Ngữ văn · Lớp 11

(Ngữ liệu ngoài sgk) Khúc ba mươi

7 câu · 11 phút · Ngân hàng đề TopStudy. Đáp án và lời giải do TopStudy biên soạn, mở ngay dưới từng câu.

Nội dung đề

Phần I. Tự luận

Đề dẫn chung

KHÚC BA MƯƠI

Năm nào cũng vậy, do thức dậy sớm đi chợ sớm, nên má là người đầu tiên mở ngày ba mươi Tết ra. Không biết có phải số má cực, vía má cực không mà hôm đó cả nhà đều phải làm công chuyện tối mắt tối mũi. Đến nỗi, nhắc tới Tết là thấy chữ “Ba Mươi” chình ình, choán chật cả ký ức.

Đó là cái ngày duy nhất trong năm cả nhà sum họp mà không sum họp. Ai nấy túi bụi với chuyện của mình. Cánh đàn ông con trai (nói cánh cho ham vậy, chỉ hai người thôi, chứ mấy), cánh này quan trọng, lãnh phần dọn dẹp, lau chùi, làm đẹp nhà. Nào là quét mạng nhện trên trần, lau cửa kính, tủ bàn, kỳ cọ mấy cái lư đồng, đem phơi nắng. Mệt phờ. Lúc dọn dẹp, bày biện bàn thờ thì mùi chiên xào dưới bếp bay lên, trời, lại phải bỏ ngang công việc đang làm dở, chuẩn bị mâm bàn cúng rước ông bà. Xế chiều rồi, chớ giỡn…

Cúng kiếng xong, cánh đàn ông tiếp tục chuyển sang đánh trận… ngoài sân, còn má vẫn hì hụi trong bếp, vừa trông chừng nồi thịt kho, vừa làm thịt nguội, sau lưng má, củ cải với dưa leo đang chờ tới phiên mình trở thành món… dưa chua. Tết của má dài thăm thẳm, phải kể từ hôm tát đìa bắt cá làm mắm, xẻ khô. Cá còn phơi trên mấy hàng bông bụp má bắt tay vào làm củ kiệu. Hồi chị còn nhỏ, má lãnh luôn phần làm mứt, nướng bánh kẹp, bánh bông lan. Chị lớn, chị giành lấy, nói để chị làm, nên cả ngày ba mươi tụi nhỏ không thấy chị liếc, chị rầy, bởi chị cũng cắm đầu làm mứt, nào là mứt chùm ruột, mứt gừng, không biết ai ăn cho hết mà ôm đồm, vừa ngào chảo mứt dừa vừa chạy ra coi mớ mứt tắc (quất) phơi ngoài sân không biết có kiến bò lên không. Cái dáng chị khum khum, tay đấm lia lịa vào lưng, than mỏi quá nhưng vẻ mặt thì tươi rói, ngây ngất. Giống hệt cả nhà, miệng kêu cực mà hớn hở, như thể ngày cuối năm này không có việc gì làm mới là niềm đau khổ lớn.

Tụi con nít cũng bận lắm, chạy đi chạy lại, “lấy dùm ba cây bàn chải”, “chặt dùm má mấy trái dừa”, “ê, coi chừng mấy con chó chạy giỡn làm đổ mớ mứt đang phơi…”, “chạy đi mua cho má mấy bịt muối, cho đầy hũ, nhỏ ơi”. Trên đường chạy đầu này đầu nọ, tụi con nít không quên thò đầu vô tủ vuốt ve mấy bộ đồ mới, ứa nước miếng, trông mau tới chiều để mặc, nên có khi má kêu hai ba lần mới chịu đi làm, bịu xịu càu nhàu trong bụng, không biết ông trời sinh ra ba mươi Tết làm chi, công chuyện quá trời.

Mà, việc nào cũng quan trọng, quan trọng khủng khiếp, không thể để đến ngày mai. Tuyệt nhiên, chẳng ai chần chừ, “để làm sau..”. Cứ như là không còn ngày mai nữa, cả nhà làm cho bằng hết việc, đến xanh mặt, mướt mồ hôi, như ai đó đuổi đằng sau, như làm bây giờ để mai mốt không động tay vào bất cứ việc gì nữa.

Tụi con nít buồn cười, vì cữ kiêng lắm thì chỉ thảnh thơi được ngày mùng Một, bữa sau ba má cũng ra vườn tưới rau, chị nhất định phải rửa chén, giặt đồ, anh đến cơ quan, mọi người trở lại với công việc thường ngày của mình, Ba mươi cũng đâu có thay đổi được gì mà làm muốn nín thở?

