Ngữ văn · Lớp 10

(Ngữ liệu ngoài sgk) Tiên Bửu

7 câu · 11 phút · Ngân hàng đề TopStudy. Đáp án và lời giải do TopStudy biên soạn, mở ngay dưới từng câu.

Làm bài

Nội dung đề

Phần I. Tự luận

Đề dẫn chung

TIÊN BỬU (Trích)

***GIÁO ĐẦU:* **

Từ Lương $^{1}$ giang quê ngụ,

Thiếp mỹ hiệu Bửu Tiên.

Thung đường $^{2}$ đã sớm cách suối vàng.

Nguyên thất $^{3}$ hãy náu nương nhà bạc.

(Ai đi) Đoái gia đạo tự cơ hàn khiếm khuyết,

(Còn) Nhìn từ thân $^{4}$ lụy nhỏ chứa chan.

(Như tôi là) Buồn riêng than hổ phận nữ nhi.

(Tôi biết) Lấy chi trả mười ơn cốt nhục?

(Vậy thôi thời) Kíp vào nơi thảo thất $^{5}$

Trình từ thân tỏ nỗi thủy chung,

Phận cơ hàn phải chịu gian nan.

MẸ BỬU: (Ớ con ôi!) Con vào phòng mẹ,

Tối tăm là vậy

Có chuyện chi hay không (vậy a con?)

***TIÊN BỬU:* **

(Dạ dám thưa mẹ) Cúi bày lời ấu nữ $^{6}$ ,

Cho tỏ dạ mẫu thân

Xin cho con xuống chốn Giang Tân $^{7}$ ,

(Đặng mà) Con lập thuyền chiếc đưa đò đỡ bữa (a mẹ).

***MẸ BỬU:* **

(Con ôi !)

Thời con đà quyết dạ

Mẹ dễ phiền lòng

(Bớ con ôi !)

Nay mà con xuống chốn Giang Tân,

(Thôi thơi nghe lời mẹ dặn nghe con).

Phải nhớ câu trinh nữ chi ca $^{8}$ ,

(Con đừng học thói)

Dâm khuê $^{9}$ chi vịnh $^{10}$

(Cho nhớ đừng có quên nghe không con!)

***TIÊN BỬU:* **

(Dạ dám thưa mẹ)

Khắn khắn vâng lời vàng đá,

Khăng khăng tạc dạ sắt đinh.

Lạy mẫu từ ở lại lều tranh

Cho ấu nữ Giang Tân đưa khách.

Hát nam:

Ấu nữ Giang Tân đưa khách,

Cúi đầu từ huyên thất dời chân.

***MẸ BỬU:* **

(Con ôi ! Con có đi thì nghe mẹ dặn)

Thời sách có chữ rằng:

Gia bần tri hiếu tử $^{11}$

Quốc loạn thức trung thần $^{12}$

(Con còn nhớ không con?)

Hát nam:

Thương vì con trẻ thơ ngây,

Dầm sương trải gió nào nguôi lòng già $^{13}$ .

TIÊN BỬU:

(Dám thưa mẹ như con nay là)

Nghiêng mình lạy tạ mẫu thân,

Giang Tân con tới thảo trang $^{14}$ mẹ hồi $^{15}$

***MẸ BỬU:* **

(Con có đi thời nhớ lời mẹ dặn, chẳng can chi mà

Con phòng sợ, thời sách có chữ rằng):

Tử sanh hữu mạng $^{16}$

(Còn) Phú quý tại thiên $^{17}$ (đó con!)

Hát nam:

Dứt tình phân rẽ đôi phương,

Giang Tân con tới thảo trang mẹ hồi

(Thôi con tới)

TIÊN BỬU: (Mẫu thân à)

Mẫu thân đà trở lại thảo trang.

Âu ta kíp trông chừng Giang quận $^{18}$ ,

Hát nam:

Giang quận âu ta mau kíp,

Quyết một lòng giữ đạo thảo ngay.

Riêng thân phận gái nữ nhi,

Ba năm $^{19}$

chưa trả mười ơn lăm đền,

Mảng còn than thở sự tình

Phút đâu lố thấy Giang Tân hầu gần.

(Trích tuồng Tiên Bửu,Theo Tổng tập văn học Việt Nam, tập 12, NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, 2000)

Chú thích:

1. Từ Lương giang hoặc Lương giang: không rõ địa hạt nào. Đây phiếm chỉ một địa điểm làm quê quán nhân vật.

2. Thung đường: tức xuân đường chỉ ông bố.

3. Nguyên thất: (phiên lầm chữ, huyên thất, chỉ bà mẹ. Người ta thường gọi cha mẹ là xuân huyên. “Xuân huyên hai khóm tốt tươi”. “Xuân đường kịp gọi Sinh về hộ tang”. “Nhà huyên chợt tỉnh, hỏi cơn cớ gì?”…Truyện Kiều).

