(Ngữ liệu ngoài sgk) Tí bụi

Phương pháp giải

Từ nội dung rút ra đề tài

Lời giải chi tiết

Đề tài của truyện ngắn Tí bụi:

Cuộc sống của những đứa trẻ kém may mắn, bị coi là “bụi đời” trong mắt những người xung quanh.

Phương pháp giải

Đọc và xác định nhân vật chính xuyên suốt văn bản

Lời giải chi tiết

Nhân vật chính và cơ sở xác định nhân vật chính:

- Nhân vật chính trong truyện ngắn là cậu bé tên Tí, có biệt danh “Tí bụi”.

- Cơ sở để xác định “Tí bụi” là nhân vật chính:

+ Tên nhân vật đồng thời là tên truyện.

+ Tí bụi có những hành động tác động đến cốt truyện và diễn tiến các sự kiện trong truyện (ví dụ: ăn trộm dép của nhà cô giáo, sai khiến con Win lấy trộm đồ, trả lại dép cho nhà cô giáo, chăm sóc đàn chó con khi con Win bị bọn trộm chó bắt đi mất,…)

+ Tí bụi là nhân vật thể hiện rõ nhất tư tưởng, chủ đề của truyện: đề cao sự đồng cảm và yêu thương không phán xét những đứa trẻ bị xem là “bụi đời”; lòng vị tha, bao dung với những đứa trẻ bất hạnh.

Phương pháp giải

Chú ý lời của người kể chuyện

Lời giải chi tiết

Người kể chuyện và vai trò của người kể chuyện:

- Người kể chuyện trong Tí bụi là nhân vật “tôi”, một cô giáo mới chuyển đến ở trong vùng.

- Tác giả chọn nhân vật “tôi” làm người kể chuyện nhằm tăng thêm tính chân thật, sự rung động, cảm xúc cho câu chuyện từ góc nhìn của nhân vật “tôi”, đồng thời, với góc nhìn của một cô giáo, cách nhân vật “tôi” nhìn nhận về Tí bụi cũng đầy yêu thương, đồng cảm, nhân văn.

Phương pháp giải

Đọc và xác định các chi tiết tiêu biểu, ấn tượng

Lời giải chi tiết

Lựa chọn và phân tích ý nghĩa của một số chi tiết tiêu biểu trong truyện

Phương pháp giải

Chú ý các chi tiết, từ ngữ, hình ảnh miêu tả nhân vật Tí bụi

Lời giải chi tiết

Nhận xét về nét tính cách của nhân vật Tí bụi:

- Tinh ranh, lì lợm (ăn cắp để sống, dạy con Win cách lấy trộm đồ bằng tiếng huýt sáo).

- Biết phục thiện, sửa lỗi sai (trả lại chiếc dép cho cô giáo sau khi cô đưa giỏ thức ăn đỡ đòn cho con Win ở chợ).

- Biết quan tâm, yêu thương người thân và loài vật (tình yêu dành cho người mẹ điên, tình yêu dành cho Win và bầy chó con).

Phương pháp giải

Chú ý các suy nghĩ, hành động của nhân vật Tí bụi

Lời giải chi tiết

Tư tưởng của tác giả thể hiện trong câu chuyện thông qua góc nhìn của nhân vật “tôi” và người dân trong làng:

- Cách nhân vật “tôi” nhìn nhận về Tí bụi: thấu hiểu, thương xót, giúp đỡ.

- Cách người dân nhìn nhận về Tí bụi: đề phòng, nghi ngờ, coi thường.

Sự khác biệt trong hai cách nhìn đó thể hiện cách nhìn con người, cuộc sống của nhà văn: đề cao sự đồng cảm và yêu thương, không phán xét.

Phương pháp giải

Từ nội dung rút ra chủ đề

Lời giải chi tiết

Chủ đề của truyện Tí bụi là: tình yêu thương, lòng vị tha, bao dung với những đứa trẻ bất hạnh.

Căn cứ để xác định chủ đề:

- Câu chuyện, sự kiện: câu chuyện Tí bụi lấy dép của nhân vật “tôi”, nhân vật “tôi” thương con Win, nhân vật “tôi” giúp đỡ con Win và gia đình Tí bụi.

- Nhân vật và mối quan hệ giữa nhân vật với hoàn cảnh và các nhân vật khác: Tí bụi có mối quan hệ với không gian vùng quê, với không gian căn lều rách nát của hai mẹ con, giữa Tổ bụi với cô giáo, với mẹ và con Win, với người trong vùng,..

- Chi tiết, mối quan hệ giữa các chi tiết nhan đề Ti bụi và mối quan hệ giữa nhan đề này với một loạt các chi tiết như: Tí bụi ăn trộm đồ của cô giáo, sai con Win đi ăn trộm đồ, cảm kích với sự giúp đỡ của cô giáo, biết phục thiện, biết chăm lo cho đàn chó con khi con Win bị bắt đi.

- Kết cấu: sự tương phản giữa cái nhìn của người dân trong vùng với mẹ con Ti bụi (phán xét, kì thị, xa lánh, coi thường, vô cảm.....) và thái độ, cách ứng xử của cô giáo - nhân vật “tôi” (yêu thương, tôn trọng, giúp đỡ, đồng cảm,...).

- Điểm nhìn, nuôi kế, cách kể chuyện Người kể chuyện ngôi thứ nhất tạo nên sự chủ quan, nhiều cảm xúc, suy ngẫm cho câu chuyện, nhưng điểm nhìn, ngôi kể chủ yếu tập trung vào chú bé Tí bụi vừa đáng giận lại vừa đáng thương.