Tụi nhỏ không biết, thật sự của Tết là bữa ba mươi này. Khi tụi nhỏ mặc bộ đồ mới đi khoe dài dài xóm, khi ba và anh tắm táp xong ra hàng ba ngơ ngẩn ngắm hoa sao nhái đốt lửa vàng run rẫy trước sân, khi má nhốt than trong những bếp lửa tàn, khi chị đứng chải tóc trước gương, thì Tết đã chớm hết, mùng Một, mùng Hai là Tết phai; mùng Ba, mùng Bốn Tết tàn.

Tụi nhỏ không biết, mãi về sau, khi lớn lên, trong ký ức Tết ấu thơ, những ngày mùng rất nhạt, đơn điệu, chỉ chơi và chơi. Nhưng bữa ba mươi luôn sống động, lung linh những mồ hôi, những nụ cười, những khoan khoái, những ngọt ngào…

(Nguyễn Ngọc Tư)

Câu 1

1 điểm

Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản.

Xem đáp án và lời giải

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Phương thức biểu đạt chính: Tự sự

Câu 2

1 điểm

Kể ra những việc mà các thành viên trong gia đình đã làm trong ngày ba mươi để chuẩn bị đón Tết (mỗi thành viên kể ít nhất một việc).

Xem đáp án và lời giải

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

- Má: Kho thịt, làm dưa chua, làm củ kiệu…

- Đàn ông con trai: Quét mạng nhện, lau cửa kính, tủ bàn…

- Chị lớn: Làm mứt

- Tụi con nít: Chặt mấy trái dừa, đi mua muối…

Câu 3

1 điểm

Tìm và nêu ý nghĩa của thành ngữ dân gian trong câu: “Không biết có phải số má cực, vía má cực không mà hôm đó cả nhà đều phải làm công chuyện tối mắt tối mũi”?

Xem đáp án và lời giải

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

- Thành ngữ dân gian:“Tối mắt tối mũi”

- Ý nghĩa: Bận bịu, nhiều việc, làm không ngừng nghỉ…

Câu 4

1 điểm

Trong đoạn văn sau, tác giả đã sử dụng biện pháp tu từ nào? Nêu tác dụng.

“Tụi nhỏ không biết, thật sự của Tết là bữa ba mươi này. Khi tụi nhỏ mặc bộ đồ mới đi khoe dài dài xóm, khi ba và anh tắm táp xong ra hàng ba ngơ ngẩn ngắm hoa sao nhái đốt lửa vàng run rẫy trước sân, khi má nhốt than trong những bếp lửa tàn, khi chị đứng chải tóc trước gương, thì Tết đã chớm hết, mùng Một, mùng Hai là Tết phai; mùng Ba, mùng Bốn Tết tàn.”

Xem đáp án và lời giải

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

- Biện pháp tu từ: Điệp từ, lặp cấu trúc, liệt kê

- Tác dụng:

+ Làm cho lời văn trở nên sinh động, hấp dẫn: Giàu nhịp điệu, tăng tính gợi hình và biểu cảm.

+ Diễn tả sự thư thái, niềm vui của các thành viên trong gia đình…

Câu 5

1 điểm

Qua văn bản, hãy rút ra một thông điệp ý nghĩa nhất đối với cuộc sống hôm nay và giải thích lí do.

Xem đáp án và lời giải

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

- Nêu cụ thể một thông điệp ý nghĩa nhất

- Giải thích lí do rõ ràng, thuyết phục

Câu 6

1 điểm

Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) trình bày cảm nhận của anh/ chị về nhân vật má trong tác phẩm trên.

Xem đáp án và lời giải

Mở lời giải câu 6

Câu 7

1 điểm

Từ đoạn trích trong truyện “Khúc ba mươi” của Nguyễn Ngọc Tư, hãy viết một bài văn khoảng 600 chữ trình bày cảm nhận của anh/chị về hình ảnh người mẹ – nhân vật má trong tác phẩm. Từ đó, liên hệ để làm rõ vai trò của người phụ nữ trong việc giữ gìn những giá trị văn hóa truyền thống của gia đình Việt Nam.

Xem đáp án và lời giải

Mở lời giải câu 7

Làm bài

Đề cùng chủ đề

(Ngữ liệu ngoài sgk) Tiệc xòe vui nhất 5 câu · Ngân hàng đề TopStudy
(Ngữ liệu ngoài sgk) Tắm sông 8 câu · Ngân hàng đề TopStudy
(Ngữ liệu ngoài sgk) Khắc dấu mạn thuyền 5 câu · Ngân hàng đề TopStudy
(Ngữ liệu ngoài sgk) Đời thừa 8 câu · Ngân hàng đề TopStudy
(Ngữ liệu ngoài sgk) Bài học tuổi thơ 8 câu · Ngân hàng đề TopStudy
(Ngữ liệu ngoài sgk) Ông ngoại 5 câu · Ngân hàng đề TopStudy

Tất cả đề Đọc hiểu Văn 11 phần Truyện ngắn · Các bộ sách Ngữ văn Lớp 11