Đề tham khảo ôn thi HSG Sinh học 12 có đáp án - Đề 4

PHẦN I. Câu trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 20. Mỗi câu hỏi thí sinh chỉ chọn một phương án.

Cơ chế di truyền phân tử nào sau đây giúp truyền đạt thông tin di truyền qua các thế hệ tế bào và cơ thể?

Hình 1 mô tả cấu tạo chung của một nucleotide. Hãy cho biết nhận định nào sau đây đúng?

Sơ đồ nào ở hình 2 mô tả chính xác nhất về sự thay đổi số lượng NST của quá trình giảm phân?

Hội chứng KeRNAs-Sayre là một hội chứng di truyền hiếm gặp nguyên nhân phát sinh do đột biến làm mất khoảng 10.000 nucleotide trong DNA ty thể. Hầu hết những người mắc hội chứng này đều có cơ mắt yếu, mí mắt sụp xuống, giảm thị lực và thường có vóc dáng thấp bé. Theo dõi sự di truyền của đặc điểm này ở một số gia đình người ta xây dựng được các sơ đồ phả hệ từ 1 đến 4 như hình 3. Biết rằng người mắc hội chứng trong dòng họ được tô đậm. Phả hệ nào sau đây cho thấy một gia đình bị ảnh hưởng bởi hội chứng KeRNAs-Sayre rõ ràng nhất?

Hình 4 là mô tả sơ đồ quy luật di truyền ngoài nhân. Dựa vào thông tin trên sơ đồ hãy cho biết kết luận nào sau đây là đúng?

Một loài động vật, tính trạng màu mắt do 2 cặp gene Aa và Bb nằm trên nhiễm sắc thể thường, phân li độc lập quy định và được mô tả bằng hình 5. Biết rằng không xảy ra đột biến và khi trong tế bào có chất B thì gene A bị bất hoạt; các allele lặn a và b không tổng hợp được enzyme. Nhận định nào sau đâysai?

Hình 6 mô tả quá trình sản xuất vaccine phòng bệnh viêm gan B do virus Hepatitis B. Theo lý thuyết, nhận định nào sau đây sai?

Xét 2 locus gene A và B thuộc nhiễm sắc thể số 21, locus A có 3 allele A1, A2, A3, locus B có 4 allele B1, B2, B3, B4. Kết quả phân tích DNA các allele của 2 locus trên của một số người trong gia đình có phả hệ ở hình 5 được thể hiện ở Bảng 1. Biết rằng 2 locus A và B liên kết hoàn toàn, trong phả hệ có một người bị hội chứng Down, những người còn lại đều bình thường.

Theo lý thuyết, có bao nhiêu nhận định sau đây đúng?

I. Người II2 có kiểu gene dị hợp 2 cặp gene.

II. Người I3 có kiểu gene đồng hợp 2 cặp gene.

III. Người III2 là người bị hội chứng Down.

IV. Sự rối loạn phân li cặp nhiễm sắc thể số 21 có thể xảy ra ở người II3.

PHẦN II. Câu trắc nghiệm đúng sai. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6. Trong mỗi ý ở mỗi câu, thí sinh chọn Đúng hoặc Sai.

Quan sát hình 8 giống thỏ Himalaya nuôi ở nhiệt độ môi trường 25°C hoặc thấp hơn có đuôi, tai, đầu các chi và mõm màu đen còn toàn thân có lông màu trắng (hình bên trái). Tuy nhiên, khi nuôi ở nhiệt độ môi trường bằng hoặc lớn hơn 30°C thì có lông hoàn toàn trắng (hình phải).Tại sao các tế bào của cùng một cơ thể, có cùng một kiểu gen nhưng lại biểu hiện màu lông khác nhau ở các bộ phận khác nhau của cơ thể? Để lí giải hiện tượng này, các nhà khoa học đã tiến hành thí nghiệm: cạo phần lông trắng trên lưng thỏ và buộc vào đó cục nước đá; tại vị trí này lông mọc lên lại có màu đen. Từ kết quả thí nghiệm trên, kết luận sau đây đúng hay sai?

