(Ngữ liệu ngoài sgk) Xã trưởng, Mẹ Đốp

Các chỉ dẫn sân khấu là những phần văn bản trong ngoặc đơn ghi rõ hành động, cử chỉ, giọng nói, hoặc trạng thái nhân vật để người diễn thể hiện đúng trên sân khấu.

Ví dụ trong đoạn trích có các chỉ dẫn:

(Gọi): [...] Thằng bố Đốp đâu?

(hát): Này chị em ơi...

(xưng danh)

Mẹ Đốp thuộc kiểu nhân vật hài hước, châm biếm (nhân vật hề chèo) trong chèo cổ.

→ Đây là kiểu nhân vật có tính cách hoạt ngôn, thông minh, dân gian, giàu ý thức phản kháng, thường đại diện cho tiếng nói của người dân lao động, dùng lời nói dí dỏm, mỉa mai để vạch trần, phê phán thói hống hách, ngu dốt của kẻ có quyền thế.

1. Xã trưởng: “Con này láo! Mày vất tao đi mà trước bảo dân tao à?”

Mẹ Đốp: “Làng có việc gì, thầy sai con đi rao mõ, thời chẳng phải là lên trước bảo là gì?”

→ Mẹ Đốp khéo léo dùng lý lẽ để “bẻ” lại xã trưởng, vừa có lý vừa có duyên.

2. Mẹ Đốp: “Thầy có mang giấy bút đi không?”

Xã trưởng: “Giấy bút để làm gì?”

Mẹ Đốp: “Thầy khen thơ hay thì chép lấy đem về nhà mà treo!”

→ Lời nói vừa thông minh, vừa châm biếm sự phô trương, nông cạn của xã trưởng.

- Xây dựng nhân vật mẹ Đốp: địa vị thấp kém – người giúp việc cho quan nhưng lại

thông minh sắc sảo, chửi bằng chữ nghĩa sâu cay không ai bắt bẻ được

- Nhận xét về tư tưởng: tác giả dân gian muốn đả kích tầng lớp quan lại đại diện cho

công lí nhưng lại ngu ngốc, háo sắc, cậy quyền thế. Đồng thời thể hiện tư tưởng dân

chủ: mua vui cho quần chúng đả kích quan lại.