Đáp án và lời giải
Giải SBT Ngữ văn 8 Chân trời sáng tạo Bài 6. Tình yêu Tổ quốc có đáp án
Câu 1
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
| Yếu tố | Đặc điểm |
|---|---|
| Luật | Luật bằng trắc của thơ thất ngôn bát cú hoặc thơ tứ tuyệt luật Đường thường được tóm gọn bằng câu: “nhất – tam – ngũ bất luận, nhị – tứ - lục phân minh”, tức là các tiếng (âm tiết) thứ nhất, thư ba, thứ năm trong câu không cần sắp xếp theo đúng luật bằng/ trắc; còn các tiếng thứ hai, thứ tư, thứ sáu trong câu cần tuân theo luật bằng/ trắc rõ ràng. Nếu tiếng thứ hai của câu 1 là tiếng thanh bằng (thanh ngang hoặc thanh huyền) thì bài thơ được làm theo luật bằng. Nếu tiếng thứ hai của câu 1 là tiếng thanh trắc (các thanh sắc, hỏi, ngã, nặng) thì bài thơ được làm theo luật trắc. |
| Niêm | Thơ thất ngôn bát cú luật Đường quy định niêm luật như sau: câu 1 niêm với câu 8, câu 2 niêm với câu 3, câu 4 niêm với câu 5, câu 6 niêm với câu 7. Thơ tứ tuyệt luật Đường quy định câu 1 niêm với câu 4, câu 2 niêm với câu 3. |
| Vần | Cách gieo vần của thơ luật Đường là cả bài thơ chỉ hiệp theo một vần (còn gọi là độc vận), vần gieo ở cuối câu thơ đầu và cuối các câu chẵn (vần chân), vần được sử dụng thường là vần bằng. |
| Nhịp | Cách ngắt nhịp của câu thơ thất ngôn thường là 2/2/3. |
| Đối | Đối là đặt câu của sóng đôi sao cho ý và chữ trong hai câu ấy cân xứng với nhau. Thơ thất ngôn bát cú luật Đường quy định câu thứ ba đối với câu thư tư, câu thứ năm đối với câu thứ sáu. Thơ tứ tuyệt luật Đường không có quy định đối cụ thể và khắt khe như thất ngôn bát cú luật Đường. |
Câu 2
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Câu 3
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
b. Bài thơ được làm theo luật bằng, do tiếng thứ hai của câu thứ nhất là thanh bằng, cụ thể:
| Quả | cau | nho | nhỏ | miếng | trầu | hôi |
|---|---|---|---|---|---|---|
| T | B | B | T | T | B | B |
| Này | của | xuân | hương | mới | quệt | rồi |
| B | T | B | B | T | T | B |
| Có | phải | duyên | nhau | thì | thầm | lại |
| T | T | B | B | B | T | T |
| Đừng | xanh | như | lá | bạc | như | vôi |
| B | B | B | T | T | B | B |
Câu 4
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
c. Sau khi điền B (bằng) hoặc T (trắc) vào ô theo các từ tương ứng và so sánh với bằng luật, niêm, vần, đối trong thơ tứ tuyệt luật Đường, ta thấ bài thơ đã tuân thủ luật thơ một cách chặt chẽ, cụ thể:
| Luật | Luật bằng vì tiếng thứ hai của câu 1 là tiếng thanh bằng (cau). |
|---|---|
| Niêm | Tiếng thứ hai của câu 1 niêm với tiếng thứ hai của câu 4, tiếng thứ hai của câu 2 niêm với tiếng thứ hai của câu 3. |
| Vần | Chỉ hiệp theo một vần là vần bằng, gieo ở cuối câu 1 (hỏi) và các câu chẵn là 2,4 (rồi – vôi). |
| Đối | Thơ tứ tuyệt không có quy định đối cụ thể. |
Câu 5
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
d. Nhận xét về cách ngắt nhịp:
- Bài thơ được ngắt nhịp 4/3, cũng có thể ngắt nhịp 2/2/3, là cách ngắt nhịp phổ biến của thơ thất ngôn tứ tuyệt, thể hiện sự chậm rãi, thong thổ, từ tinh trong lời thơ.
Câu 6
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
đ. Bố cục 4 phần: khai – thừa – chuyển – hợp.
- Khai (câu 1): giới thiệu về quả cau, miếng trầu.
- Thừa (câu 2): giới thiệu người têm trầu (Xuân Hương).
- Chuyển (câu 3): dò hỏi ý tứ, tình cảm của người được mời trầu.
- Hợp (câu 4): thể hiện tình cảm, ước vọng hạnh phúc của người mời trầu.
Bài thơ cũng có thể được phân theo bố cục hai câu đầu - hai câu cuối, trong đó hai câu đầu chủ yếu tả cảnh mời trầu, hai câu sau chủ yếu thể hiện tâm tư, tình cảm của tác giả.
Câu 7
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
e. Những từ ngữ, hình ảnh trong bài thơ thể hiện được tình cảm, cảm xúc của người viết:
- Từ ngữ: nho nhỏ, Xuân Hương, thắm, xanh bạc,….
