Đề thi thử vào lớp 10 Ngữ văn năm 2026 Sở GD&ĐT Bắc Ninh có đáp án

II. VIẾT (6,0 điểm)

(2,0 điểm)

Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của em về vai trò của ước mơ trong cuộc sống con người.

(4,0 điểm)

Viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) phân tích nhân vật người bà trong truyện ngắn sau:

Bát canh của bà

Nếu như bà ngoại tôi còn sống thì năm nay bà đã trên một trăm tuổi. Nói vậy thôi, chứ bà làm sao có thể sống được đến nay, vì chính tôi - khi xưa là thằng bé tám, chín tuổi - bây giờ đã có một lũ cháu gọi bằng ông rồi.

Ngày ấy, tôi sống với thầy mẹ tôi ở tỉnh xa, lâu lâu mới được về quê. Tôi nhớ quê mình hồi đó thật nghèo, bốn bên là đồng chiêm trũng. Bà ngoại ở tít xóm trên, được tin chúng tôi về, bà thường mang quà đến cho, khi thì tấm mía, khi thì mấy củ khoai lang luộc, toàn những thứ tự tay bà trồng ra cả. Bà làm gì có tiền để mua cho chúng tôi các thứ quà chợ.

Tôi nhớ người bà gầy quắt. Bà mặc váy thâm sờn bạc, áo cánh nâu. Bà không biết chữ, nhưng bà thuộc nhiều câu ca, câu vè lắm.

Kỉ niệm đậm nét nhất trong tôi về bà ngoại là hôm bà cho chúng tôi ăn bữa canh cua nấu với rau tập tàng. Rau tập tàng có nghĩa là các loại rau hỗn hợp, phần lớn là mọc hoang. Tôi xin đi theo bà để hái rau. Bà chỉ cho tôi từng loại rau một. Đây là cây dền cơm mọc từng bụi, lá xanh, có hoa lấm tấm ở đầu nhánh. Đây là rau đay, cọng tía, lá dài hình mắt người. Nơi rau dền và rau đay mọc, thường có các loại châu chấu, cào cào sinh sống; tôi quên cả hái rau để vồ bắt chúng, khiến bà tôi phải nhắc. Đây là rau sam mọc lan từng khóm sát đất, lá nhỏ như tai chuột mà dày, trên xanh dưới tía, hoa vàng li ti. Đây là dây mùng tơi leo trên bụi duối, hàng chục ngọn ngóc lên tinh nghịch như cùng nhau chơi trốn tìm, từng chuỗi hoa trắng như hạt cườm, quả chín màu tím đậm. Bà tôi và tôi đã hái đầy một rổ.

Bà bảo tôi:

- Cháu đợi bà hái ít bông thiên lý, bát canh có nó thơm mà mát lắm.

Bà ra gần bờ ao, nơi có giàn thiên lý bà trồng. Tôi đòi cùng được hái với bà. Bà nói:

- Không được đâu. Nhỡ có rắn lục nó cắn cháu. Rắn lục thích hoa thiên lý lắm.

Tôi hỏi:

- Bà ơi, thế bà đã trông thấy rắn lục bao giờ chưa?

Bà cười:

- Ấy là nghe các cụ nói thế, chứ bà chưa thấy bao giờ. Cứ phải cẩn thận là hơn, cháu ạ.

Bà tôi hái xuống nắm hoa thiên lý, chùm đang nụ, chùm nở màu vàng xanh, hương thơm ngọt lịm. Sau đó bà ra cầu ao rửa rau và đi làm cua. Cua bà bắt là cua bò nắng. Tiết tháng sáu ta, nắng gắt nung đốt làm nước ruộng sủi tăm, những con cua phải bò lên thân cây lúa để trốn nóng. Bà ngoại bắt chúng khá dễ dàng. Trong giỏ của bà có đến năm chục con, con mai vàng, con mai màu xanh đá, con nào con nấy đều giương càng lên như để dọa tôi. Ấy thế mà bà trị được hết, chả con nào cắp được vào ngón tay bà.

Tôi thật không sao quên được bữa cơm chiều hôm ấy. Chỉ có món canh cua nấu rau tập tàng và cà muối, với một niêu cơm gạo đỏ. Bà ơi, đã gần sáu chục năm qua, cháu vẫn nhớ bát canh của bà, gạch cua béo ngậy, các loại rau thơm và mát, quả cà giòn tan, còn cơm bà nấu sao mà bùi và ngọt thế. Bà cứ tủm tỉm ngồi nhìn cháu ăn, bà còn quạt cho cháu bằng cái mo cau nữa.

Bây giờ thì quê ta đã giàu có hơn, khác hẳn trước rồi. Bà đã có một đàn cháu, chắt, chút, chít, được nuôi nấng và học hành tử tế. Rau cỏ bây giờ nhiều loại hơn trước. Thức ăn cũng sẵn. Nhưng quên làm sao được nồi canh rau tập tàng ngày ấy, ngọt ngào lòng thơm thảo của bà.

Tháng 7/1995

(Những truyện hay viết cho thiếu nhi,

Vũ Tú Nam, NXB Kim Đồng, 2024, tr.188 -190)