Viết: Tập làm thơ lục bát (Phần 2)

Đoạn thơ được viết theo thể lục bát là đoạn b.

Giải thích: Đoạn thơ có 4 dòng, cứ một dòng lục lại tiếp đến một dòng bát; gieo vần phù hợp với thể thơ (tiếng thứ 6 của dòng lục gieo vần xuống tiếng thứ 6 của dòng bát, tiếng thứ 8 của dòng bát gieo vần xuống tiếng thứ 6 của dòng lục tiếp theo: đường – mương; nhà – xa – qua).

b) Nhà không có bố / buồn sao

Cái đinh cũng thiếu, / cao dao thì cùn.

(Nhà không có bố, Nguyễn Thị Mai)

c) Làm dâu / gặp phải cảnh nghèo

Đôi bàn tay chị / chống chèo lo toan.

(Chị dâu, Vương Trọng)

d) Mẹ ơi / xin mẹ / đừng già

Những ngày cơ cực / đã qua lâu rồi

(Về thăm cô Bưởi, Trần Đăng Khoa)

a) Ngoái trông bóng mẹ phía sau

Dáng hình mẹ đã lẫn màu quê hương.

b) Nhớ khi con bé bố ơi

Bố làm ngựa, con cưỡi chơi suốt ngày.

c) Anh em như lá với cây

Như hoa với nước, như mây với trời.

d) Em yêu mái tóc của bà

Bạc trắng như cước hay là tuyết rơi.

a) HS có thể chọn giọng điệu hài hước hoặc nghiêm túc để làm một bài thơ đảm bảo đúng thể lục bát:

Gia đình của em

Gia đình em / có bốn người

Bố em vui tính / hay cười, / hay trêu

Anh em / thì cao lêu nghêu

Và cũng giống bố / hay trêu / hay cười

Còn em / mẹ bảo hơi lười

Chỉ chơi / là lĩnh điểm mười / như mưa

Nhưng đấy / là chuyện ngày xưa

Giờ em chăm học / sớm trưa miệt mài

Cố gắng / vì một tương lai

Cả nhà thấy vậy / ai ai cũng mừng.

b) Đặc điểm hình thức và nội dung:

- Bài thơ lục bát có yếu tố hài hước giới thiệu về gia đình với 10 dòng, tạo thành 5 cặp lục bát.

- Vần được gieo ở tiếng cuối của dòng lục và tiếng thứ 6 của dòng bát (người – cười; trêu – nghêu – trêu; mưa – xưa).

- Nhịp chẵn chủ yếu là 2/4.

- Bài thơ giới thiệu về đặc điểm của các thành viên trong gia đình và nói lên niềm vui về một gia đình hòa thuận.

- Em muốn viết bài thơ về mẹ.

- Những điều em ấn tượng về mẹ: Mẹ luôn yêu thương, chăm sóc cho em, luôn dành cho em những gì tốt đẹp nhất.

- Viết bài thơ:

+ Hình ảnh mở đầu: Mẹ là sức mạnh của con.

+ Những hình ảnh về mẹ có sử dụng các biện pháp tu từ như so sánh, ẩn dụ,…

Mẹ là bóng nguyệt đêm rằm,…

+ Sắp xếp các từ ngữ theo quy định:

Tham khảo bài thơ của tác giả Hồng Phượng:

Mẹ là / sức mạnh / của con
Trong tim có mẹ / phúc tròn tháng năm
Mẹ là / bóng nguyệt / đêm rằm
Vì con vất vả / bao năm chẳng nề
Bâng khuâng / thấy bóng / mẹ về
Mắt con dòng lệ / não nề lại rơi.

- Học sinh tự kiểm tra, đánh giá và sửa lỗi (nếu có).

a) Lỗi gieo vần và số tiếng trong dòng thơ thứ 4. Có thể sửa lại là:

Em ơi khóc mãi làm gì!

Búp bê đã hỏng thôi thì chơi tranh

Hoặc là đá bóng cùng anh

Biết đâu khi lớn lại thành ngôi sao.

b) Lỗi gieo vần và số tiếng trong dòng thơ thứ 2; lỗi gieo vần trong dòng thơ thứ 4. Có thể sửa lại là:

Ngày xưa bà dắt cháu đi

Con đường trong xóm vui thì… vui sao!

Bông hoa đỏ bên hàng rào

Con chuồn chuồn ớt đậu vào cành tre,

Bây giờ cháu tự đạp xe

Vắng trên đường cũ, vẫn nghe tiếng bà…