Ngữ văn · Lớp 12

(Ngữ liệu ngoài sgk) Miếng ngon Hà Nội

9 câu · 14 phút · Ngân hàng đề TopStudy. Đáp án và lời giải do TopStudy biên soạn, mở ngay dưới từng câu.

Làm bài

Nội dung đề

Phần I. Tự luận

Đề dẫn chung

MIẾNG NGON HÀ NỘI (trích)

(Vũ Bằng)

- Kỳ lạ đến thế là cùng, Hà Nội ạ!

Hà Nội... ngon... quá xá! Hà Nội ngon không mãi chỉ ngon về những miếng ngon đặc biệt, nhưng ngon từ cách ăn uống ngon đi, ngon từ cách rao hàng quà ngon xuống, ngon từ cách trình bày ngon tới, ngon từ cách thái miếng thịt, chia miếng bánh ngon lui.

[...] Miếng ngon của Hà Nội có phải đâu là mấy thứ đó mà thôi, Hà Nội ngon là ngon từ cái dưa, quả cà, trách mắm; Hà Nội ngon là ngon từ bát canh hoa lý nấu suông, mấy cái trứng cáy chưng lên ăn với gạo mễ trì hay đĩa rau muống xào có gia thêm một chút mắm tôm, Hà Nội ngon là ngon từ miếng cá thu kho với nước mía ăn với gạo tám thơm vào đầu đông, mấy bìa đậu sống ở Phú Thụy chấm với mắm tôm chanh ớt vào một ngày oi bức hay một chén sấu dầm nhắm nhót một ngày đìu hiu vào cuối thu.

Thực vậy, ăn một bữa cháo ám mà thiếu thìa là, cải cúc thì còn ra trò gì? Thưởng thức một bữa mắm tôm chua, mà về gia vị không tìm được mấy cánh lá bạc hà hay một chút rau thơm, nhất định không thể nào toàn bích. Cũng vậy, người nội trợ muốn làm ăn khéo tay đến mấy đi nữa, mà canh dưa nấu lạc thiếu rau diếp và mùi tô điểm, hay ăn cuốn mà không có giấm cái, thang mà không có mắm tôm, thì cũng không thể làm cho ta mãn nguyện. Ôi là miếng ngon Hà Nội! Cái ngon thiên hình vạn trạng làm cho người ta cảm thấy say sưa cuộc sống còn; cái ngon làm cho người ta thương mến nước non, thương mến từ cái cây, ngọn cỏ thương đi, thương mến từ con cá, miếng thịt của đồng bào mà thương lại; cái ngon làm cho người ta tự bắt buộc phải quý hóa từ mấy lá thìa là, cải cúc, từ một xóc cua đồng, từ mấy ngọn húng láng của những người nơi thôn ổ đã chăm chút trồng nên.

Cái ngon của Hà Nội thật là phiền toái mà kiểu cách. Người vợ thương chồng muốn làm nên một miếng ăn ngon, thực quả đã công phu; nhưng công phu, vất vả đến chừng nào đi nữa mà thấy chồng sung sướng thì cũng đã thấy được đền bù đầy đủ lắm rồi... Huống chi, nhiều lúc, miếng ăn ngon lại còn trói buộc tinh thần người ta lại với nhau, tưởng như không có cách gì khả dĩ chia lìa được...

Một buổi kia, thân thể anh cũng mỏi mệt như linh hồn anh, anh tự nhiên thấy nhớ đến một bát canh rau sắng do tự tay vợ nấu, một đĩa chè kho vợ quấy, một con chim ngói nhồi cốm nấm hương, và thịt thăn do vợ hầm. Những món ăn đó có những liên hệ tinh thần bí mật và tế nhị nối ta với gia đình, làm cho ta không thể nào quên được. Đi xa, có khi nhớ mà se sắt cả lòng, ăn uống mất cả ngon vì buồn dâng lên nghẹn họng. Ta tương tư tất cả những miếng ngon Hà Nội đã chiếm lòng ta. Một ngọn gió thay chiều, một trận mưa xanh lạnh, một cánh hoa rơi, một câu hát của người thiếu phụ ru con trên võng... đều nhắc nhở ta nhớ đến một thời trên, một miếng ngon đặc biệt của Hà Nội mến yêu.

