TopStudy

Toán · Lớp 9

Bộ 5 đề thi giữa kì 2 Toán 9 Chân trời sáng tạo (Tự luận) có đáp án - Đề 3

5 câu · 10 phút · Ngân hàng đề TopStudy. Đáp án và lời giải do TopStudy biên soạn, mở ngay dưới từng câu.

Làm bài

Nội dung đề

Phần I. Tự luận

Câu 1

1 điểm

1. Xét các phương trình sau:

−x2−7x−6=0;- {x^2} - 7x - 6 = 0; x2+33y+1=0;{x^2} + 3\sqrt 3 y + 1 = 0; −3x3+46x2=0;- 3{x^3} + 4\sqrt 6 {x^2} = 0; x2−22x+2=0{x^2} - 2\sqrt 2 x + 2 = 0.

a) Trong các phương trình trên, chỉ ra phương trình bậc hai một ẩn và các hệ số a,b,ca,b,c của phương trình đó.

b) Giải các phương trình bậc hai vừa tìm được.

2. Giải bài toán sau bằng cách lập phương trình:

Miếng kim loại thứ nhất nặng 880 g, miếng kim loại thứ hai nặng 858 g. Thể tích của miếng thứ nhất nhỏ hơn thể tích của miếng thứ hai là 10 cm3, nhưng khối lượng riêng của miếng thứ nhất lớn hơn khối lượng riêng của miếng thứ hai là 1g/cm3. Tìm khối lượng riêng của mỗi miếng kim loại.

Xem đáp án và lời giải

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

1. a) Trong các phương trình trên, phương trình bậc hai một ẩn là: −x2−7x−6=0;- {x^2} - 7x - 6 = 0;x2−22x+2=0{x^2} - 2\sqrt 2 x + 2 = 0.

• Với phương trình −x2−7x−6=0,- {x^2} - 7x - 6 = 0, ta có a=−1,b=−7,c=−6a = - 1,b = - 7,c = - 6.

• Với phương trình x2−22x+2=0{x^2} - 2\sqrt 2 x + 2 = 0, ta có a=1,b=22,c=2a = 1,b = 2\sqrt 2 ,c = 2.

b) • Giải phương trình −x2−7x−6=0,- {x^2} - 7x - 6 = 0, ta thấy a−b+c=1−(−7)+6=0a - b + c = 1 - \left( { - 7} \right) + 6 = 0 nên phương trình có hai nghiệm x=−1x = - 1 và x=−6x = - 6.

Vậy phương trình có nghiệm là {−1;−6}\left\{ { - 1; - 6} \right\}.

• Giải phương trình x2−22x+2=0{x^2} - 2\sqrt 2 x + 2 = 0, ta được: x2−22x+2=0{x^2} - 2\sqrt 2 x + 2 = 0 hay (x−2)2=0{\left( {x - \sqrt 2 } \right)^2} = 0

Suy ra x−2=0x - \sqrt 2 = 0 nên x=2x = \sqrt 2.

Vậy phương trình có nghiệm là {2}\left\{ {\sqrt 2 } \right\}.

2. Gọi khối lượng riêng của miếng kim loại thứ nhất là xx (g/cm3) (x>1).\left( {x > 1} \right).

Khối lượng riêng của miếng kim loại thứ hai là x−1x - 1 (g/cm3).

Thể tích của miếng kim loại thứ nhất là: 880x\frac{{880}}{x} (cm3).

Thể tích của miếng kim loại thứ hai là: 858x−1\frac{{858}}{{x - 1}} (cm3).

Theo đề bài, thể tích của miếng thứ nhất nhỏ hơn thể tích của miếng thứ hai là 10 cm3 nên ta có phương trình: 858x−1−880x=10.\frac{{858}}{{x - 1}} - \frac{{880}}{x} = 10.

Giải phương trình:

858x−1−880x=10\frac{{858}}{{x - 1}} - \frac{{880}}{x} = 10

858xx(x−1)−880(x−1)x(x−1)=10x(x−1)x(x−1)\frac{{858x}}{{x\left( {x - 1} \right)}} - \frac{{880\left( {x - 1} \right)}}{{x\left( {x - 1} \right)}} = \frac{{10x\left( {x - 1} \right)}}{{x\left( {x - 1} \right)}}

858x−880(x−1)=10x(x−1)858x - 880\left( {x - 1} \right) = 10x\left( {x - 1} \right)

858x−880x+880=10x2−10x858x - 880x + 880 = 10{x^2} - 10x

10x2+12x−880=010{x^2} + 12x - 880 = 0

5x2+6x−440=05{x^2} + 6x - 440 = 0

Giải phương trình trên ta được: x1=−10;  x2=8,8.{x_1} = - 10;\,\,{x_2} = 8{,}8.

