TopStudy

Đáp án và lời giải

Giải SBT Toán 9 Chân trời sáng tạo Bài tập cuối chương 9 quay có đáp án

Về trang đề

Câu 1

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Đáp án đúng là: D

Do ∆ABC vuông có hai cạnh góc vuông là 5 cm, 12 cm nên áp dụng định lí Pythagore, ta có độ dài cạnh huyền bằng: 52+122=169=13\sqrt {{5^2} + {{12}^2}} = \sqrt {169} = 13 (cm).

Bán kính của đường tròn ngoại tiếp tam giác ABC có độ dài là 132=6,5\frac{{13}}{2} = 6{,}5 (cm).

Câu 2

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Đáp án đúng là: A

Bán kính đường tròn nội tiếp tam giác đều cạnh 8a38a\sqrt 3 là 8a3⋅36=24a6=4a.\frac{{8a\sqrt 3 \cdot \sqrt 3 }}{6} = \frac{{24a}}{6} = 4a.

Câu 3

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Đáp án đúng là: B

Hình minh hoạ

Do tứ giác MNPQ nội tiếp đường tròn (O; R) nên tổng hai góc đối bằng 180°

Suy ra M^+P^=180∘\widehat M + \widehat P = 180^\circ

Do đó P^=180∘−M^=180∘−63∘=117∘.\widehat P = 180^\circ - \widehat M = 180^\circ - 63^\circ = 117^\circ .

Câu 4

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Đáp án đúng là: C

Tam giác ABD có A^=90∘\widehat A = 90^\circ nên ∆ABD vuông tại A, do đó AD là đường kính của đường tròn ngoại tiếp ∆ABD hay chính là đường tròn (O; R).

Suy ra bán kính của đường tròn (O; R) là R=12BD=12⋅12=6R = \frac{1}{2}BD = \frac{1}{2} \cdot 12 = 6 (cm).

Vậy độ dài của bán kính R của đường tròn (O; R) là 6 cm.

Câu 5

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Đáp án đúng là: A

Xét ∆ABD có BAD^+ABD^+DAB^=180∘\widehat {BAD} + \widehat {ABD} + \widehat {DAB} = 180^\circ

Suy ra BAD^=180∘−ABD^−DAB^=180∘−70∘−40∘=70∘.\widehat {BAD} = 180^\circ - \widehat {ABD} - \widehat {DAB} = 180^\circ - 70^\circ - 40^\circ = 70^\circ .

Do tứ giác ABCD nội tiếp đường tròn nên hai góc đối nhau của tứ giác bằng 180°, hay BAD^+BCD^=180∘\widehat {BAD} + \widehat {BCD} = 180^\circ

Suy ra BCD^=180∘−BAD^=180∘−70∘=110∘.\widehat {BCD} = 180^\circ - \widehat {BAD} = 180^\circ - 70^\circ = 110^\circ .

Câu 6

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Đáp án đúng là: D

Từ Hình 2, ta có:

Mà BAC^,  CAD^\widehat {BAC},\,\,\widehat {CAD} lần lượt là góc nội tiếp của các cung nên

Suy ra BAD^=BAC^+CAD^=57,5∘+43∘=100,5∘.\widehat {BAD} = \widehat {BAC} + \widehat {CAD} = 57{,}5^\circ + 43^\circ = 100{,}5^\circ .

Do tứ giác ABCD nội tiếp đường tròn (E) nên hai góc đối nhau của tứ giác bằng 180°, hay BAD^+BCD^=180∘.\widehat {BAD} + \widehat {BCD} = 180^\circ .

Suy ra BCD^=180∘−BAD^=180∘−100,5∘=79,5∘.\widehat {BCD} = 180^\circ - \widehat {BAD} = 180^\circ - 100{,}5^\circ = 79{,}5^\circ .

Câu 7

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Đáp án đúng là: C

Ta có CAD^,  CBD^\widehat {CAD},\,\,\widehat {CBD} là hai góc nội tiếp cùng chắn cung CD của đường tròn trong Hình 3, nên CAD^=CBD^=40∘.\widehat {CAD} = \widehat {CBD} = 40^\circ .

Suy ra CAD^+CAB^=40∘+60∘=100∘.\widehat {CAD} + \widehat {CAB} = 40^\circ + 60^\circ = 100^\circ .

Tứ giác ABCD nội tiếp đường tròn nên hai góc đối nhau của tứ giác bằng 180°, hay BAD^+BCD^=180∘.\widehat {BAD} + \widehat {BCD} = 180^\circ .

Suy ra BCD^=180∘−BAD^=180∘−100∘=80∘.\widehat {BCD} = 180^\circ - \widehat {BAD} = 180^\circ - 100^\circ = 80^\circ .