[...] Miếng ngon của Hà Nội cũng thế, cũng trầm lặng như vậy và cũng tiết ra một hương thơm như vậy. Hương thơm đó ngạt ngào, quyến luyến như một lời tâm sự của người xưa để lại cho người sau, như một lời ân ái của tình nhân để lại cho tình nhân, như một lời tâm sự của một người anh yêu mến gởi cho cô em gái. Bao giờ phai lạt được những niềm yêu thương ấy? Bao giờ “ăn Bắc” lại không có nghĩa là ăn ngon? Ta mơ ước một ngày đất nước thanh bình, toàn dân sát cánh với nhau ăn mừng Đại Nhật bằng một bữa tiệc vĩ đại có đủ hết cả những miếng ngon Hà Nội.

(Vũ Bằng, Miếng ngon Hà Nội, NXB Hội Nhà Văn, 2021, tr. 141-144)

Câu 1

1 điểm

Xác định chủ đề chính của tùy bút Miếng ngon Hà Nội.

Xem đáp án và lời giải

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Chủ đề chính: những miếng ngon Hà nội hoặc Ẩm thực Hà Nội.

Câu 2

1 điểm

Chủ ra 2 câu văn có yếu tố trữ tình trong văn bản.

Xem đáp án và lời giải

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

- “Ta tương tư tất cả những miếng ngon Hà Nội đã chiếm lòng ta.”

-“ Một ngọn gió thay chiều, một trận mưa xanh lạnh, một cánh hoa rơi, một câu hát của người thiếu phụ ru con trên võng đều nhắc nhở ta nhớ đến một thời trên, một miếng ngon đặc biệt của Hà Nội mến yêu.”

Câu 3

1 điểm

Chỉ ra ba miếng ngon của Hà Nội trong ngữ liệu trên.

Xem đáp án và lời giải

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

- Ba miếng ngon: cái dưa, quả cà, trách mắm, canh hoa lý nấu suông, trứng cáy chưng, cá thu kho với nước mía, bìa đậu sống ở Phú Thụy chấm với mắm tôm chanh ớt.

Câu 4

1 điểm

Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ trong câu văn sau:

“Hương thơm đó ngạt ngào, quyến luyến như một lời tâm sự của người xưa để lại cho người sau, như một lời ân ái của tình nhân để lại cho tình nhân, như một lời tâm sự của một người anh yêu mến gởi cho cô em gái.”

Xem đáp án và lời giải

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Biện pháp tu từ so sánh - sự ngạt ngào, quyến luyến của hương thơm với một lời tâm sự của người xưa, với một lời ái ân của tình nhân, với một lời tâm sự của một người anh yêu mến.

- Tác dụng:

+ Giúp tăng sức gợi hình, gợi cảm, tăng giá trị diễn đạt

+ Thể hiện cụ thể, rõ nét hơn về sự ngạt ngào quyến luyến của cái hương thơm ở những miếng ngon Hà Nội, khiến mọi người ai đã được thưởng thức cũng không thể nào quên.

Câu 5

1 điểm

Theo anh/ chị, “những miếng ngon” mà tác giả nói đến trong văn bản có vai trò như thế nào đối với người dân Hà Nội?

Xem đáp án và lời giải

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

+ Là những món ăn trong bữa cơm đáp ứng nhu cầu sinh hoạt hằng ngày.

+ Là món ăn tinh thần thể hiện nếp sống, nếp văn hóa trong ẩm thực của mỗi người dân Hà Nội.

+ Là niềm tự hào của Con người Hà Nội mỗi khi nhắc về chính nơi mà mình được sinh ra và đang sống.

Câu 6

1 điểm

Anh/ chị có đồng ý với quan điểm của tác giả “Những món ăn đó có những liên hệ tinh thần bí mật và tế nhị nối ta với gia đình, làm cho ta không thể nào quên được” không? Vì sao?

Xem đáp án và lời giải

Mở lời giải câu 6