Ta thấy chỉ có giá trị x2=8,8{x_2} = 8{,}8 thỏa mãn điều kiện.

Vậy khối lượng riêng của miếng kim loại thứ nhất là 8,88{,}8 g/cm3; khối lượng riêng của miếng kim loại thứ hai là 8,8−1=7,88{,}8 - 1 = 7{,}8 (g/cm3).

Câu 2

1 điểm

Cho hàm số y=(m−1)x2(m≠1)y = \left( {m - 1} \right){x^2}{\rm{ }}\left( {m \ne 1} \right) có đồ thị (P).\left( P \right).

a) Xác định mm để đồ thị hàm số đi qua điểm A(−3;1).A\left( { - \sqrt 3 ;1} \right).

Với giá trị mm vừa tìm được ở trên, hãy:

b) Hãy vẽ đồ thị (P).\left( P \right).

c) Tìm các điểm trên (P)\left( P \right) có hoành độ bằng 3.3.

d) Tìm các điểm trên (P)\left( P \right) có tung độ gấp đôi hoành độ.

Xem đáp án và lời giải

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

a) Thay x=−3,y=1x = - \sqrt 3 ,y = 1 vào hàm số, ta được: (m−1).(3)2=1\left( {m - 1} \right).{\left( {\sqrt 3 } \right)^2} = 1 hay m−1=13m - 1 = \frac{1}{3},

suy ra m=43m = \frac{4}{3}.

Vậy m=43m = \frac{4}{3} thì được đồ thị hàm số (P):y=43x2\left( P \right):y = \frac{4}{3}{x^2} đi qua điểm A(−3;1).A\left( { - \sqrt 3 ;1} \right).

b) Ta có bảng giá trị của hàm số (P):y=43x2\left( P \right):y = \frac{4}{3}{x^2} là

xx−2- 2−1- 1001122
y=43x2y = \frac{4}{3}{x^2}163\frac{{16}}{3}43\frac{4}{3}0043\frac{4}{3}163\frac{{16}}{3}

Do đó, đồ thị hàm số (P):y=43x2\left( P \right):y = \frac{4}{3}{x^2} đi qua các điểm (−2;163);(−1;43);(0;0);(2;163);\left( { - 2;\frac{{16}}{3}} \right);\left( { - 1;\frac{4}{3}} \right);\left( {0;0} \right);\left( {2;\frac{{16}}{3}} \right);(1;43).\left( {1;\frac{4}{3}} \right).

Từ đây, ta có đồ thị như sau:

Hình minh hoạ

c) Thay x=3x = 3 vào hàm số (P):y=43x2\left( P \right):y = \frac{4}{3}{x^2}, ta được: y=43.32=12y = \frac{4}{3}{.3^2} = 12.

Vậy điểm trên (P)\left( P \right) có hoành độ bằng 33 là (3;12)\left( {3;12} \right).

d) Gọi điểm cần tìm là I(x0;2x0)I\left( {{x_0};2{x_0}} \right).

Thay vào (P):y=43x2\left( P \right):y = \frac{4}{3}{x^2}, ta có: 2x0=43x022{x_0} = \frac{4}{3}x_0^2 hay x0x02=23\frac{{{x_0}}}{{x_0^2}} = \frac{2}{3} nên 1x0=23\frac{1}{{{x_0}}} = \frac{2}{3} suy ra x0=32{x_0} = \frac{3}{2}.

Vậy điểm trên (P)\left( P \right) có tung độ gấp đôi hoành độ là I(32;3)I\left( {\frac{3}{2};3} \right).

Câu 3

1 điểm

Cho phương trình x2−2x+m=0{x^2} - 2x + m = 0 (1) (xx là ẩn số)

a) Giải phương trình (1) khi m=2m = 2.

b) Tìm các giá trị của mm để phương trình (1) có nghiệm.

c) Tìm các giá trị của mm để phương trình (1) có nghiệm x1,x2{x_1},{x_2} thỏa mãn đẳng thức:

x13x2+x1x23−2x12x22=5x_1^3{x_2} + {x_1}x_2^3 - 2x_1^2x_2^2 = 5.

Xem đáp án và lời giải

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

a) Với m=2m = 2, ta có: x2−2x+2=0{x^2} - 2x + 2 = 0 hay (x−1)2+1=0{\left( {x - 1} \right)^2} + 1 = 0 (vô lí do (x−1)2+1>0{\left( {x - 1} \right)^2} + 1 > 0)

Vậy với m=2m = 2 thì phương trình (1) vô nghiệm.

b) Xét phương trình: x2−2x+m=0{x^2} - 2x + m = 0 có Δ′=1−m\Delta ' = 1 - m.