Khi nghiên cứu về khả năng sản xuất một loại enzyme X ở một chủng vi khuẩn, người ta xác định được enzyme này do một gene X quy định. Ở phiên bản bình thường (phiên bản hoang dại), gene X bị ức chế bởi kháng sinh R. Gene X này bị đột biến tạo thành 2 phiên bản khác và các nhà khoa học cũng đã phân lập được 2 chủng vi khuẩn mang đột biến này (gọi là chủng X1 và chủng X2). Kết quả nghiên cứu so sánh hàm lượng mRNA và hoạt tính protein X của cả 3 chủng khi có mặt kháng sinh R ở các nồng độ khác nhau (đơn vị nanoMol – nM) được thể hiện trong bảng 2 và đồ thị 1:

Đồ thị 1

Biết rằng hoạt tính của enzyme X phụ thuộc vào nồng độ enzyme này (hoạt tính enzyme gia tăng theo sự gia tăng nồng độ cho đến đạt giá trị bão hòa). Từ kết quả nghiên cứu, mỗi phát biểu sau là đúng hay sai?

Một số vi khuẩn có cơ chế bổ sung để điều hòa tổng hợp các enzyme tham gia vào quá trình sinh tổng hợp trytophan (Trp). Ở phía trước của các gene cấu trúc (trpA-E) trong operon trytophan (Trp) có một đoạn trình tự dẫn đầu (trpL), mã hóa cho đoạn peptide dẫn đầu. trpL chứa hai bộ ba mã hóa tryptophan liên tiếp.

Ở nồng độ tryptophan cao, ribosome dịch mã mRNA đoạn trình tự peptide dẫn đầu và dừng lại ở bộ ba kết thúc, do đó che khuất đoạn 2 của mRNA và cho phép hai đoạn 3 và 4 tạo cấu trúc kẹp tóc (Hình 10 a). Cấu trúc kẹp tóc được theo sau bởi chuỗi poly-U là tín hiệu kết thúc phiên mã làm cho enzyme RNA polymerase (RNA pol) tách khỏi DNA.

Hình 10a

Tuy nhiên, ở nồng độ tryptophan thấp, ribosome bị nghẽn lại tại vị trí các bộ ba mã hóa triptophan cho phép hai đoạn 2 và 3 hình thành cấu trúc kẹp tóc (Hình 10 b). Nhờ vậy, toàn bộ operon tryptophan có thể được phiên mã bởi RNA polymerase.

Hình 10b

Hãy cho biết những phát biểu dưới đây là Đúng hay Sai?

Sơ đồ phả hệ bên mô tả sự di truyền một bệnh ở người, bệnh do một gene có 2 allele quy định. Xét các phát biểu sau đây là đúng hay sai?

Ở chuột, sắc tố tạo nên màu lông được quy định bởi ba gene P, Q và R nằm trên ba nhiễm sắc thể riêng biệt. Mỗi gene trên đều có hai allele, trong đócác allele lặn (p, q, r) không tạo thành protein chức năng. Các gene này điều hoà sự tổng hợp sắc tố thông qua con đường sinh tổng hợp được minh hoạ ở sơ đồ 2 (dấu thể hiện sự át chế).Bảng 3 thể hiện tần số allele của hai quần thể chuột nghiên cứu, trong đó số cá thể của quần thể I gấp 3 lần số cá thể của quần thể II. Cho rằng cácquần thể này đều đạt trạng thái cân bằng Hacđi – Vanbec.

Bảng 3

Theo lý thuyết các nhận định sau đây là đúng hay sai?

PHẦN III. Câu trắc nghiệm trả lời ngắn. Thí sinh trả lời từ câu 1 đến câu 6; điền và tô kết quả vào phiếu trả lời.

Thí nghiệm tổng hợp DNA, RNA, protein nhân tạo bằng cách bố trí ba ống nghiệm 1,2,3 và bổ sung thêm các thành phần như ở bảng 4 sau:

Bảng 4

Khi tiến hành do sơ ý, nhãn đánh dấu các ống nghiệm bị nhòe không còn phân biệt được các ống nghiệm 1,2 và 3 nên nhóm nghiên cứu đã ghi tạm thời lại các nhãn là X, Y, Z và xác định tỉ lệ các loại nucleotide tự do A, T, U, G, C còn lại trong mỗi ống nghiệm sau một thời gian thí nghiệm để đánh dấu lại và thu được kết quả như bảng 5.

