Văn bản ngữ liệu
CAO HƠN SỰ THẬT
(1) Tuần trước, Nhật Bản tưởng niệm tròn 3 năm thảm họa kép động đất – sóng thần tàn phả vùng Đông Bắc của quốc gia này. Tôi giở lại tập sách ảnh, băng đĩa, tài liệu mà những đồng nghiệp Nhật chuyển cho, định trích một đoạn để đăng trên trang mạng cá nhân. Lật giở từng trang, tay chợt ngập ngừng và lòng chùng lại khi nhớ lời dặn của người phóng viên truyền hình ở Marioka, tỉnh Iwate. “Hầu hết hình ảnh trong này đều chưa từng công bố. Anh hãy hứa rằng chỉ dùng làm tư liệu, cho riêng anh. Xin anh đừng đăng lại, đừng phát tán chúng trên các phương tiện truyền thông, hay chỗ đông người”.
(2) Nhớ cách đây 3 năm, nhiều người thực sự ngạc nhiên khi xem cách báo chí, đặc biệt là các kênh truyền hình Nhật Bản đưa tin diễn tiến thảm họa động đất sóng thần. Có rất ít hình ảnh than khóc, bị thương được truyền đi.
(3) Thay vào đó là rất nhiều thông tin hướng dẫn tìm kiếm, những câu chuyện tình người. Người ta biết về thị trấn vùng vịnh Ofunato, Rikuzentakata có hàng ngàn người mất tích. Nhưng người ta còn biết về cây tùng ở Rikuzentakata kiên cường sống sót sau khi một vạt rừng ước chừng bảy vạn cây tùng cổ thụ bị sóng cuốn bật gốc. Biết về một cô gái làm công việc theo dõi và nhận tin về mực nước, sau đó đọc lại trên loa phóng thanh vẫn bám trụ trên một ngôi nhà cho đến phút cuối của đời mình để báo tin giúp mọi người sơ tán chứ không bỏ chạy. Khi đến trước ngôi nhà bị sóng thần cuốn chỉ còn lại khung bê tông, chúng tôi đã không thể cầm được nước mắt khi nghe mọi người kể câu chuyện về cô.
(4) Sự thật là điều mà con người luôn kiếm tìm. Nhưng dường như cuộc sống này còn có ít nhất một điều còn cao hơn sự thật là tình đồng loại. Ta là người, ta yêu đồng loại nên ta biết đồng cảm thay vì hiếu kì trước thảm họa. Ta là một phần của thế giới văn minh, vì ta biết cầu nguyện và tìm mọi cách sẻ chia, giúp đỡ, thay vì để lòng nghi kị, để thù hận che mờ cả khối óc lẫn trái tim. Một cá nhân đã nên thế, mà một quốc gia có trách nhiệm lại càng nên như vậy.
(5) Những ngày đầu tháng Ba có nhiều tin tức buồn về thảm họa hàng không trong khu vực Đông Nam Á. Chuyến bay từ thủ đô Malaysia đến thủ đô Trung Quốc mất tích một cách bí ẩn cùng với hơn hai trăm con người. Tin tức vô vọng thật buồn. Sự thật còn chưa được khám phá thật đáng thất vọng. Nhưng có điều gì đó còn cao hơn cả sự thất vọng. Đã có quá nhiều thông tin đáp ứng sự hiếu kì, và thật hiếm hoi những thông tin cho sự đồng cảm, những câu chuyện về thân phận con người, về những người mẹ mất con, người vợ mất chồng, những đôi lứa chia lia vì thảm họa, những người cần an ủi và giúp đỡ. Đó không là sự thật đáng để ta “hiếu kì” sao?
(6) Thế giới mạng toàn cầu cuốn ta đi nhanh. Đôi khi bạn và tôi “hãy nghỉ tay một chút”. Dừng lại, để cầu nguyện cho đồng loại, thay vì tiếp tục cuốn đi và kêu gào thất vọng khi sự hiếu kì chưa được thỏa mãn.
(Theo Sống như cây rừng, NXB Văn học, 2016)