Câu 8

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Đáp án đúng là: A

Hình minh hoạ

Ta có đa giác đều 10 cạnh là đa giác có 10 góc bằng nhau.

Tổng các góc của đa giác đều này bằng tổng các góc của 4 tứ giác và bằng: 4.360° = 1 440°.

Khi đó số đo mỗi góc của đa giác đều 10 cạnh là: 1  440∘10=144∘.\frac{{1\,\,440^\circ }}{{10}} = 144^\circ .

Do A, B, C là ba đỉnh liên tiếp của đa giác đều 10 cạnh nên ABC^\widehat {ABC} là một góc của đa giác đều đó, suy ra ABC^=144∘.\widehat {ABC} = 144^\circ .

Câu 9

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Đáp án đúng là: B

Vì ABCD là hình vuông có O là giao điểm của hai đường chéo nên O là tâm của hình vuông.

Do đó các phép quay biến hình vuông ABCD thành chính nó là các phép quay 90°, 180°, 270°, 360° tâm O cùng chiều hoặc ngược chiều kim đồng hồ.

Vậy ta chọn phương án B.

Câu 10

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

⦁ Do tam giác ABC ngoại tiếp đường tròn (I; r) hay đường tròn (I; r) nội tiếp ∆ABC, nên ba đường phân giác của các góc A, B, C cắt nhau tại I. Do đó ý a) là sai.

⦁ Ta có D, F lần lượt là các tiếp điểm của cạnh AB, AC với đường tròn (I; r) nên AD, AF là hai tiếp tuyến của đường tròn (I; r). Suy ra AD = AF (tính chất hai tiếp tuyến cắt nhau). Do đó ý b) là đúng.

⦁ Tương tự ta cũng chứng minh được: BD = BE và CE = CF.

Suy ra BD + CF = BE + CE = BC. Do đó ý c) là đúng.

⦁ Vì D, E, F lần lượt là các tiếp điểm của cạnh AB, BC, AC với đường tròn (I; r) nên ID = IE = IF = r.

Vậy:

a) S;

b) Ð;

c) Đ;

d) Ð.

Câu 11

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

⦁ Vì tứ giác ABCD nội tiếp đường tròn (O) nên ABC^+ADC^=180∘\widehat {ABC} + \widehat {ADC} = 180^\circ

Suy ra ADC^=180∘−ABC^=180∘−80∘=100∘.\widehat {ADC} = 180^\circ - \widehat {ABC} = 180^\circ - 80^\circ = 100^\circ .

Do đó ý a) là sai.

⦁ Xét đường tròn (O) có AOC^,  ABC^\widehat {AOC},\,\,\widehat {ABC} lần lượt là góc ở tâm và góc nội tiếp cùng chắn cung AC, suy ra AOC^=2ABC^=2⋅80∘=160∘.\widehat {AOC} = 2\widehat {ABC} = 2 \cdot 80^\circ = 160^\circ . Do đó ý b) là đúng.

⦁ Ta có ODA^=ADC^−ODC^=100∘−52∘=48∘.\widehat {ODA} = \widehat {ADC} - \widehat {ODC} = 100^\circ - 52^\circ = 48^\circ .

Xét ∆OAD cân tại O (do OA = OD) nên OAD^=ODA^=48∘\widehat {OAD} = \widehat {ODA} = 48^\circ

Suy ra AOD^=180∘−OAD^−ODA^=180∘−48∘−48∘=84∘.\widehat {AOD} = 180^\circ - \widehat {OAD} - \widehat {ODA} = 180^\circ - 48^\circ - 48^\circ = 84^\circ .

Do đó ý c) là đúng.

⦁ Tương tự như trên ta cũng có ∆OCD cân tại O nên

COD^=180∘−2ODC^=180∘−2⋅52∘=76∘.\widehat {COD} = 180^\circ - 2\widehat {ODC} = 180^\circ - 2 \cdot 52^\circ = 76^\circ .

Do đó ý d) là sai.

Vậy:

a) S;

b) Đ;

c) Ð;

d) S.

Câu 12

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

⦁ Ta có bát giác đều nội tiếp đường tròn (O; OA) và chia đường tròn này thành 8 cung có số đo bằng nhau, suy ra AOB^=360∘8=45∘.\widehat {AOB} = \frac{{360^\circ }}{8} = 45^\circ .

Do đó ý a) là sai.

⦁ Ta có ∆OAB cân tại O (do OA = OB) nên

OAB^=OBA^=180∘−AOB^2=180∘−45∘2=67,5∘.\widehat {OAB} = \widehat {OBA} = \frac{{180^\circ - \widehat {AOB}}}{2} = \frac{{180^\circ - 45^\circ }}{2} = 67{,}5^\circ .