Bảng 5

Các ống nghiệm X, Y, Z lần lượt tương ứng với các ống nghiệm nào? (viết các số liên tiếp)

Ở một loài thực vật 2n= 6. Có một số thể thể đột biến được mô tả bằng các hình được đánh số theo thứ tự từ 1 đến 4 như hình 12 dưới đây.

Viết theo thứ tự từ nhỏ đến lớn các hình được mô tả là các thể đột biến tự đa bội.

Quan sát một tế bào của 1 loài động vật đang phân bào người ta thu được kết quả như hình 13, các kí hiệu B, e, f là các NST. Một nhóm gồm 5 tế bào sinh dục sơ khai loài trên tiến hành nguyên phân 5 lần. Tổng số phân tử DNA trong nhân tế bào của tất cả các tế bào con sau khi hoàn tất quá trình nguyên phân là bao nhiêu?

Để xác định tần số các allele của locus A nằm trên NST thường ở một loài thú, người ta đã tiến hành thu mẫu DNA của 15 cá thể ngẫu nhiên trong quần thể, chia làm 3 nhóm, mỗi nhóm có 5 cá thể. Mẫu DNA của mỗi cá thể được xử lý với enzyme cắt giới hạn để cắt locus A ra khỏi hệ gene, sau đó khuếch đại bằng phương pháp PCR. Các sản phẩm PCR được tinh sạch (chỉ còn các bản sao của locus A) và tiến hành phân tích bằng phương pháp điện di. Kết quả điện di được mô tả ở hình 14. Biết rằng allele 1 là allele kiểu dại, quy định kiểu hình lông đen, các allele 2, 3 đều là các allele đột biến, quy định kiểu hình lông xám và lặn so với allele 1, kiểu gene chứa cả allele 2 và 3 cho kiểu hình lông xám. Quy ước allele 1 là A1, allele 2 là A2, allele 3 là A3

Hình 14

Cho các cá thể trong quần thể giao phối ngẫu nhiên, đời con F1 tỉ lệ cá thể có tỷ lệ kiểu hình lông đen chiếm bao nhiêu %?

Ở một loài ruồi thuộc chi Drosophila, gene A quy định enzyme A tổng hợp sắc tố đỏ nằm trên NST thường, phiên bản đột biến lặn a không có chức năng. Sự biểu hiện sắc tố đỏ thành màu mắt đỏ chịu sự chi phối của gene B ở NST khác, gene này cũng có một phiên bản đột biến lặn b bị mất chức năng. Nếu màu đỏ không được biểu hiện thì mắt có màu trắng. Ở thế hệ P thuần chủng, đem những con ruồi đực (♂) mắt trắng x ruồi cái (♀) mắt trắng, F1 thu được toàn mắt đỏ. Sau đó đem các con F1 lai phân tích với những cá thể mang toàn allele lặn (lai phân tích), người ta thu được kết quả như sau:

Ruồi ♂ F1 lai phân tích. Fa-1 có tỉ lệ 1 ♀ mắt đỏ: 1 ♀ mắt trắng: 2 ♂ mắt trắng.

Ruồi ♀ F1 lai phân tích. Fa-2 có tỉ lệ 1 ♀ mắt đỏ: 3 ♀ mắt trắng: 1 ♂ mắt đỏ: 3 ♂ mắt trắng.

Qua kiểm tra hóa sinh, thấy rằng trong những mắt trắng ở Fa-1, những con ruồi cái đều không tạo được sắc tố đỏ, còn một nửa cá thể đực tạo được sắc tố đỏ. Theo lý thuyết, khi chọn một cá thể mắt đỏ ở Fa-1, xác suất cá thể ấy mang allele b có nguồn gốc từ ruồi cái P là bao nhiêu %? (Đáp án làm tròn đến hàng đơn vị)