Đề thi HSG Sinh học 12 Cụm chuyên môn Số 14 (Ninh Bình) có đáp án

Phần I. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 20. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.

Một người có sức khỏe bình thường, sau khi chủ động thở nhanh và sâu một lúc thì người này lặn được lâu hơn. Giải thích nào sau đây là đúng?

Cho phép lai ♀AaX$^{B}$X$^{b}$ × ♂aaX$^{B}$Y, thu được F1. Biết mỗi gen quy định một tính trạng, allele trội là trội hoàn toàn. Theo lí thuyết, có bao nhiêu phát biểu sau đây đúng?

(1) Đời F1 có 8 kiểu tổ hợp giao tử. (2) Đời F1 có 8 loại kiểu gen

(3) Đời F1 có 6 loại kiểu hình. (4) Ở F1, giới đực có 4 kiểu gen.

Cho biết: 5’ AUG 3’ quy định amino acid Met; 5’ UAU 3’ và 5’ UAX 3’ quy định Tyr; 5’UGG3’ quy định trp; 5’ UAG 3’; 5’ UAA 3’; 5’ UGA 3’ kết thúc dịch mã. Xét một đoạn trình tự mARN nhân tạo: 5’ AUG UAU UGG 3’. Thứ tự các nucleotide tương ứng là: 123 456 789. Trong các dự đoán sau đây, có bao nhiêu dự đoán đúng?

(1) Nếu nucleotide thứ 6 bị thay thành A thì chuỗi polypeptide tương ứng không thay đổi.

(2) Nếu nucleotide thứ 9 bị thay thành A thì chuỗi polypeptide tương ứng sẽ bị ngắn hơn chuỗi bình thường.

(3) Nếu nucleotide thứ 6 bị thay thành X thì chuỗi polypeptide tương ứng không thay đổi.

(4) Nếu nucleotide thứ 8 bị thay thành A thì chuỗi polypeptide tương ứng sẽ dài hơn chuỗi bình thường.

Hoạt động của opêron Lac có thể sai sót khi các vùng, các gen bị đột biến. Các vùng, các gene khi bị đột biến thường được ký hiệu bằng các dấu – trên đầu các chữ cái (R$^{-}$, P$^{-}$O$^{-}$, Z$^{-}$). Cho các chủng sau:

Chủng 1: R$^{+}$P$^{-}$O$^{+}$Z$^{+}$Y$^{+}$A$^{+}$

Chủng 2: R$^{-}$P$^{+}$O$^{+}$Z$^{+}$Y$^{+}$A$^{+}$

Chủng 3: R$^{+}$P$^{-}$O$^{+}$Z$^{+}$Y$^{+}$A$^{+}$/ R$^{+}$P$^{+}$O$^{+}$Z$^{-}$Y$^{+}$A$^{+}$

Chủng 4: R$^{+}$P$^{-}$O$^{-}$Z$^{+}$Y$^{+}$A$^{+}$/ R$^{+}$P$^{+}$O$^{+}$Z$^{-}$Y$^{+}$A$^{+}$

Biết gene Z quy định tổng hợp β-galactosidase, trong môi trường có đường lactose chủng nào có thể không tạo ra sản phẩm β-galactosidase bình thường?

Bệnh Leigh – một bệnh di truyền hiếm gặp, gây thoái hóa hệ thần kinh sớm do gene nằm trong ty thể quy định. Bằng kĩ thuật loại trừ gene gây bệnh trong ti thể ở đời con, năm 2016 các nhà khoa học ở Mexico đã thành công trong việc giúp một người mẹ mang gene đột biến gây bệnh Leigh sinh ra người con khỏe mạnh không mang gene bệnh. Sơ đồ tóm tắt phương pháp đó như sau:

Nhận định nào sau đây là sai khi nói về em bé sinh ra từ kĩ thuật nêu trên?

Hội chứng Klinefelter là một trong những chứng rối loạn nhiễm sắc thể phổ biến nhất. Tỉ lệ bé trai sinh ra mắc hội chứng này là 1:500 - 1:1 000. Năm 1956, căn bệnh được xác định nguyên nhân chính là do sự xuất hiện thêm một nhiễm sắc thể X trong cặp nhiễm sắc thể giới tính XY (47, XXY). Trong 50 – 60% trường hợp, hiện tượng không phân li nhiễm sắc thể trong giảm phân xảy ra ở người mẹ. Các trường hợp còn lại xảy ra do không phân li nhiễm sắc thể trong giảm phân ở người bố. Kiểu nhân thường gặp nhất là (47, XXY) chiếm 80 – 90% các trường hợp; thể khảm (46, XY/47, XXY) gặp trong khoảng 10% trường hợp. Các thể khác gồm (48, XXYY); (48, XXXY) và (49, XXXXY) rất hiếm gặp. Theo lý thuyết, có bao nhiêu nhận định sau đây đúng?

