Từ nào sau đây ghép với đường thì mang nghĩa chỉ một loại gia vị có vị ngọt?
AĐáp án A: Đường phèn.
BĐáp án B: Đường tàu.
CĐáp án C: Đường kính.
DĐáp án D: Đường mía.
Xem đáp án và lời giải
Lời giải do TopStudy biên soạn
Đáp án:C
C. Đường kính.
Hướng dẫn giải:
“Đường kính” là danh từ chỉ một loại gia vị có vị ngọt.
Câu 2
1 điểm
Từ đi trong câu nào dưới đây mang nghĩa gốc?
AĐáp án A: Trời trở lạnh, mẹ nhắc An nhớ đi tất vào chân trước khi đi ra ngoài.
BĐáp án B: Nam đi giày cẩn thận rồi mới ra khỏi nhà.
CĐáp án C: Ông em bị đau chân nên đi rất chậm.
DĐáp án D: Nam đi một nước cờ khiến cho tất cả đều phải trầm trồ.
Xem đáp án và lời giải
Lời giải do TopStudy biên soạn
Đáp án:C
C. Ông em bị đau chân nên đi rất chậm.
Hướng dẫn giải:
Từ “đi” trong câu “Ông em bị đau chân nên đi rất chậm” có nghĩa là (người, động vật) tự di chuyển từ chỗ này đến chỗ khác bằng những bước chân nhấc lên, đặt xuống liên tiếp
Câu 3
1 điểm
Tiếng nào dưới đây ghép với đánh được từ mang nghĩa gốc?
AĐáp án A: Trống.
BĐáp án B: Đàn.
CĐáp án C: Cờ.
DĐáp án D: Nhau.
Xem đáp án và lời giải
Lời giải do TopStudy biên soạn
Đáp án:D
D. Nhau.
Hướng dẫn giải:
“Đánh nhau” là động từ Làm nhau bị đau đớn bằng cách đấm vào nhau; chiến đấu.
Câu 4
1 điểm
Từ mắt nào trong các từ dưới đây được dùng với nghĩa gốc?
AĐáp án A: Mắt xích.
BĐáp án B: Mắt na.
CĐáp án C: Mắt lưới.
DĐáp án D: Đôi mắt.
Xem đáp án và lời giải
Lời giải do TopStudy biên soạn
Đáp án:D
D. Đôi mắt.
Hướng dẫn giải:
Đôi mắt là danh từ chỉ cơ quan để nhìn của người hay động vật, giúp phân biệt được màu sắc, hình dáng; thường được coi là biểu tượng của cái nhìn của con người
Câu 5
1 điểm
Từ chân nào trong các từ dưới đây không được dùng theo nghĩa chuyển?
AĐáp án A: Chân sút.
BĐáp án B: Đôi chân.
CĐáp án C: Chân bàn.
DĐáp án D: Chân răng.
Xem đáp án và lời giải
Lời giải do TopStudy biên soạn
Đáp án:B
B. Đôi chân.
Hướng dẫn giải:
“Đôi chân” là danh từ chỉ bộ phận dưới cùng của cơ thể người hay động vật, dùng để đi, đứng, chạy, nhảy, v.v. Dùng theo nghĩa gốc.
Câu 6
1 điểm
Từ đầu nào trong các từ dưới đây không được dùng theo nghĩa gốc?
Phân biệt nghĩa của từ "mũi" trong hai câu sau: Câu (1): "Bạn Nam bị sổ mũi nên phải đeo khẩu trang khi đến lớp học." Câu (2): "Con thuyền đang rẽ sóng tiến về phía mũi đảo xa xôi ngoài khơi."
AĐáp án A: Câu (1) mang nghĩa gốc, còn câu (2) mang nghĩa chuyển.
BĐáp án B: Câu (1) mang nghĩa chuyển, còn câu (2) mang nghĩa gốc.
CĐáp án C: Cả hai câu đều được dùng theo nghĩa gốc trong tiếng Việt.
DĐáp án D: Cả hai câu đều được dùng theo nghĩa chuyển hoàn toàn.
Cho câu văn: "Mùa xuân là tết trồng cây, làm cho đất nước càng ngày càng xuân." Từ "xuân" thứ hai trong câu mang nghĩa gì và thuộc hiện tượng từ loại nào?
AĐáp án A: Mang nghĩa gốc chỉ một trong bốn mùa trong năm; là từ đơn bình thường.
BĐáp án B: Mang nghĩa chuyển chỉ sự tươi trẻ, sức sống tràn trề; là từ đa nghĩa.
