Ngữ văn · Lớp 12

(Ngữ liệu ngoài sgk) Bí ẩn của làn nước

12 câu · 18 phút · Ngân hàng đề TopStudy. Đáp án và lời giải do TopStudy biên soạn, mở ngay dưới từng câu.

Nội dung đề

Phần I. Tự luận

Đề dẫn chung

BÍ ẨN CỦA LÀN NƯỚC

(Bảo Ninh)

Các dòng sông trôi đi như thời gian và cũng như thời gian, trên mặt nước các triền sông biết bao nhiêu là chuyện đời đã diễn ra. Nhất là về đêm, trên làn nước của dòng sông quê hương tôi lấp lánh hằng hà $^{(1)}$ những đốm sáng bí ẩn, có cả điều bí ẩn của đời tôi.

Năm ấy, nhằm trúng đỉnh lũ đêm Rằm tháng Bảy, một loạt bom Mỹ phá tan vệt đê canh giữ đằng trước làng tôi. Dứt dây nổ của bom và tiếng gầm ghê rợn của máy bay cường kích là chuỗi ầm ầm long lở của dòng sông phá bung đê tràn ngang vào đồng ruộng.

Từ trên điếm canh $^{(2)}$ tôi chạy lao về làng. Hồi chiều nghe tin vợ ở nhà trở dạ nhưng tôi không thể rời vị trí hộ đê $^{(3)}$ . Bây giờ đất sập rồi, trong tôi chỉ còn con tôi, vợ tôi. Tôi dốc toàn lực bình sinh vào đôi chân. Đằng sau, cơn đại hồng thuỷ $^{(4)}$ đuổi bén gót.

Nước đã ngập làng. Tôi về, kịp dìu vợ leo lên mái thì vừa đợt dâng nước thứ hai. Mái nhà tranh của vợ chồng tôi bị lôi đi trong đêm đen. Đến khi mái rạ $^{(5)}$ sắp rã tan ra thì ơn trời nó vướng vào thân đa trước đình làng.

Đã cả một đám đông bám trên các cành. Nhiều bàn tay chìa xuống giúp tôi đỡ vợ con trèo lên. Vợ tôi ôm khư khư đứa con mới sinh, nhất định không để tôi bế đỡ.

- Con trai... con trai mà... yên tâm, con trai... Để yên em ẵm, anh vụng lắm...

Nhiều giờ trôi qua. Mưa tuôn, gió thổi. Mực nước không dâng cao hơn, nhưng chảy xiết hơn. Cây đa đầy người hơn. Tôi mỏi nhừ. Tay ôm chặt vợ, tay níu mình vào chạc cây $^{(6)}$ . Vợ tôi yếu lả, ướt lướt thướt, lạnh ngắt.

Khoảng gần sáng, bỗng có tiếng quẫy nước ngay dưới cành đa của vợ chồng tôi. Một giọng nghẹn sặc với lên:

- Cứu mẹ con tôi mấy... cứu mấy... con gái tôi...

Một bàn tay nhớt và lạnh như tay ma rờ $^{(7)}$ vào chân tôi đang buông thõng. Tôi vội cúi xuống đưa tay ra. Nhưng bàn tay của người đàn bà dưới nước truội đi, chìm nghỉm. Cành đa kêu rắc, chao mạnh. Vợ tôi ối kêu một tiếng thảng thốt, và “ùm”, con trai tôi, đứa con sơ sinh tôi chưa được nhìn thấy mặt, tuột khỏi bọc nilon trên tay mẹ nó, sa xuống làn nước tối tăm.

- Trời ơi! Con tôi...! - Vợ tôi hét rú lên và lao ngay lập tức xuống hòng chụp lấy con.

Tôi phóng mình theo. Nước lạnh, ngầu bùn, sâu hút và cuốn mạnh. Tôi vớ kịp thằng con, nhao vội lên, trao nó cho những bàn tay đang chìa xuống, rồi lại lặn tiếp ngay để cứu vợ. Nhiều người phi xuống theo để trợ sức tôi...

Tôi tỉnh lại, thấy trời sáng rồi và đã tạnh mưa. Tôi nằm trong khoang một ca nô cứu nạn đầy ắp người. Hồi đêm, tôi đã vật lộn điên dại quyết sống mái một phen với làn nước giết người, nhưng tôi đã thua cuộc. Ứa ra cả máu tai máu mũi mà không những không cứu nổi vợ, đến thi thể cô ấy cũng bất lực không tìm thấy. Khi ca nô quân đội tới, mọi người đã phải dùng sức để buộc tôi rời mặt nước. Kiệt sức, tôi ngất đi. Khổ đau, tôi tỉnh dậy, nước mắt nóng rực, tê nhói. Một chị phụ nữ chen tới bên tôi, lên lời an ủi:

- Phận chị ấy đã vậy, thôi thì anh phải nén lòng lại, giữ sức khoẻ mà nuôi con. Ơn trời, anh còn kịp cứu được cháu. Chao ôi, vừa kịp khóc chào đời đã trải một cơn kinh hoàng hú vía. Anh coi con anh này. Cứ như không. Đã bú, đã ngủ rồi đây này. Ngoan chưa này... Ôi chao, nó tè dầm rồi này.

Chị nựng nịu, và từ từ giở bọc chăn chiên đang ủ kín con tôi. Chị thay tã cho nó. Tôi nhìn. Choáng váng, chết lặng, tôi nén một tiếng kêu thất thanh.