(1). Những người mắc hội chứng Klinefelter sẽ có kiểu hình là nam.

(2). Hội chứng Klinefelter có thể được hình thành do sự giảm phân không bình thường ở mẹ tạo giao tử XX và bố giảm phân bình thường tạo giao tử Y.

(3). Khi đến tuổi trưởng thành, những người mắc hội chứng Klinefelter dạng thể khảm (46, XY/47, XXY) có khả năng sinh sản bình thường.

(4). Có thể phát hiện sớm thai nhi mắc hội chứng Klinefelter trước sinh bằng xét nghiệm nhiễm sắc thể đồ (karyotype test) của các tế bào thai lấy từ nước ối hoặc nhau thai.

Ở một loài thực vật có bộ NST 2n = 20, xét một gene có 2 allele nằm trên NST thường, trong đó allele A quy định hoa đỏ trội hoàn toàn so với allele a quy định hoa vàng. Trong quần thể xuất hiện đầy đủ các dạng đột biến thể ba (2n + 1) ở các cặp NST khác nhau và đều có khả năng sinh sản bình thường. Người ta đã thu thập được 10 cây hoa đỏ thuộc 10 dạng thể ba ở các cặp NST khác nhau. Sau đó, cho mỗi cây tự thụ phấn, thu được đời F$_{1}$ có kết quả sau:

Từ kết quả trên, hãy cho biết nhận định nào sau đây đúng?

(1) Gene quy định tính trạng màu hoa nằm trên NST số 8.

(2) Ở đời F$_{1}$, có 9 loại kiểu gene khác nhau quy định hoa màu đỏ.

(3) Ở đời F$_{1}$, trong quần thể gồm có 2 loại cây là lưỡng bội và lệch bội dạng thể ba nhiễm.

(4) Trong các cây F$_{1}$ sinh ra từ cây số 6, số cây có kiểu gene đồng hợp về gene quy định màu hoa chiếm tỉ lệ 5/36.

Bệnh tan máu bẩm sinh (Thalassemia), viết tắt là Thal, là một bệnh do gene đột biến lặn (a) nằm trên nhiễm sắc thể thường gây nên. Người bị bệnh biểu hiện bệnh ở dạng hồng cầu bị phá hủy quá mức dẫn đến tình trạng thiếu máu ở nhiều mức độ. Theo thống kê được công bố trên Cổng thông tin điện tử của Bộ y tế năm 2019, bệnh Thal gặp ở tất cả các dân tộc khắp cả nước, tuy nhiên thường gặp ở các dân tộc thiểu số vùng cao, vùng xa, ít gặp ở người dân tộc Kinh. Cụ thể, tỉ lệ mắc bệnh:

- Nhóm 1: Người ở các dân tộc thiểu số vùng cao, vùng xa là từ 20% - 40% và có sự thay thổi qua các thế hệ.

- Nhóm 2: Người dân tộc Kinh là 9% và duy trì ổn định qua các thế hệ. Với giả thiết là cấu trúc di truyền ban đầu của các dân tộc đều giống nhau, và ở dân tộc Kinh thì việc kết hôn hoàn toàn ngẫu nhiên.

Từ kết quả khảo sát trên, hãy cho biết nhận định nào sau đây đúng?

I. Cấu trúc di truyền của quần thể cộng đồng người dân tộc Kinh đang ở trạng thái cân bằng.

II. Trong quần thể cộng đồng người dân tộc Kinh có tỉ lệ người không mang gene bệnh là 91%.

III. Các dân tộc thiểu số chủ yếu sống ở vùng núi cao, nơi có điều kiện kinh tế khó khăn nên tần số đột biến ở gene này cao hơn so với ở dân tộc Kinh.

IV. Một trong các biện pháp giúp giảm tỉ lệ người mắc bệnh ở nhóm 1 là tăng cường tuyên truyền cho người dân về nguy cơ của kết hôn cận huyết.

Khi nói về các phân tử ADN ở trong nhân của một tế bào sinh dưỡng ở sinh vật nhân thực có các nhận xét sau:

(1) Các phân tử nhân đôi độc lập và diễn ra ở các thời điểm khác nhau.

(2) Thường mang các gen phân mảnh và tồn tại theo cặp alen.

(3) Có độ dài và số lượng các loại nuclêôtit bằng nhau.

(4) Có cấu trúc mạch kép thẳng.

(5) Có số lượng, hàm lượng ổn định và đặc trưng cho loài.

Nhận xét sai là:

Một học sinh tiến hành thí nghiệm (Hình 1) ở các điều kiện nhiệt độ khác nhau, sau đó so sánh số lượng bọt khí ở các điều kiện nhiệt độ khác nhau đó. Kết quả thí nghiệm được biểu diễn ở đồ thị Hình 2 (số bọt khí đếm được trong 1 phút ở điều kiện nhiệt độ khác nhau).