CĐáp án C: Mang nghĩa gốc chỉ tuổi tác của con người; là từ đồng âm trong tiếng Việt.
DĐáp án D: Mang nghĩa chuyển chỉ thời tiết lạnh giá; là từ trái nghĩa với mùa hạ.
Phân tích tinh tế sự chuyển nghĩa của từ "cứng" trong hai câu: Câu (1): "Viên phấn này rất cứng, viết lên bảng không bị gãy vụn." Câu (2): "Anh ấy là một người có lập trường rất cứng, không dễ lay chuyển."
AĐáp án A: Câu (1) chỉ độ bền vật lý; câu (2) chỉ sự kiên định, vững vàng trong ý chí.
BĐáp án B: Câu (1) chỉ tính chất mềm mại; câu (2) chỉ sự yếu đuối, dễ thay đổi quyết định.
CĐáp án C: Cả hai câu đều dùng từ "cứng" để chỉ đặc điểm cấu tạo của các vật bằng đá.
DĐáp án D: Cả hai câu đều dùng từ "cứng" theo nghĩa chuyển hoàn toàn giống hệt nhau.
Khi khảo sát từ "đường" trong các câu: (1) "Con đường làng dài rộng thênh thang.", (2) "Đường lối cách mạng đúng đắn của Đảng.", (3) "Pha thêm chút đường vào cốc nước chanh.", em rút ra nhận định nào chuẩn xác nhất?
AĐáp án A: Từ "đường" trong ba câu trên là ba từ đồng âm hoàn toàn khác nhau về bản chất.
BĐáp án B: Từ "đường" ở câu (1) và (2) có quan hệ đa nghĩa, còn câu (3) là từ đồng âm.
CĐáp án C: Cả ba câu đều sử dụng một từ duy nhất mang nghĩa gốc không có sự thay đổi.
DĐáp án D: Từ "đường" trong ba câu là từ đa nghĩa trải qua quá trình phát triển nghĩa chuyển.
Trong đoạn thơ: "Anh đội viên nhìn Măng non / Bác đang nhìn chúng em / Bác ơi tim Bác mênh mông thế / Ôm cả non sông mọi kiếp người." Từ "ôm" trong câu thơ cuối được hiểu theo nghĩa chuyển nào?
AĐáp án A: Nghĩa gốc chỉ hai tay vòng lại giữ chặt một vật vào sát ngực mình.
BĐáp án B: Nghĩa chuyển chỉ tình yêu thương bao la, rộng lớn và sự chở che đùm bọc.
CĐáp án C: Nghĩa chuyển chỉ hành động ôm chầm lấy người thân khi vừa đi xa về.
DĐáp án D: Nghĩa chuyển chỉ hành động thu gom tất cả đồ vật vào trong chiếc túi.
Phân tích từ "tay" trong các trường hợp: (1) "Tay sai", (2) "Tay nghề", (3) "Tay hòm chìa khóa". Các từ "tay" này đều thể hiện điều gì về mặt phát triển từ vựng tiếng Việt?
AĐáp án A: Chúng đều là những nghĩa gốc của từ "tay" dùng để chỉ bộ phận cơ thể người.
BĐáp án B: Chúng đều là các nghĩa chuyển độc đáo, mở rộng biên độ ý nghĩa theo hướng chuyên môn hóa hoạt động.
CĐáp án C: Chúng là hiện tượng ngẫu nhiên trùng âm thanh của các từ hoàn toàn khác nhau.
DĐáp án D: Chúng là những từ mượn từ tiếng nước ngoài mới được nhập vào tiếng Việt gần đây.
Bài học thực tiễn quan trọng nhất mà học sinh lớp 5 thu nhận được sau khi hoàn thành chuyên đề "Luyện tập về từ đa nghĩa" là gì?
AĐáp án A: Phải học thuộc lòng toàn bộ danh sách các từ đa nghĩa có sẵn trong sách giáo khoa mà không cần hiểu bản chất vấn đề.
BĐáp án B: Nắm vững phương pháp phân biệt nghĩa gốc và nghĩa chuyển, hiểu rõ mối quan hệ logic giữa các nghĩa để sử dụng từ chính xác, sinh động trong giao tiếp và viết văn.
CĐáp án C: Tuyệt đối không bao giờ sử dụng từ đa nghĩa trong các bài văn tả cảnh hoặc kể chuyện vì dễ gây hiểu lầm cho người đọc.
DĐáp án D: Chỉ cần nhớ các từ đồng âm và từ trái nghĩa là đủ để làm tốt mọi bài kiểm tra môn Luyện từ và câu ở bậc tiểu học.