Ngữ văn · Lớp 12

(Ngữ liệu ngoài sgk) Bà ngồi ở góc nhà (trích)

10 câu · 15 phút · Ngân hàng đề TopStudy. Đáp án và lời giải do TopStudy biên soạn, mở ngay dưới từng câu.

Nội dung đề

Phần I. Tự luận

Đề dẫn chung

Bà ngồi ở góc nhà (trích)

(Ma Văn Kháng)

[Lược trích: Bà hay ngồi ở góc nhà gà gật, nhưng bà biết không sót một việc gì. Lũ trẻ con trong nhà mải chơi, nhác học, quên việc sẽ bị bà nhắc nhở liên tục. Vì vậy, chúng có thái độ khó chịu và hỗn hào với bà. Biết chuyện, bố tát cái Hải một cái.]

Mẹ đặt bát xuống rìa mâm, sụt sịt:

- Chỉ có bà là nhớ thằng Tèo thôi. Còn chúng bay, chúng bay có nhớ đến người khác khổ sở đâu. Sống mà chỉ nghĩ đến mình thì sống sao được!

Nói rồi, bỗng nhiên mẹ sa hai hàng nước mắt. Ngẩng lên, hai mắt ràn rụa, mẹ nấc nghẹn từng hơi ngắn ngắn. Như bị oan ức. Mẹ khóc từ đó cho đến lúc đồng hồ buông tám tiếng chuông, khi mấy đứa ngồi vào bàn học bài. Thấy vậy, thằng Tuất là anh cả liền đến bên mẹ, vừa định khe khẽ hỏi mẹ làm sao thế, thì mẹ bật khóc thành tiếng, rồi như không kìm được giận dữ, mẹ gào lên càng lúc càng thống thiết:

- Tôi khóc trước để khỏi khóc sau, có hiểu không, hở lũ bất hiếu bất nghĩa kia! Bây giờ, chúng bay còn hỗn, còn vô ơn với bà thế. Hỏi rằng sau này, ai dám bảo đảm: con cháu chúng bay sẽ không đối xử với tôi như chúng mày hiện đang đối xử với bà? Hỡi thằng Tuất kia! Mày bây giờ bằng sào bằng gậy, mày dám ngoạc mồm ra thách đố bà, mày có biết lúc mày lên chín tuổi, mày bị đau ruột thừa, tạo và bố mày đi vắng, nếu không có bà cũng mày, lội trong mưa gió hơn cây số đến bệnh viện cấp cứu, thì mày còn được đến bây giờ để hỗn láo với bà không? Còn con Hồng, con Hải, nỏ mồm cãi lại bà kia! Chúng bay có biết...

Trời! Thì ra mẹ đang cho ba đứa trẻ biết công lao nuôi dạy chúng của bà. Chẳng nói những đận chúng ốm đau làm gì. Chỉ nói, ba đứa sinh ra, đứa nào cũng qua tay bà tắm rửa, bế ẵm, du dín, chăm lo cho từng li từng tí.

- Con Hải kia, mày dám bảo bà lắm mồm - Giọng không bớt xót đau, mẹ tiếp - Thế lúc bé mày khóc lóc ỉ eo suốt ba năm trời vì ốm đau sài đẹn, ghẻ lở kềnh càng khắp người, ai là người ru mày ngủ, dỗ dành mày qua khỏi những khi đau đớn, hả đồ vô ơn bạc nghĩa! Sao lúc ấy mày không bảo bà im mồm đi cho mày khỏi điếc tai, hả con ranh con. Đồ ranh con mới nứt mắt ra mà đã hỗn hào vô lễ! Cả cái con Hồng kia nữa! Mày bảo bà hãy lo cho thân bà đi, thế mày có biết cái hồi đói kém, bà phải bán cả chiếc nhẫn hồi môn của bà để mua thêm khoai sắn độn vào cơm để nuôi bố mày với lũ chúng bay không?

Lúc ấy là chín giờ rưỡi, giờ bố đi họp ở công ty vé. Thoáng qua là bố biết hết đầu đuôi câu chuyện. Bố bảo mẹ, thôi để các con nó học, xong bố sẽ nói chuyện.

Mười giờ rưới, Tuất, Hồng, Hải học xong bài, ngồi trước mặt bố. Bố nói:

- Các con nghĩ rằng, bà chỉ có một tuổi già tám mươi lăm năm sống chuyên ngói thui thủi ở góc nhà như hôm nay thôi ư? Không, bà có cả một thời thanh niên sôi nổi. Bà từng là thanh niên xung phong, từng cầm súng bắn máy bay giặc Mỹ xâm lược nước ta. Bà làm công nhân dệt đến năm năm mươi làm tuổi mới về hưu. Ông lúc ấy còn ở bộ đội.

Từ thẳng Tèo trở đi đều qua tay bà săn sóc, nếu không thì…

Bố nói đến đó thì bà nằm ở cái phản ở buồng ngoài thức giấc.