Từ những thông tin trên, em hãy cho biết mỗi nhận định nào đúng

Sơ đồ dưới đây mô tả ứng dụng công nghệ DNA tái tổ hợp trong sản xuất vaccine viêm gan B

Quan sát sơ đồ và cho biết nhận định nào sau đây không đúng ?

Hình ảnh bên dưới mô tả bốn thí nghiệm về quá trình trao đổi vật chất và năng lượng ở thực vật. Quan sát hình ảnh minh họa, trong các nhận định sau đây, có bao nhiêu nhận định Sai?

I. Ở thí nghiệm 1 nếu loại bỏ hết lá của cây thì kết quả thí nghiệm không thay đổi.

II. Các thí nghiệm trên chứng minh quá trình quang hợp ở thực vật.

III. Bọt khí thu được ở thí nghiệm 2 là khí carbonic.

IV. Lớp dầu ở thí nghiệm 3 có vai trò ngăn cản nước trong bình bốc hơi.

Cho biết các codon mã hóa amino acid như sau:

Một đoạn mạch mã gốc của alen D có trình tự nucleotide là: 3’TAC CTA GTA ATG TCA…ATC5’. Allele D bị đột biến tạo thành 4 alen mới. Biết rằng đột biến không làm thay đổi mức độ hoạt động của các alen và trình tự nuclêôtit của 4 allele là:

Allele D$_{1}$: 3’TAC …CTA GTT ATG TCA…ATC5’

Allele D$_{2}$: 3’TAC …CTG GTA ATG TCA…ATC5’

Allele D$_{3}$: 3’TAC …CTA GTA ATG TCG…ATC5’

Allele D$_{4}$: 3’TAC …CTA GTA ATC TCA…ATC5’

Theo lí thuyết, có bao nhiêu phát biểu sau đây đúng?

(1) Có 2 allele đột biến có số liên kết hidro không thay đổi so với allele D.

(2) Chuỗi pôlipeptide của cả 4 allele đột biến đều có số amino acid bằng số amino acid trong chuỗi pôlipeptide của allele D.

(3) Có 2 allele đột biến có thể quy định kiểu hình giống kiểu hình do allele D quy định.

(4) Có 2 allele đột biến có thể được tạo ra do tác động của hóa chất 5-BU.

Các nhà nghiên cứu đã tạo ra những cây lúa có thể chịu được ngập hoàn toàn trong tối đa hai tuần. Đây là tin vui cho nông dân vùng lũ lụt ở Đông Nam Á. Sơ đồ dưới đây minh họa cho thành tựu của phương pháp tạo giống lúa chịu lũ giống nhờ

Ở vi khuẩn E. coli, giả sử có 4 chủng mang đột biến liên quan đến Operon lac. Các đột biến này được mô tả trong bảng sau.

Trong đó, các dấu cộng (+) chỉ gen /thành phần có chức năng bình thường, dấu trừ (–) chỉ gen /thành phần bị đột biến mất chức năng. Theo lý thuyết, khi môi trường có lactose, có bao nhiêu chủng sẽ tiến hành phiên mã các gen cấu trúc?

Phần II. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6. Trong mỗi ý a), b), c), d) ở mỗi câu, thí sinh chọn đúng hoặc sai.

Ở một loài thực vật, A nằm trên NST thường quy định hoa đỏ trội hoàn toàn so với a quyđịnh hoa trắng. Có 5 quần thể của cùng 1 loài. Thế hệ xuất phát của các quần thể này đều có tần số kiểu gene đồng hợp lặn bằng tần số kiểu gene đồng hợp trội. Do điều kiện môi trường thay đổi, nên đã tác động làm ảnh hưởng đến tỉ lệ sống sót của các kiểu gene ở 5 quần thể, kết quả được thể hiện ở bảng bên: Giả sử rằng quần thể không chịu tác động của các nhân tố tiến hóa khác. Theo lí thuyết, mỗi nhận định sau đây về cấu trúc di truyền của quần thể là đúng hay sai?

Xét 2 gene, mỗi gene gồm 2 allele (A, a và B, b) liên kết hoàn toàn trên vùng không tương đồng của nhiễm sắc thể giới tính X. Khi kiểu gene có mặt đồng thời cả hai allele trội A và B thì tế bào sẽ tổng hợp được protein Z.

Bảng trên thể hiện số lượng các allele và sự xuất hiện hay không của protein Z trong một tế bào sinh dưỡng bình thường của 6 người trong một gia đình (dấu “?”biểu thị chưa biết số lượng); bố mẹ thuộc thế hệ I; con cái thuộc thế hệ II, trong đó có 2 người con ruột, 1 người con dâu và 1 người con rể. Theo lý thuyết, mỗi nhận định dưới đây Đúng hay Sai?