Để phương trình (1) có nghiệm thì Δ′≥0\Delta ' \ge 0 hay 1−m≥01 - m \ge 0 nên m≤1.m \le 1.

Vậy phương trình có nghiệm khi m≤1.m \le 1.

c) Phương trình: x2−2x+m=0{x^2} - 2x + m = 0 có Δ′=1−m\Delta ' = 1 - m.

Để phương trình có hai nghiệm phân biệt thì Δ′>0\Delta ' > 0 hay 1−m>01 - m > 0 nên m<1.m < 1.

Theo hệ thức Viète, ta có: {x1+x2=2x1x2=m\left\{ \begin{array}{l}{x_1} + {x_2} = 2\\{x_1}{x_2} = m\end{array} \right..

Lại có: x13x2+x1x23−2x12x22=5x_1^3{x_2} + {x_1}x_2^3 - 2x_1^2x_2^2 = 5

x1x2(x12+x22)−x12x22=5{x_1}{x_2}\left( {x_1^2 + x_2^2} \right) - x_1^2x_2^2 = 5

x1x2(x12+x22+2x1x2−2x1x2)−2x12x22=5{x_1}{x_2}\left( {x_1^2 + x_2^2 + 2{x_1}{x_2} - 2{x_1}{x_2}} \right) - 2x_1^2x_2^2 = 5

x1x2[(x1+x2)2−2x1x2]−2x12x22=5{x_1}{x_2}\left[ {{{\left( {{x_1} + {x_2}} \right)}^2} - 2{x_1}{x_2}} \right] - 2x_1^2x_2^2 = 5

Suy ra 4m−2m2−2m2=54m - 2{m^2} - 2{m^2} = 5 hay −4m2+4m−5=0- 4{m^2} + 4m - 5 = 0

Suy ra −(4m2−4m+1)−4=0- \left( {4{m^2} - 4m + 1} \right) - 4 = 0 hay −(2m−1)2−4=0- {\left( {2m - 1} \right)^2} - 4 = 0.

Nhận thấy −(2m−1)2≤0- {\left( {2m - 1} \right)^2} \le 0 với mọi m<1.m < 1.

Suy ra −(2m−1)2−4<0- {\left( {2m - 1} \right)^2} - 4 < 0 với mọi m<1.m < 1.

Do đó, phương trình −4m2+4m−5=0- 4{m^2} + 4m - 5 = 0 vô nghiệm.

Vậy không có giá trị mm thỏa mãn.

Câu 4

1 điểm

1. Trên mặt phẳng toạ độ OxyOxy cho A(−2;  −2).A\left( { - 2;\,\, - 2} \right). Phép quay thuận chiều 90∘90^\circ tâm OO biến điểm AA thành điểm I.I. Khi đó, hãy tìm tọa độ của điểm I.I.

2. Cho tứ giác ABCDABCD (AD // BC)\left( {AD\,{\rm{//}}\,BC} \right) nội tiếp đường tròn. Biết A ^=80∘\widehat {A\,} = 80^\circ và ABD^=60∘.\widehat {ABD} = 60^\circ . Góc BDCBDC có số đo là bao nhiêu độ?

Xem đáp án và lời giải

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

1. Gọi HH là hình chiếu của AA trên Ox.Ox. Ta có A(−2;  −2)A\left( { - 2;\,\, - 2} \right) nên OH=AH=∣−−2∣=2.OH = AH = \left| {--2} \right| = 2.

Hình minh hoạ

Do đó ΔAOH\Delta AOH vuông cân tại H,H, nên AOH^=45∘.\widehat {AOH} = 45^\circ .

Xét ΔAOH\Delta AOH vuông tại H,H, theo định lí Pythagore ta có: OA2=OH2+AH2O{A^2} = O{H^2} + A{H^2}

Suy ra OA=OH2+AH2=22+22=8=22.OA = \sqrt {O{H^2} + A{H^2}} = \sqrt {{2^2} + {2^2}} = \sqrt 8 = 2\sqrt 2 .

Gọi II là điểm đối xứng với AA qua Ox,Ox, do đó I(−−2;2).I\left( {--2;{\rm{ }}2} \right).

Ta cũng chứng minh được HOI^=45∘\widehat {HOI} = 45^\circ và OI=22.OI = 2\sqrt 2 .

Như vậy, phép quay thuận chiều 90∘90^\circ tâm OO biến điểm A(−2;  −2)A\left( { - 2;\,\, - 2} \right) thành điểm I(−−2;2).I\left( {--2;{\rm{ }}2} \right).

