Đáp án và lời giải
Giải SGK Toán 11 KNTT Bài 4. Phương trình lượng giác cơ bản có đáp án
Câu 1
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Lời giải:
Sau bài học này ta sẽ giải quyết được bài toán trên như sau:
Chọn hệ trục tọa độ có gốc tọa độ đặt tại vị trí khẩu pháo, trục Ox theo hướng khẩu pháo như hình dưới đây.

Khi đó theo Vật lí, ta biết rằng quỹ đạo của quả đạn pháo có dạng đường parabol có phương trình (với g là gia tốc trọng trường).
Cho y = 0 ta được , suy ra x = 0 hoặc .
Quả đạn tiếp đất khi .
Ta có , dấu bằng xảy ra khi sin 2α = 1.
Giải phương trình sin 2α = 1, ta được α = .
Do nên hay α = 45°.
Vậy quả đạn pháo sẽ bay xa nhất khi góc bắn bằng 45°.
Câu 2
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Lời giải:
+) Ta có: 2x – 4 = 0, suy ra x = 2.
Vậy tập nghiệm của phương trình 2x – 4 = 0 là S = {2}.
+) Ta có: (x – 2)(x + 1) = 0
Vì x ≥ 0 với mọi x ∈ ℝ nên x + 1 > 0 với mọi x ∈ ℝ.
Do đó, (x – 2)(x + 1) = 0 khi x – 2 = 0 hay x = 2.
Vậy tập nghiệm của phương trình (x – 2)(x + 1) = 0 là S = {2}.
+) Nhận thấy S = S = {2}. Vậy hai phương trình đã cho có cùng tập nghiệm.
Câu 3
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Lời giải:
+) Ta có: , điều kiện x ≠ – 1.
Khi đó, khi x – 1 = 0 hay x = 1 (thỏa mãn).
Vậy tập nghiệm của phương trình là S = {1}.
+) Phương trình x – 1 = 0 được viết lại thành (x – 1)(x + 1) = 0, từ đó ta tìm được x = 1 hoặc x = – 1, do đó tập nghiệm của phương trình x – 1 = 0 là S = {– 1; 1}.
+) Nhận thấy S ≠ S, vậy hai phương trình đã cho không tương đương.
Câu 4
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Lời giải:
a) Từ Hình 1.19, nhận thấy hai điểm M, M' lần lượt biểu diễn các góc và , lại có tung độ của điểm M và M' đều bằng nên theo định nghĩa giá trị lượng giác, ta có và .
Vậy trong nửa khoảng [0; 2π), phương trình có hai nghiệm là , .
b) Vì hàm số sin có chu kì tuần hoàn là 2π nên phương trình đã cho có công thức nghiệm là và .
Câu 5
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Lời giải:
a)
Vậy phương trình có các nghiệm là và , .
b) sin 3x = – sin 5x
⇔ sin 3x = sin (– 5x)
Vậy phương trình đã cho có các nghiệm là và .
Câu 6
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Lời giải:
a) Từ Hình 1.22a, nhận thấy hai điểm M, M' lần lượt biểu diễn các góc và , lại có hoành độ của điểm M và M' đều bằng nên theo định nghĩa giá trị lượng giác, ta có và .
Vậy trong nửa khoảng [– π; π), phương trình có hai nghiệm là , .
b) Vì hàm số cos có chu kì tuần hoàn là 2π nên phương trình đã cho có công thức nghiệm là và .
Câu 7
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Lời giải:
a) 2cos x =
Vậy phương trình đã cho có các nghiệm là và .
b) cos 3x – sin 5x = 0
⇔ cos 3x = sin 5x
Vậy phương trình đã cho có các nghiệm là và .
Câu 8
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Lời giải:
a) Với F = 0, ta có ⇔ cos α = 1 ⇔ α = 0° hoặc α = 360° (do 0° ≤ α ≤ 360°).
Vậy α ∈ {0°; 360°}.
b) Với F = 0,25, ta có
.
Mà 0° ≤ α ≤ 360° nên α ∈ {60°; 300°}.
c) Với F = 0,5, ta có ⇔ cos α = 0 ⇔ α = 90° + k180°, k ∈ ℤ.
Mà 0° ≤ α ≤ 360° nên α ∈ {90°; 270°}.
d) Với F = 1, ta có ⇔ cos α = – 1 ⇔ α = 180° + k360°, k ∈ ℤ.
Mà 0° ≤ α ≤ 360° nên α = 180°.
Câu 9
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Lời giải:
a) Quan sát Hình 1.24, ta thấy trên khoảng , đường thẳng y = 1 cắt đồ thị hàm số y = tan x tại 1 điểm, điểm này có hoành độ .
b) Từ câu a, ta suy ra phương trình tan x = 1 có nghiệm là trên khoảng .
