Đề tham khảo ôn thi Tốt nghiệp THPT Ngữ văn 2025-2026 Sở Hà Tĩnh tập huấn có đáp án - Đề 6

Anh/chị hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) phân tích, đánh giá nhân vật người mẹ trong đoạn trích tiểu thuyết Mưa đỏ của nhà văn Chu Lai.

MƯA ĐỎ

(Trích)

(Tóm tắt bối cảnh: Mùa hè năm 1972 đỏ lửa, các chiến sĩ giằng co từng tấc đất với địch ở Thành cổ Quảng Trị. 81 ngày đêm chiến đấu nơi đây đã viết nên một thiên anh hùng ca bất hủ về lòng yêu nước, sự hi sinh của những người lính quân đội anh hùng. Đặc biệt là sự hi sinh anh dũng của Cường, một chiến sĩ trẻ quả cảm, đại diện cho cả thế hệ thanh niên Việt Nam dấn thân vào chiến trường với niềm tin son sắt vào Tổ quốc. Đoạn trích dưới đây kể về hình ảnh người mẹ của Cường được Tấn và Hồng dẫn đi thăm mộ con và đồng đội của anh).

Cả ba lặng lẽ chậm bước về phía Thành cổ lúc này vẫn chưa có một ngọn cỏ nào nhú lên giữa đống hoang tàn gạch đá. Họ thả cái nhìn của mình vào mặt sông ánh bạc.

- Nó hy sinh tại khúc sông này phải không...

Tiếng người mẹ buồn như tiếng gió thổi trong mưa.

Cô gái không trả lời, chỉ khẽ gật đầu.

- Nó được nhắm mắt trong vòng tay của cháu... vậy cũng đỡ cô quạnh.

Cô gái mím chặt cặp môi nhợt nhạt nhưng một tiếng nấc nhẹ vẫn bật ra:

- Dạ... Trước khi nhắm mắt... anh có gọi bác.

Toàn thân người mẹ chợt chênh chao như vấp phải cơn gió lạnh. Bà ngồi xuống, gầy guộc, bé nhỏ và già nua. Trong tâm tưởng bà lúc này, cùng với cảnh sắc xôn xao, không hiểu sao lại bất chợt vang lên khúc giao hưởng thân yêu trong không gian Nhà hát Lớn Hà Nội hôm nào. Khúc giao hưởng ấy đang quẫy lộng làm dòng nước dưới kia biến dạng, chuyển sang màu đỏ ngầu, sôi sủi...

Mắt người mẹ nhòa đi nhưng những giọt nước mắt vẫn khô quánh không chảy ra nổi, hay nó đã chảy ra đến cạn kiệt suốt những ngày qua rồi. Bà sẽ cứ ngồi như thế, ngồi như một bức tượng đài mất mát thiên thu nếu cô gái không nhẹ đỡ bà đứng dậy, dìu bà đi chầm chậm từng bước vào khu Thành cổ.[….]

Và giây phút này đây, nhỏ nhoi và xiêu xiêu giữa Thành cổ, bà mẹ cũng cảm thấy đang đặt chân lên chính xương thịt của đứa con mình. Một thoáng rùng mình nhen lên, bà thảng thốt:

- Các con ơi... chỉ cho bác chỗ thằng Cường và đồng đội của nó chiến đấu...

Tấn bước lên, dìu bà đi về phía khu hầm tiểu đội năm xưa của mình. Nơi này không còn một dấu vết gì nữa. Tất cả những vui buồn, khát vọng, giận hờn, chết chóc... năm xưa giờ đây chỉ còn một khoảng trũng hút hoẳm có những vạt cỏ non tơ đang lay động vô tình trước gió.

Bà đứng ngẩn ngơ, đôi mắt mở to như muốn hỏi vào đất: “Đâu, con tôi đâu... Cường ơi, con ở đâu?... Mẹ đang ở bên cạnh con đây...”

Tiếng Tấn vang khẽ bên tai bà: “Những lúc không đánh nhau, anh Cường lại nhìn lên trời lâu lắm bác ạ!... Về sau chúng cháu mới biết anh ấy đang viết thầm những nốt nhạc trong đầu...”

Hai người trẻ tuổi dìu người mẹ đi về phía khu đài tưởng niệm liệt sĩ lúc này đang chói chang nắng sớm. Khu đài mới ở dạng phác họa còn sơ sài nhưng cái hồn cái cốt vẫn rờ rỡ hiện lên. Trong bàn tay run run của mẹ, những nén nhang được thắp lên. Khói nhang bay bảng lảng lên cao rồi nhòa tan vào cảnh vật xa dần như những linh hồn tử sĩ nhòa tan vào trời đất, bay sang cả bức phù điêu tưởng niệm các liệt sĩ sinh viên nằm cạnh đó rồi dừng lại, quẩn quanh như không muốn bay tiếp đi đâu nữa.

(Chu Lai, Mưa đỏ, NXB Quân đội nhân dân, 2025, tr364 - 366)

-------HẾT------

- Thí sinh không được sử dụng tài liệu

- Giám thị không giải thích gì thêm

Chú thích:

- Chu Lai (1946): Tên thật là Chu Văn Lai, là một nhà văn, Đại tá Quân đội nhân dân Việt Nam. Ông sinh tại Nghệ An, quê gốc ở Hưng Yên và là con trai của nhà viết kịch Học Phi. Chu Lai từng là lính của binh chủng đặc công, đã tham gia chiến đấu tại nhiều chiến trường ác liệt, trong đó có mặt trận Quảng Trị năm 1972. Văn của Chu Lai thường mang đậm chất hiện thực, trần trụi, gai góc nhưng cũng đầy tính nhân văn, tập trung khắc họa hình ảnh người lính trong và sau cuộc chiến.

- Mưa đỏ là tiểu thuyết của Chu Lai, được Nhà xuất bản Quân đội nhân dân phát hành lần đầu năm 2014. Tác phẩm lấy bối cảnh là cuộc chiến đấu 81 ngày đêm tại Thành cổ Quảng Trị mùa hè năm 1972 – một trong những trận đánh khốc liệt nhất trong lịch sử chiến tranh Việt Nam.