Ngữ văn · Ôn vào lớp 10
6 câu · 10 phút · Ngân hàng đề TopStudy. Đáp án và lời giải do TopStudy biên soạn, mở ngay dưới từng câu.
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
* Nhịp thơ trong khổ thơ đầu đoạn trích:
- Hai câu đầu: ngắt nhịp 3/4;
- Câu thứ ba: ngắt nhịp 2/2/2 hoặc 2/4;
- Câu thứ tư: ngắt nhịp 4/4 hoặc 2/2/4.
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
* Những câu thơ khắc họa hình ảnh con người giữa thiên tai trong 2 khổ thơ cuối:
- Bàn tay kêu cứu - tái tê
Thò qua mái ngói bốn bề nước trôi!
- Nhìn trẻ nhỏ màn trời chiếu nước
- Các cụ già rét mướt tái xanh
Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ nhân hoá trong hai câu thơ sau:
Lũ ơi, sấp ngửa ập oà
Nước ơi, trắng xoá lệ nhoà bóng quê!
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
* Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ nhân hóa trong 2 câu thơ:
- Biện pháp tu từ nhân hoá: Sử dụng từ ngữ gọi đáp để gọi và đối thoại trực tiếp với thiên nhiên (Lũ, Nước) như với con người: Lũ ơi, Nước ơi.
- Tác dụng:
+ Làm cho việc diễn đạt sinh động, biến thiên nhiên thành đối tượng để
con người giao tiếp, giãi bày.
+ Gợi cảnh lũ lụt càng lúc càng hung dữ; nỗi xót xa, tiếng kêu bất lực của con người trước sự tàn phá dữ dội của thiên nhiên.
+ Thể hiện niềm thương cảm sâu sắc của nhà thơ đối với đồng bào miền
Trung.
Kết thúc đoạn thơ, nhà thơ viết: “Người mình chia sẻ đã thành bản năng!”. Em có đồng
tình với khẳng định của tác giả không? Vì sao?
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
HS có thể bày tỏ sự đồng tình hoặc không hoàn toàn đồng tình (vừa đồng tình vừa không đồng tình) với lời khẳng định: “Người mình chia sẻ đã thành bản năng!” nhưng cần đưa ra được lí lẽ hợp lí, thuyết phục, phù hợp với chuẩn mực đạo đức và pháp luật.
- Nếu đồng tình:
+ Câu thơ tổng kết đúng và khẳng định niềm tự hào về tinh thần đoàn kết, tương trợ của dân tộc ta từ ngàn đời: mỗi khi có người, có nơi gặp khó khăn hoạn nạn thì sự đồng cảm và sẻ chia của nhân dân trở thành bản năng sẵn có, thành phản xạ và lẽ sống tự nhiên, không toan tính.
+ Câu thơ ngầm nhắn nhủ mọi người phát huy truyền thống đùm bọc, sẻ chia để giúp đồng bào miền Trung nhanh chóng vượt qua bão lũ.
- Nếu không hoàn toàn đồng tình:
+ Mỗi người có quan điểm và cách giúp đỡ, sẻ chia khác nhau: nhiều người sẵn sàng chia sẻ và làm việc thiện xuất phát từ tâm, không so đo,
tính toán; nhưng vẫn có không ít người không tự nguyện chia sẻ hoặc còn dửng dưng, vô tình, vô cảm trước khó khăn, hoạn nạn của người khác.
+ Lòng tốt và sự sẻ chia của con người không phải khi sinh ra tự nhiên đã có; phẩm chất này cần được rèn luyện, nuôi dưỡng, giáo dục mới trở
thành "bản năng".
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
| a. Đảm bảo đúng cấu trúc của đoạn văn nghị luận, đủ dung lượng. (Nếu HS viết quá 100 chữ so với yêu cầu: Không cho điểm mục này.) |
|---|
| b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: Cách ứng xử đúng đắn của con người trước nghịch cảnh của cuộc sống. |
| c. Triển khai vấn đề hợp lí: HS có thể triển khai theo nhiều cách trên cơ sở kết hợp lí lẽ và bằng chứng để tạo sự liên kết chặt chẽ, logic, thuyết phục. Có thể tham khảo hướng triển khai sau: - Giới thiệu vấn đề. - Triển khai vấn đề: Cách ứng xử đúng đắn của con người trước nghịch cảnh của cuộc sống. + Nhận thức đúng nghịch cảnh là một phần tự nhiên, tất yếu của cuộc sống để bình thản chấp nhận và vượt qua; + Giữ vững tinh thần lạc quan, thái độ tích cực, niềm tin ở bản thân, tin vào những điều tốt đẹp; + Chủ động tìm kiếm giải pháp phù hợp để hành động; trau dồi tri thức, bản lĩnh, ý chí kiên cường và sự kiên nhẫn để từng bước vượt qua; + Thay đổi bản thân để phù hợp với hoàn cảnh; + Tìm kiếm sự hỗ trợ, giúp đỡ từ bạn bè, gia đình, những người xung quanh,...để giảm bớt áp lực tâm lý và cách giải quyết tích cực, hiệu quả hơn... - Kết thúc vấn đề. |
| d. Chính tả: Đảm bảo quy tắc về chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết câu trong đoạn. |
| e. Sáng tạo: Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề; cách diễn đạt mới mẻ, độc đáo. |
Viết bài văn nghị luận phân tích nội dung chủ đề và đặc sắc nghệ thuật của đoạn truyện sau:
GIẤC MƠ CỦA BÀ NỘI
(Trích)
Bao giờ cũng vậy, cứ đến chủ nhật là bà nội lại từ làng quê ngoại thành vào phố chơi với chúng tôi. Bà đến quãng chín giờ sáng. Đến là cho quà ríu rít và chuyện trò. Ôi, dường như là bao nhiêu thương nhớ sau một tuần xa cách và tích đọng từ bao năm, giờ mới có dịp bộc lộ. Bà giở cái túi xách tay ra. Cái túi xách bằng vải thô ông vẫn dùng từ ngày là nhân viên phục vụ trên tầu chạy đường Lao Cai - Hà Nội là cái túi có phép thần. Ở trong nó có đủ mùa nào thức ấy: Nhãn tháng Sáu. Na tháng Bảy. Roi mùa hạ. Gương sen mùa thu. Lại còn bột sắn cho mẹ tôi vốn hay bị mệt và hoa hòe cho bố tôi mới chớm bị tăng huyết áp. Vườn nhà bà có hai cây hòe. Hòe ra nụ, bà bắc thang hái rồi sao phơi, đóng vào từng bọc giấy báo mang ra.