Dưới đây là trình tự một mạch khuôn của một đoạn gene mã hóa cho một chuỗi polypeptide bao gồm 10 amino acid: 3’-TAC GGT CAA TCT GGT TCT GGT TCT TCT GAG CAA-5’. Khi chuỗi polypeptide do đoạn gene này mã hóa bị thủy phân, người ta thu được các loại amino acid và số lượng của nó được thể hiện trong bảng dưới (trừ bộ ba đầu tiên mã hóa Methionine).

Một loài thực vật, tính trạng màu hoa do 2 gene phân li độc lập cùng quy định, các gen này quy định các enzyme khác nhau cũng tham gia vào một chuỗi phản ứng hóa sinh để tạo nên sắc tố ở hạt theo sơ đồ sau.

Cho biết alen A và B có tác động gây chết ở giai đoạn phôi khi ở trạng thái đồng hợp tử trội AABB.

Theo lý thuyết, nhận định nào sau đây Đúng hay Sai?

Phần III. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6.

Trong một nghiên cứu để xác định vai trò của thụ thể hóa học đối với hô hấp của động vật có vú, một số bước sau đã được thực hiện.

- Chọn các con chuột đực 10 tuần tuổi khỏe mạnh, đồng đều về kích thước, khối lượng, tiến hành phá hủy thụ thể hóa học ở cung động mạch chủ và xoang động mạch cảnh của chuột.

- Chọn 40 con chuột có nhịp tim tương đương nhau và chia đều thành 3 nhóm. Đưa mỗi nhóm chuột vào từng buồng thí nghiệm như bảng bên

- Sau 15 phút, đo nhịp tim của chuột trong mỗi buồng thí nghiệm.

Nhịp tim của chuột ở buồng III sẽ giống với nhịp tim của chuột ở buồng nào?

Phả hệ sau phản ánh sự di truyền của 2 bệnh P và Q của một gia đình. Biết rằng không có đột biến xảy ra ở tất cả các thành viên trong phả hệ, bệnh P do gene P có 2 allele là P₁ và P₂ quy định; Bệnh Q do gene Q có 2 allele là Q₁ và Q₂ quy định.

Phân tích thành phần allele của các gene quy định các tính trạng của các thành viên trong phả hệ thu được kết quả sau:

Dấu (+) sự có mặt Allele; dấu (-) sự vắng mặt Allele; dấu (?) chưa xác định.

Theo lý thuyết, xác suất cặp vợ chồng (7) x (8) sinh con đầu lòng mắc bệnh là bao nhiêu phần trăm? (Lấy 01 chữ số ở phần thập phân).

Một cặp vợ chồng bình thường sinh ra người con đầu lòng bị mắc một bệnh di truyền do một gene qui định nằm trên NST thường. Tần suất người bị bệnh trong quần thể cân bằng di truyền là 9%. Người ta xác định được các alelle của gene qui định kiểu hình bình thường và bị bệnh cho từng thành viên trong gia đình ở bảng bên:

Người con thứ 2 lấy chồng bình thường, xác suất con của họ bị bệnh là bao nhiêu phần trăm? (Kết quả làm tròn sau dấu phẩy 1 chữ số).

Hình dưới đây thể hiện các trường hợp có thể xảy ra đối với 8 tế bào sinh tinh của cơ thể có kiểu gen AaBb đang ở kì giữa và kì cuối giảm phân I; trong đó có 2 tế bào diễn ra theo trường hợp 1; 2 tế bào diễn ra theo trường hợp 2; 4 tế bào diễn ra theo trường hợp 3; các giai đoạn còn lại của giảm phân diễn ra bình thường. Theo lý thuyết, loại giao tử dạng (n – 1) chiếm tỉ lệ bao nhiêu?

Thông tin di truyền được mã hóa trong trình tự mạch khuôn của gene bởi các bộ ba mã hóa (triplet). Quá trình biểu hiện gene gồm 2 giai đoạn chủ yếu trong đó mạch khuôn của gene được dùng để phiên mã tạo mRNA chứa các codon mã hoá, phân tử mRNA này lại được dùng làm khuôn cho quá trình dịch mã tạo ra chuỗi polypeptide. Bảng sau đây cho thấy một số codon quy định các amino acid tương ứng.

Xét đoạn gene nằm ở vùng mã hóa của một gene cấu trúc ở một loài vi khuẩn có trình tự nucleotide như sau:

Mạch 1: ATG CCA CAA AAG GCA TGA GCG CCT ATT AAA CCG

Mạch 2: TAC GGA TAA TTC CGA ACT CGC GGA TAA TTT GGC

Có bao nhiêu trường hợp đột biến điểm xảy ra không làm thay đổi trình tự amino acid trong chuỗi polypeptide do đoạn gene trên tổng hợp?