Bộ 5 đề thi cuối kì 1 Ngữ văn 10 Kết nối tri thức (2023-2024) có đáp án - Đề 2

Những câu thơ có sử dụng phép đối:

- Lưng khoang tình nghĩa dường lai láng,

Nửa mạn phong ba luống bập bềnh.

- Cầm lái mặc ai lăm đỗ bến,

Dong lèo thây kẻ rắp xuôi ghềnh.

(hoặc câu 3 đối với câu 4, câu 5 đối với câu 6; câu 3-4, câu 5-6; hai câu thực, hai câu luận)

- Biện pháp tu từ ẩn dụ: Chiếc bách: dùng để chỉ thân phận của người phụ nữ.

- Tác dụng:

+ Tăng sức gợi hình, gợi cảm, sức biểu đạt của câu thơ

+ Khắc họa thân phận bấp bênh của người phụ nữ. Trong xã hội xưa, người phụ nữ như chiếc thuyền gỗ bách trên sông mặc cho sóng đời xô dạt, chẳng biết đâu là bến đỗ bình yên.

+ Thể hiện tâm hồn tinh tế, nhạy cảm và lòng cảm thông của tác giả đối với thân phận của người phụ nữ trong xã hội xưa.

Có thể hiểu hai câu thơ như sau:

- Cầm lái, dong lèo: là hành động điều khiển trạng thái, hướng đi của con thuyền; mặc ai, thây kẻ: là thái độ buông xuôi, phó mặc số phận.

- Hai câu thơ khắc họa nỗi buồn tủi, chán nản, bất lực, buông xuôi của người phụ nữ. Trong xã hội xưa, người phụ nữ không được làm chủ số phận của mình, như con thuyền phải để mặc cho người chèo lái, cho dù có muốn thay đổi vận mệnh cũng không thể được, nên cuối cùng chỉ có thể buông xuôi.