4. Từ thân: mẹ hiền.

5. Thảo thất: nhà cỏ, nhà tranh.

6. Ấu nữ: con gái còn nhỏ tuổi.

7. Giang Tân: bến sông.

8. Trinh nữ chi ca: lời ca người con gái đứng đắn.

9. Nguyên bản: khê

10. Dâm khuê chi vịnh: lời vè người con gái lẳng lơ. Dâm khuê: Buồng hư hỏng của một cô gái nào đó.

11. Gia bần chi hiếu tử: nhà nghèo mới biết con hiếu thảo.

12. Quốc loạn thức trung thần: nước loạn mới biết tôi trung thành.

13. Nguyên bản: dầm sường trải gió lòng già nào nguôi.

14. Thảo trang: cũng như thảo thất, thảo lư, thảo xá…đều là nói nhà tranh, nhà cỏ.

15. Nguyên bản: Giang Tân con tới thảo lư mẹ hồi.

Câu 1

1 điểm

Văn bản trên thuộc loại hình nghệ thuật nào?

Xem đáp án và lời giải

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Văn bản trên thuộc loại hình nghệ thuật: Sân khấu dân gian.

Câu 2

1 điểm

Dựa vào phần Giáo đầu hãy nêu hoàn cảnh của nhân vật Bửu Tiên.

Xem đáp án và lời giải

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Hoàn cảnh của nhân vật Bửu Tiên:

– Nhà nghèo

– Cha mất sớm.

Câu 3

1 điểm

Theo anh/ chị, tại sao người mẹ lại phiền lòng khi nghe quyết định của Bửu Tiên?

Xem đáp án và lời giải

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Người mẹ lại phiền lòng khi nghe quyết định của Bửu Tiên vì:

– Bửu Tiên một thân một mình quyết định đi chèo đò ở Giang Tân để kiếm tiền nuôi mẹ.

– Công việc chèo đò rất vất vả, người mẹ rất quan tâm, lo lắng cho Bửu Tiên.

Câu 4

1 điểm

Anh/ chị hiểu thế nào về câu người mẹ nói với Bửu Tiên:

(Con ôi ! Con có đi thì nghe mẹ dặn)

Thời sách có chữ rằng:

Gia bần tri hiếu tử $^{11}$

Quốc loạn thức trung thần $^{12}$

(Con còn nhớ không con?)

Xem đáp án và lời giải

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Câu người mẹ nói với Bửu Tiên được hiểu là:

– Người mẹ muốn Bửu Tiên nhớ lời trong sách nói: nhà nghèo mới biết con hiếu thảo, nước loạn mới biết bề tôi trung thành.

– Bà hiểu tấm lòng hiếu thảo, lo lắng cho cha mẹ của Bửu Tiên.

Câu 5

1 điểm

Bài học mà anh/ chị rút ra được từ cách ứng xử của Bửu Tiên đối với cha mẹ trong đoạn văn bản trên?

Xem đáp án và lời giải

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

– Tấm lòng của Bửu Tiên với cha mẹ rất đáng được ngợi ca và học tập.

– Bản thân mỗi người cần biết trân trọng, hiếu thảo với cha mẹ…

Câu 6

1 điểm

Từ đoạn trích trong vở tuồng dân gian Tiên Bửu, anh/chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của mình về phẩm hạnh của người phụ nữ Việt Nam trong xã hội xưa.

Xem đáp án và lời giải

Mở lời giải câu 6

Câu 7

1 điểm

Từ đoạn trích Tiên Bửu (trích Tổng tập văn học Việt Nam, tập 12, NXB KHXH, 2000), anh/chị hãy viết một bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) trình bày suy nghĩ về giá trị của tình mẫu tử và đạo hiếu trong gia đình Việt Nam truyền thống, được thể hiện qua nhân vật Tiên Bửu.

Xem đáp án và lời giải

Mở lời giải câu 7

Làm bài

Đề cùng chủ đề

(Ngữ liệu ngoài sgk) Lưu Bình - Dương Lễ 5 câu · Ngân hàng đề TopStudy
(Ngữ liệu ngoài sgk) Trương viên 5 câu · Ngân hàng đề TopStudy
(Ngữ liệu ngoài sgk) Xã trưởng, Mẹ Đốp 8 câu · Ngân hàng đề TopStudy
(Ngữ liệu ngoài sgk) Xúy Vân giả dại 11 câu · Ngân hàng đề TopStudy
(Ngữ liệu ngoài sgk) Nghêu, Sò, Ốc, Hến 11 câu · Ngân hàng đề TopStudy
(Ngữ liệu ngoài sgk) Nỗi oan hại chồng 12 câu · Ngân hàng đề TopStudy

Tất cả đề Đọc hiểu Văn 10 phần Chèo, tuồng · Các bộ sách Ngữ văn Lớp 10