Xét ∆OAH vuông tại H, ta có:

OH=OA⋅sinOAH^=OA⋅sin67,5∘.OH = OA \cdot sin\widehat {OAH} = OA \cdot sin67{,}5^\circ .

Do đó ý b) là sai.

⦁ Các phép quay biến bát giác đều thành chính nó là các phép quay 45°, 90°, 135°, 180°, 225°, 270°, 315°, 360° tâm O cùng chiều và ngược chiều kim đồng hồ.

Do đó ý c) là đúng.

⦁ Xét ∆OAB cân tại O có OH là đường cao nên đồng thời là đường phân giác và đường trung tuyến của tam giác.

Suy ra AOH^=12AOB^=12⋅45∘=22,5∘\widehat {AOH} = \frac{1}{2}\widehat {AOB} = \frac{1}{2} \cdot 45^\circ = 22{,}5^\circ và H là trung điểm của AB nên AB = 2AH.

∆OAH vuông tại H, ta có:

AH=OA⋅sinAOH^=OA⋅sin22,5∘.AH = OA \cdot sin\widehat {AOH} = OA \cdot sin22{,}5^\circ .

Suy ra AB = 2OA.sin22,5°. Do đó ý d) là đúng.

Vậy:

a) S;

b) S;

c) Đ;

d) Đ.

Câu 13

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Hình minh hoạ

a) Ta có: ACD^\widehat {ACD} là góc nội tiếp chắn nửa đường tròn nên ACD^=90∘.\widehat {ACD} = 90^\circ .

Xét đường tròn (O) có ABC^=ADC^\widehat {ABC} = \widehat {ADC} (hai góc nội tiếp cùng chắn cung AC) hay ABH^=ADC^.\widehat {ABH} = \widehat {ADC}.

Xét ∆AHB và ∆ACD có:

AHB^=ACD^=90∘;\widehat {AHB} = \widehat {ACD} = 90^\circ ; ABH^=ADC^\widehat {ABH} = \widehat {ADC}

Do đó ∆AHB ᔕ ∆ACD (g.g).

b) Vì ∆AHB ᔕ ∆ACD (câu a) nên AHAC=ABAD\frac{{AH}}{{AC}} = \frac{{AB}}{{AD}}

Hay AH.AD = AB.AC, suy ra AD=AB⋅ACAH=8⋅155=24AD = \frac{{AB \cdot AC}}{{AH}} = \frac{{8 \cdot 15}}{5} = 24 (cm).

Do đó độ dài bán kính của đường tròn (O) là AD2=242=12\frac{{AD}}{2} = \frac{{24}}{2} = 12 cm.

Câu 14

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Hình minh hoạ

⦁ Từ A, B lần lượt kẻ AH, BK vuông góc với CD (H, K ∈ CD).

Ta có AH ⊥ CD, AB // CD nên AH ⊥ AB.

Xét ∆AHD và ∆BKC có:

AHD^=BKC^=90∘,\widehat {AHD} = \widehat {BKC} = 90^\circ , AD = BC và ADH^=BCK^\widehat {ADH} = \widehat {BCK} (do ABCD là hình thang cân)

Do đó ∆ADH = ∆BCK (cạnh huyền – góc nhọn)

Suy ra DH = CK (hai cạnh tương ứng).

⦁ Xét tứ giác ABKH có: AHK^=BKH^=HAB^=90∘\widehat {AHK} = \widehat {BKH} = \widehat {HAB} = 90^\circ nên ABKH là hình chữ nhật.

Gọi E, F lần lượt là trung điểm của AB và HK.

Suy ra EF là đường trung trực của AB và HK.

Ta có DH = CK và HF = KF nên DF = CF, do đó F là trung điểm của DC.

Suy ra EF cũng là đường trung trực của CD.

⦁ Gọi M là trung điểm của AD. Vẽ đường trung trực MO của AD, MO cắt EF tại O.

Khi đó, O nằm trên đường trung trực của AB, AD, DC nên OA = OB, OA = OD, OD = OC

Suy ra OA = OB = OC = OD hay A, B, C, D cùng thuộc đường tròn (O; OA).

Vậy hình thang cân ABCD nội tiếp đường tròn (O; OA).

Câu 15

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Hình minh hoạ

a) Ta có BD ⊥ AC, CE ⊥ AB nên tam giác BEC vuông tại E và tam giác BDC vuông tại D.