Do hàm số tang có chu kì là π, nên công thức nghiệm của phương trình tan x = 1 là .
Câu 10
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Lời giải:
a)
Vậy phương trình đã cho có nghiệm là .
b) tan 3x + tan 5x = 0
⇔ tan 3x = – tan 5x
⇔ tan 3x = tan (– 5x)
⇔ 3x = – 5x + kπ, k ∈ ℤ
⇔ 8x = kπ, k ∈ ℤ
⇔ x =
Mà tan x có nghĩa khi x .
Vậy phương trình đã cho có nghiệm là x = với .
Câu 11
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Lời giải:
a) Quan sát Hình 1.25, ta thấy trên khoảng (0; π), đường thẳng y = – 1 cắt đồ thị hàm số y = cot x tại 1 điểm, điểm này có hoành độ .
b) Từ câu a, ta suy ra phương trình cot x = – 1 có nghiệm là trên khoảng (0; π).
Do hàm số côtang có chu kì là π, nên công thức nghiệm của phương trình cot x = – 1 là .
Câu 12
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Lời giải:
a) cot x = 1
Vậy phương trình đã cho có nghiệm là .
b)
Vậy phương trình đã cho có nghiệm là .
Câu 13
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Lời giải:
a) cos α = – 0,75
+ Để tìm số đo độ của góc α, ta bấm phím như sau:
![]()
Màn hình hiện kết quả là: 138°35'25,36''.
Vậy α ≈ 138°35'26".
+ Để tìm số đo rađian của góc α, ta bấm phím như sau:
![]()
Màn hình hiện kết quả là: 2,418858406.
Vậy α ≈ 2,41886 rad.
b) tan α = 2,46
+ Để tìm số đo độ của góc α, ta bấm phím như sau:
![]()
Màn hình hiện kết quả là: 67°52'41,01".
Vậy α ≈ 67°52'41".
+ Để tìm số đo rađian của góc α, ta bấm phím như sau:
![]()
Màn hình hiện kết quả là: 1,184695602.
Vậy α ≈ 1,1847 rad.
c) cot α = – 6,18
+ Để tìm số đo độ của góc α, ta bấm phím như sau:
![]()
Màn hình hiện kết quả là: – 9°11'29,38".
Vậy α ≈ – 9°11'30".
+ Để tìm số đo rađian của góc α, ta bấm phím như sau:
![]()
Màn hình hiện kết quả là: – 0,1604218219.
Vậy α ≈ – 0,16042 rad.
Câu 14
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Lời giải:
a)
Vậy phương trình đã cho có các nghiệm là và .
b)
Vậy phương trình đã cho có các nghiệm là và .
c)
Vậy phương trình đã cho có nghiệm là x = 30° + k360°, k ∈ ℤ.
d)
Vậy phương trình đã cho có nghiệm là .
Câu 15
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Lời giải:
a) sin 2x + cos 4x = 0
⇔ cos 4x = – sin 2x
⇔ cos 4x = sin(– 2x)
⇔ cos 4x = cos
⇔ cos 4x = cos
Vậy phương trình đã cho có các nghiệm là và .
b) cos 3x = – cos 7x
⇔ cos 3x = cos(π + 7x)
Vậy phương trình đã cho có các nghiệm là và .
Câu 16
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Lời giải:
Vì v = 500 m/s, g = 9,8 m/s nên ta có phương trình quỹ đạo của quả đạn là
hay .
a) Quả đạn chạm đất khi y = 0, khi đó
Loại x = 0 (đạn pháo chưa được bắn).
Vậy tầm xa mà quả đạn đạt tới là (m).
b) Để quả đạn trúng mục tiêu cách vị trí đặt khẩu pháo 22 000 m thì x = 22 000 m.
Khi đó ⇔ sin 2α =
.
c) Hàm số là một hàm số bậc hai có đồ thị là một parabol có tọa độ đỉnh I(x; y) là
Hay
Do đó, độ cao lớn nhất của quả đạn là .
Ta có , dấu “=” xảy ra khi sinα = 1 hay α = 90°.
Như vậy góc bắn α = 90° thì quả đan đạt độ cao lớn nhất.
Câu 17
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Lời giải:
Vị trí cân bằng của vật dao động điều hòa là vị trí vật đứng yên, khi đó x = 0, ta có
Trong khoảng thời gian từ 0 đến 6 giây, tức là 0 ≤ t ≤ 6 hay
Vì k ∈ ℤ nên k ∈ {0; 1; 2; 3; 4; 5; 6; 7; 8}.
Vậy trong khoảng thời gian từ 0 đến 6 giây, vật đi qua vị trí cân bằng 9 lần.