- Bố Tèo nói cái gì thế?

- Bà cứ ngủ đi, để con dạy bảo chúng. Con cháu không biết công ơn ông bà thì không thành người, bà ạ. Nói rộng ra, con dạy cho chúng biết rằng: Đằng sau người già là cả một cuộc đời rộng lớn mà họ đã dũng cảm đương đầu đấy. Hãy kính trọng và yêu quý họ!

Bố nói dứt thì bước tới, cúi xuống đỡ bà dậy. Bà ngồi lên, cào tóc xong thì quài tay ra sau búi lại; tóc bà rụng hết rồi, búi lại chỉ còn bằng quả ổi. Nắn búi tóc bé tí, bà cúi xuống lục cái túi vải đỏ lâu nay lúc nào cũng vẫn để ở đầu giường. Trong cái túi đó có hai chỉ vàng, bà dự định dành cho cái Hải một, cái Hồng một. Trong cái túi đó có một cuốn sổ tiết kiệm, bà nói, bà để dành từ hồi thằng Tèo mới đẻ, giờ không biết có bao nhiêu, bà cho thằng Tèo và thằng Tuất để hai đứa mua xe máy, con trai đi đâu phải có cái xe máy mới ra mẽ người!

- Con biết rồi! Con biết rồi! Bà nằm nghỉ đi!

Bố nói. Bà chép miệng, xoài người xuống mặt phản

- Ừ, mẹ nằm. Nhưng mà chắc là chẳng ngủ được nữa đâu, giời sắp sáng rồi còn gì! Bà nằm co ro, chốc chốc lại nghển lên ngắt lời bố: Thôi, các cháu nó còn dại người, đừng trách chúng, con à. Lát sau, bà ngồi dậy, bảo: Trời sáng rồi. Và bà lại lục cái túi vải đỏ ở đầu giường. Dạo này bà hay nhắc đến cuốn sổ tiết kiệm và hai chỉ vàng. Cuối năm đó thì bà mất.

(Trích Bà ngồi ở góc nhà, Ma Văn Kháng, Tạp chí Văn học và Tuổi trẻ, số 3, 2014)

Câu 1

1 điểm

Xác định ngôi kể trong văn bản.

Xem đáp án và lời giải

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Ngôi kể trong văn bản: ngôi thứ ba.

Câu 2

1 điểm

Trong truyện ngắn trên, người bố đã kể gì cho các con nghe về thời thanh niên sôi nổi của người bà?

Xem đáp án và lời giải

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Người bố đã kể cho các con nghe về thời thanh niên sôi nổi của người bà: Bà từng là thanh niên xung phong, từng cầm súng bắn máy bay giặc Mỹ xâm lược nước ta. Bà làm công nhân dệt đến năm năm mươi lăm tuổi mới về hưu.

Câu 3

1 điểm

Trong đoạn trích, nhân vật người mẹ khóc vì điều gì?

Xem đáp án và lời giải

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Người mẹ khóc vì đau xót khi thấy các con hỗn hào, vô ơn với bà, quên mất công lao sinh thành, chăm sóc của bà đối với chúng. Đó là nỗi tủi thân, lo lắng rằng con cái sau này sẽ đối xử với chính mẹ mình như cách chúng đang đối xử với bà.

Câu 4

1 điểm

So sánh thái độ của bố mẹ và thái độ của những đứa cháu đối với bà.

Xem đáp án và lời giải

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

So sánh thái độ của bố mẹ và thái độ của những đứa cháu đối với bà:

– Thái độ của bố mẹ đối với bà: kính trọng, biết ơn vì công lao to lớn của bà với gia đình và đóng góp của bà với đất nước.

– Thái độ của những đứa cháu đối với bà: hỗn hào, vô lễ, cho rằng bà không làm được gì lại còn khó khăn với mình.

Câu 5

1 điểm

Lời dạy của người bố: “Con cháu không biết công ơn ông bà thì không thành người” gợi cho anh/chị suy nghĩ gì?

Xem đáp án và lời giải

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Đó là bài học đạo lý sâu sắc: lòng biết ơn và sự hiếu kính với ông bà, cha mẹ là nền tảng nhân cách. Con người nếu quay lưng với cội nguồn, quên công lao sinh thành thì không thể trở thành người sống có đạo lý, có giá trị trong xã hội.

Câu 6

1 điểm

Phẩm chất nổi bật nhất ở người bà trong văn bản là gì? Vì sao anh/ chị nghĩ như vậy?

Xem đáp án và lời giải

Mở lời giải câu 6

Câu 7

1 điểm

Qua tác phẩm, anh/ chị có suy nghĩ gì về hiện thực cuộc sống của người già trong xã hội đương thời và thái độ, quan điểm của tác giả trước hiện thực ấy?

Xem đáp án và lời giải

Mở lời giải câu 7