∆BEC vuông tại E nên nội tiếp đường tròn đường kính BC. (1)

∆BDC vuông tại D nên nội tiếp đường tròn đường kính BC. (2)

Từ (1) và (2) suy ra bốn điểm B, C, D, E cùng thuộc đường tròn đường kính BC.

b) Ta có BD là bán kính đường tròn (B; BD) và BD ⊥ AC nên AC là tiếp tuyến của đường tròn (B; BD).

c) Xét ∆BHD và ∆BDC có:

Góc B chung; BHD^=BDC^=90∘\widehat {BHD} = \widehat {BDC} = 90^\circ

Do đó ∆BHD ᔕ ∆BDC (g.g)

Suy ra BDBC=BHBD\frac{{BD}}{{BC}} = \frac{{BH}}{{BD}} hay BD2^{2} = BH.BC.

Ta lại có BD = BK (bán kính đường tròn (B; BD)) nên BK2^{2} = BH.BC.

Suy ra BHBK=BKBC\frac{{BH}}{{BK}} = \frac{{BK}}{{BC}}

Xét ∆BHK và ∆BKC có:

Góc B chung; BHBK=BKBC\frac{{BH}}{{BK}} = \frac{{BK}}{{BC}}

Do đó ∆BHK ᔕ ∆BKC (c.g.c)

Suy ra BKH^=BCK^\widehat {BKH} = \widehat {BCK} (hai góc tương ứng).

Mà BMH^=BCK^\widehat {BMH} = \widehat {BCK} (cùng phụ với ABC^)\widehat {ABC}) nên BMH^=BKH^.\widehat {BMH} = \widehat {BKH}.

Câu 16

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Hình minh hoạ

a) Ta có ACB^=90∘\widehat {ACB} = 90^\circ (góc nội tiếp chắn nửa đường tròn (O) đường kính AB), suy ra BC ⊥ AC.

Mà EH ⊥ AC (giả thiết), suy ra EH // BC.

b) Vì C là điểm chính giữa của cung AB và AB là đường kính của đường tròn (O), suy ra

Vì AD là tia phân giác của BAC^\widehat {BAC} (giả thiết) nên CAD^=BAD^=12CAB^,\widehat {CAD} = \widehat {BAD} = \frac{1}{2}\widehat {CAB}, suy ra

Xét đường tròn (O) có:

⦁ CAB^\widehat {CAB} là góc nội tiếp chắn cung CB nên

⦁ CBA^\widehat {CBA} là góc nội tiếp chắn cung CA nên

⦁ CBD^\widehat {CBD} là góc nội tiếp chắn cung CD nên

Suy ra MAB^=45∘;\widehat {MAB} = 45^\circ ; MBA^=MBC^+CBA^=22,5∘+45∘=67,5∘.\widehat {MBA} = \widehat {MBC} + \widehat {CBA} = 22{,}5^\circ + 45^\circ = 67{,}5^\circ .

Xét ∆MAB có: AMB^+MAB^+MBA^=180∘\widehat {AMB} + \widehat {MAB} + \widehat {MBA} = 180^\circ

Suy ra AMB^=180∘−MAB^−MBA^=180∘−45∘−67,5∘=67,5∘.\widehat {AMB} = 180^\circ - \widehat {MAB} - \widehat {MBA} = 180^\circ - 45^\circ - 67{,}5^\circ = 67{,}5^\circ .

c) Vì EH // BC nên AEK^=ABC^\widehat {AEK} = \widehat {ABC} (hai góc đồng vị).

Mà AFK^=AFC^=ABC^\widehat {AFK} = \widehat {AFC} = \widehat {ABC} (góc nội tiếp cùng chắn cung AC của đường tròn (O)).

Suy ra AEK^=AFK^.\widehat {AEK} = \widehat {AFK}.

d) Tam giác AIC có AK là tia phân giác của CAI^,\widehat {CAI}, suy ra AIAC=KIKC.\frac{{AI}}{{AC}} = \frac{{KI}}{{KC}}.

Tam giác CIB có EK // CB, suy ra IEBE=KIKC\frac{{IE}}{{BE}} = \frac{{KI}}{{KC}} (định lí Thalès)

Từ (1) và (2) suy ra AIAC=IEBE.\frac{{AI}}{{AC}} = \frac{{IE}}{{BE}}.

Mà AC = BE (giả thiết) nên AI = IE.

Vậy I là trung điểm của đoạn thẳng AE.

Câu 17

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Hình minh hoạ

Điểm O là điểm cần tìm để dựng trụ đèn và là tâm của đường tròn nội tiếp tam giác MNL.

Khoảng cách r từ O đến ba con đường là bán kính của đường tròn nội tiếp tam giác MNL.

Áp dụng định lí Pythagore vào tam giác OLH vuông tại H, ta có:

OL2^{2} = OH2^{2} + HL2^{2}

Suy ra r=OH=OL2−HL2=132−122=25=5  (m).r = OH = \sqrt {O{L^2} - H{L^2}} = \sqrt {{{13}^2} - {{12}^2}} = \sqrt {25} = 5\;({\rm{m}}).