2. Tứ giác ABCDABCD nội tiếp nên A ^+C^=180∘\widehat {A\,} + \widehat C = 180^\circ (tổng hai góc đối của tứ giác nội tiếp bằng 180∘).180^\circ ).

Suy ra C^=180∘−A ^=180∘−80∘=100∘.\widehat C = 180^\circ - \widehat {A\,} = 180^\circ - 80^\circ = 100^\circ .

Xét ΔABD\Delta ABD có A ^+ABD^+ADB^=180∘\widehat {A\,} + \widehat {ABD} + \widehat {ADB} = 180^\circ (tổng ba góc của một tam giác)

Hình minh hoạ

Suy ra ADB^=180∘−(A ^+ABD^)=180∘−(80∘+60∘)=40∘\widehat {ADB} = 180^\circ - \left( {\widehat {A\,} + \widehat {ABD}} \right) = 180^\circ - \left( {80^\circ + 60^\circ } \right) = 40^\circ.

Vì AD // BDAD\,{\rm{//}}\,BD nên DBC^=ADB^=40∘\widehat {DBC} = \widehat {ADB} = 40^\circ (so le trong).

Xét ΔBCD\Delta BCD có C ^+CBD^+BDC^=180∘\widehat {C\,} + \widehat {CBD} + \widehat {BDC} = 180^\circ (tổng ba góc của một tam giác)

Suy ra BDC^=180∘−(C ^+CBD^)=180∘−(100∘+40∘)=40∘.\widehat {BDC} = 180^\circ - \left( {\widehat {C\,} + \widehat {CBD}} \right) = 180^\circ - \left( {100^\circ + 40^\circ } \right) = 40^\circ .

Câu 5

1 điểm

Cho đường tròn tâm O,O, đường kính AD.AD. Hai dây cung ACAC và BDBD cắt nhau tại EE (E(E nằm bên trong đường tròn (O)).\left( O \right)). Vẽ EFEF vuông góc với ADAD tại F.F. Chứng minh rằng:

a) Tứ giác ABEFABEF nội tiếp.

b) Điểm EE là tâm đường tròn nội tiếp tam giác BCF.BCF.

Xem đáp án và lời giải

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Hình minh hoạ

a) Vì điểm BB nằm trên đường tròn đường kính ADAD nên ABD^=90∘\widehat {ABD} = 90^\circ (góc nội tiếp chắn nửa đường tròn).

Do ΔABE\Delta ABE vuông tại BB nên đường tròn ngoại tiếp tam giác có tâm là trung điểm AEAE hay đường tròn ngoại tiếp tam giác ABEABE có đường kính AEAE.

Tương tự, EF⊥ADEF \bot AD nên ΔAEF\Delta AEF vuông tại F,F, có đường tròn ngoại tiếp tam giác là đường tròn đường kính AE.AE.

Do đó, các điểm A,  B,  E,  FA,\,\,B,\,\,E,\,\,F đều nằm trên đường tròn đường kính AE.AE.

Vậy tứ giác ABEFABEF nội tiếp đường tròn đường kính AE.AE.

b) Tứ giác ABEFABEF nội tiếp nên BAE^=BFE^\widehat {BAE} = \widehat {BFE} (hai góc nội tiếp cùng chắn cung BE).BE). (1)

Chứng minh tương tự câu a) ta có tứ giác CDFECDFE nội tiếp đường tròn đường kính DE.DE.

Suy ra EFC^=EDC^\widehat {EFC} = \widehat {EDC} (hai góc nội tiếp cùng chắn cung EC).EC). (2)

Lại có tứ giác ABCDABCD nội tiếp đường tròn (O)\left( O \right) nên BAC^=BDC^\widehat {BAC} = \widehat {BDC} (hai góc nội tiếp cùng chắn cung BC)BC) hay BAE^=EDC^.\widehat {BAE} = \widehat {EDC}. (3)

Từ (1), (2), (3) suy ra BFE^=EFC^\widehat {BFE} = \widehat {EFC} hay FEFE là tia phân giác của BFC^.\widehat {BFC}.

Chứng minh tương tự như trên, ta có BDBD là tia phân giác của CBF^.\widehat {CBF}.

Xét ΔBCF\Delta BCF có BD,  FEBD,\,\,FE là hai đường phân giác của tam giác cắt nhau tại EE nên EE là giao điểm ba đường phân giác của tam giác này.

Do đó EE là tâm đường tròn nội tiếp tam giác BCF.BCF.

Đề cùng chủ đề

Tất cả đề Đề thi giữa kì 2 Toán 9 - Chân trời sáng tạo · Các bộ sách Toán Lớp 9