- Con tôi... - Tôi oà khóc, đỡ lấy bọc chăn. - Con tôi!

Từ bấy tới nay, thời gian trôi qua và triền nước trôi đi, tôi đã có tuổi và con gái tôi đã thành một thiếu nữ đẹp nhất làng. Nó là đứa con của làn nước, mọi người đều nói thế bởi vì chuyện nó sa xuống dòng nước lụt rồi được cha nó cứu lên thì cả làng ai cũng biết. Nhưng điều bí mật kia thì không ai hay, kể cả con gái tôi cũng không thể biết. Chỉ có dòng sông biết.

Có ngày nào mà tôi không ra đê ngắm làn nước trôi. Vợ tôi, con tôi và người đàn bà vô danh nhìn tôi từ đáy nước. Thời gian, năm tháng cứ trôi, dòng sông và lịch sử, tất thảy đều đổi thay nhưng mà niềm đau của đời tôi thì khôn nguôi bởi vì ấy là một niềm đau không thể nói nên lời.

(Truyện ngắn Bảo Ninh, NXB Công an nhân dân, 2002)

* Chú thích:

Nhà văn Bảo Ninh tên thật là Hoàng Ấu Phương, sinh năm 1952, tại Diễn Châu, tỉnh Nghệ An. Quê ông ở Xã Bảo Ninh, huyện Quảng Ninh (nay thuộc thành phố Đồng Hới), tỉnh Quảng Bình. Bảo Ninh được biết tới với những tác phẩm viết về đề tài chiến tranh và thời hậu chiến. Ông là nhà văn có nhiều đóng góp quan trọng trong công cuộc đổi mới văn xuôi

Việt Nam hiện đại giai đoạn từ sau 1975 tới nay.

(1) Hằng hà: Nhiều không đếm xuể

(2) Điếm canh : Nhà nhỏ làm nơi trông giữ đê điều, hoa màu.

(3) Hộ đê: Bảo vệ đê để phòng lũ lụt

(4) Hồng thủy: Trận lụt lớn.

(5) Mái rạ: Mái nhà lợp bằng phần thân còn lại của cây lúa sau khi gặt.

(6) Chạc cây: Chỗ cành cây rẽ thành nhiều nhánh.

(7) Rờ: Sờ.

Câu 1

1 điểm

Xác định ngôi kể của văn bản Bí ẩn của làn nước.

Xem đáp án và lời giải

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

- Ngôi thứ nhất, “tôi”.

Câu 2

1 điểm

Truyện ngắn “Bí ẩn của làn nước” của Bảo Ninh xoay quanh sự kiện nào?

Xem đáp án và lời giải

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Truyện xoay quanh sự kiện lũ lụt xảy ra ở làng quê của nhân vật chính. Nhân vật chính phải đối mặt với việc cứu vợ và con trong cơn lũ.

Câu 3

1 điểm

Lí do nào đã đẩy gia đình nhân vật tôi vào thảm cảnh đau lòng?

Xem đáp án và lời giải

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Lí do đã đẩy gia đình nhân vật tôi vào thảm cảnh đau lòng:

- Do một loạt bom Mỹ phá tan vệt canh giữ đê của ngôi làng, phá vỡ đê chắn nước khiến ngôi làng lụt lội.

- Do thời điểm đỉnh lũ đêm rằng tháng Bảy nước dâng cao cuối trôi cả những nóc nhà.

Câu 4

1 điểm

Nhân vật chính trong truyện đã trải qua những cảm xúc gì khi đối diện với dòng nước trong đêm lũ?

Xem đáp án và lời giải

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Cảm xúc của nhân vật chính:

- Lo lắng và hoảng sợ khi nghe tin vợ sắp sinh.

- Quyết tâm và dũng cảm khi chạy về nhà cứu vợ và con.

- Đau đớn và tuyệt vọng khi không thể cứu được vợ, chỉ cứu được con.

Câu 5

1 điểm

Theo lời kể của nhân vật tôi, điều bí mật mà chỉ dòng sông biết là gì?

Xem đáp án và lời giải

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Theo lời kể của nhân vật tôi, điều bí mật mà chỉ dòng sông biết là:

– Bản thân anh đã nghe thấy tiếng kêu cứu của người phụ nữ dưới sông và đưa tay đỡ người phụ nữ xa lạ đó, khiến thân cây bị gãy và vợ, con anh bị ngã xuống dòng sông.

– Thể hiện sự trăn trở, day dứt của nhân vật tôi trước hành động đó.

Câu 6

1 điểm

Phân tích ý nghĩa của hình ảnh “dòng sông” trong truyện. Dòng sông không chỉ là một bối cảnh mà còn mang ý nghĩa gì sâu sắc hơn?

Xem đáp án và lời giải

Mở lời giải câu 6

Câu 7

1 điểm

Phân tích tác dụng của việc sử dụng điểm nhìn nhân vật tôi để kể chuyện.

Xem đáp án và lời giải

Mở lời giải câu 7

Câu 8

1 điểm

Theo anh/chị, điều gì đã khiến nhân vật tôi mang một niềm đau không nói nên lời? Tại sao?

Xem đáp án và lời giải

Mở lời giải câu 8

Câu 9

1 điểm

Tại sao tác giả lại chọn cách kết thúc câu chuyện bằng hình ảnh dòng sông và nỗi đau của nhân vật? Hãy phân tích sự liên kết giữa hình ảnh này với chủ đề của tác phẩm.

Xem đáp án và lời giải

Mở lời giải câu 9