- Bố anh ngày xưa cũng hay bị nhức đầu, hoa mắt, uống hoa hòe quanh năm là đỡ đấy.
Bà nhớ chả sót điều gì. Thấy tôi mồ hôi mồ kê nhễ nhại, bà bảo, chẳng bù cho ông cháu, chả bao giờ thấy ra tí mồ hôi nào, kể cả lúc ngồi ở toa tầu bí gió. Ngày chủ nhật có bà đến chơi là ngày vui vẻ nhất đời. Với bà, đó cũng là những giờ phút bận rộn nhất. Bà sửa sang lại bàn thờ. Bà phủi bụi trên những tấm huân chương của bố tôi. Bà luôn chân luôn tay dọn dẹp, quét quáy. Bà lau chùi bát đĩa, bàn ghế. Bà đem quần áo của chúng tôi ra phơi phóng. Khô rồi cũng đem ra nắng phơi, cho nó thơm như lời bà nói. Bà chải đầu tết tóc cho cái Tú. Lại còn dậy nó chơi chuyền, chơi bắt hình dây chun. Nắm cổ tay tôi, bà kêu sao cháu bà gầy thế. Thấy tôi gãi đùi, gãi cẳng chân, bà bắt tôi kéo quần lên cho bà xem. “Thằng bố, con mẹ mày nó bận công bận việc nhà tầu, nó chẳng để ý gì đến con cả. Ai lại để con gầy gò, ghẻ lở thế!”. Rồi bà ra chợ mua nắm lá về đun tắm cho tôi. Rồi giao hẹn với mẹ tôi, ngày nào cũng phải như thế. Phải cho tôi ăn uống ngon lành. Không thì bà đón về ở với bà. Bà ở làng một mình từ khi ông nội mất. Nhưng bà không thể ra ở với bố mẹ tôi được, vì như bà nói, còn họ hàng nội ngoại, nhà cửa, vườn tược, còn hàng xóm láng giềng, còn là nơi đi về của các hương hồn tiên tổ.
Thích nhất là những bữa ăn có bàn tay bà lo liệu. Đâu có phải chỉ là đồng tiền, mà còn là cả sự trìu mến ruột thịt. Nên bố tôi đi làm ở nhà ga về, ngồi vào mâm cơm, liền toét miệng cười, bảo mẹ tôi:
- Thấy chưa, không có bà thì bao giờ trẻ con nhà mình mới được ăn canh cua rau rút?
Mẹ tôi cười thèn lẹn, nhưng chưa kịp nói, đã được bà đỡ lời:
- Tôi có công lên việc xuống gì nữa đâu mà chả vẽ vời được. Mà dễ không ấy mà.
- À bà ơi, hôm nào bà nấu chân giò với dấm tỏi nhé. Lâu lâu, cháu chưa được ăn rồi.
Nghe cái Tú nũng nịu, bà gật đầu. Rồi bà ngồi chắp tay trước bụng nhìn chúng tôi ăn. Bố tôi nhấc đũa đưa bà, bà cầm rồi lại đặt xuống, kêu bụng dạ hồi này cứ lủng củng thế nào, không muốn ăn.
Cái Tú và cơm chan canh cua sùm sụp, ngẩng lên, cười tít mắt, nói:
- Bà ơi, bố mẹ ơi, cứ được mãi mãi như thế này thì thích quá nhỉ!
Mẹ tôi nguýt yêu cái Tú:
- Có bà, được ỷ vào bà, bà làm hộ hết mọi việc, gì mà chẳng thích!
Bà nheo nheo cặp mắt già, đưa tay vuốt mái tóc óng như tơ của cái Tú. (...)
(Ma Văn Kháng, Những truyện hay viết cho thiếu nhi, NXB Kim Đồng, 2018, tr. 82,83)
* Chú thích: Ma Văn Kháng sinh năm 1936, quê ở Hà Nội, là nhà văn tiêu biểu của nền văn học Việt Nam. Những trang văn của ông luôn ánh lên niềm hi vọng vào tình người cao đẹp. “Giấc mơ của bà nội” (1990) là một trong những truyện ngắn đặc sắc của nhà văn. Đoạn trích thuộc phần đầu truyện.
Tất cả đề Đề thi thử vào lớp 10 Ngữ văn 2026 (từ Trường/Sở) · Các bộ sách Ngữ văn Ôn vào lớp 10