là trội hoàn toàn. Giả thiết rằng không có đột biến xảy ra, người 3 và 4 có kiểu gene giống nhau về bệnh X và khác nhau về nhóm máu. Theo lý thuyết, nếu vợ chồng 7 – 8 sinh con đầu lòng thì khả năng đứa trẻ có nhóm máu B và không bệnh X là bao nhiêu? (kết quả làm tròn sau dấu phẩy 2 số)

Hình 10 mô tả cơ chế điều hòa biểu hiện gene ở operon lac của vi khuẩn E. coli trong môi trường có lactose.

Hình 10

Khi môi trường có lactose, protein ức chế sẽ không bám vào được vùng O, RNA polymerase liên kết vào P, nhờ đó quá trình phiên mã và dịch mã xảy ra tổng hợp nên các enzyme giúp vi khuẩn chuyển hóa và sử dụng lactose. Enzyme này tương ứng với vị trí nào trên hình 10?