- Hình ảnh: quả cau, miếng trầu, mới quệt, xanh như lá, bạc như vôi,….
- Tình cảm, cảm xúc của tác giả: Những hình ảnh đầy cá tính (của Xuân Hương chứ không phải ai khác) đã thể hiện được tình cảm tinh tế, sâu sắc nhưng cũng không kém phần mạnh dạn, mạnh mẽ của tác giả.
Câu 8
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Câu 9
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
a. Bố cục bốn phần: đề - thực – luận – kết.
- Đề (câu 1,2): bức tranh mùa thu qua hình ảnh trời thu và cần trúc (thời điểm ban trưa).
- Thực (câu 3,4): bức tranh mùa thu qua hình ảnh nước biếc và bóng trăng (thời điểm hoàng hôn và dần chuyển vào đêm).
- Luận (câu 5,6): Hình ảnh hoa và âm thanh tiếng ngỗng mùa thu gián tiếp bộc lộ tâm sự lo lắng thầm kín của tác giả trước cảnh mất nước.
- Kết (Câu 7,8): cảm hứng muốn làm thơ và nỗi tủi thẹn với “ông Đào” của nhà thơ.
Bài thơ cũng có thể được phân theo bố cục bốn câu đầu – bốn câu cuối, trong đó bốn câu đầu chủ yếu tả cảnh mùa thu, bốn câu sau chủ yếu thể hiện tâm tư, tình cảm của tác giả.
Câu 10
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
b. - Bài thơ được làm theo luật bằng vần bằng.
- Phân tích luật, niêm, vần, đối của bài thơ thất ngôn bát cú luật Đường mà bài thơ đã tuân thủ:
| Luật | Luật bằng vì tiếng thứ hai của câu 1 là tiếng thanh bằng (thu). |
|---|---|
| Niêm | Tiếng thứ hai của câu 1 niêm với tiếng thứ hai của câu 8, tiếng thứ hai của câu 2 niêm với tiếng thứ hai của câu 3, tiếng thứ hai của câu 4 niêm với tiếng thứ hai của câu 5, tiếng thứ hai của câu 6 niêm với tiếng thứ hai của câu 7. |
| Vần | Chỉ hiệp theo một vần là vần bằng, gieo ở cuối câu 1 (cao) và các câu chẵn là 4,6,8 (vào – nào – Đào). |
| Đối | Câu thứ ba đối với câu thứ tư, câu thư năm đối với câu thứ sáu. |
Câu 11
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
c. Cảnh mùa thu trong sáu câu thơ đầu được thể hiện qua:
- Từ ngữ: xanh ngắt, tầng cao, lơ phơ, hắt hiu,…
- Hình ảnh: trời thu, cần trúc, nước biếc, song thưa, bóng trăng, hoa,…
→ Bức tranh mùa thu trong sáu câu thơ đầu của bài Thu vịnh là một bức tranh thiên nhiên đẹp nhưng tĩnh lặng; cảnh vật hiện lên trong trẻo, sống động; màu sắc và âm thanh hài hòa, mang nét thanh sơ, dịu nhẹ đặc trung của mùa thu ở đồng bằng Bắc Bộ.
=> Khung cảnh ấy góp phần thể hiện tình cảm, cảm xúc của tác giả: Khung cảnh thiên nhiên đẹp nhưng tĩnh lặng góp phần thể hiện tấm lòng yêu thiên nhiên, tâm trạng u buồn man mác, trĩu nặng suy tư về vận nước của người ngắm cảnh.
Câu 12
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
d. Trong cặp câu 3 – 4, tác giả đã sử dụng những biện pháp tu từ so sánh (nước biếc – tầng khói phủ) để tăng giá trị biểu cảm và biện pháp đối (n*ước biếc >< song thưa, trông như >< để mặc, tầng khói phủ >< bóng trăng vào*) để tạo nhịp điệu cân xứng cho câu thơ.
Trong cặp câu 5 – 6, tác giả đã sử dụng biện pháp tu từ đảo ngữ (mấy chùm hoa và một tiếng ngỗng) nhằm nhấn mạnh hình ảnh và phép đối (mấy chìm >< một tiếng, trước giậu >< trên không, hoa năm ngoái >< ngỗng nước nào) để làm tăng giá trị biểu cảm và tạo nhịp cân xứng cho câu thơ.
Câu 13
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Câu 14
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
e. - Hai câu thơ cuối thể hiện nỗi thẹn với “ông Đào” của Nguyễn Khuyến. “Ông Đào” tức là Đào Tiềm, một danh sĩ đồng thời là một nhà thơ nổi tiếng đời Tấn (Trung Quốc), đã treo ấn từ quan, về sống với ruộng vườn, với cỏ cây, hoa lá để giữ vững khí tiết. Bằng cách sử dụng điển tích này, Nguyễn Khuyến ngầm so sánh mình kém “ông Đào” về tài năng, khí phách và nhân cách. Cụ thể, Nguyễn Khuyến từ quan khi đã 50 tuổi (trễ hơn Đào Tiềm) và ân hận vì mình đã từng tham gia vào guồng máy chính trị thối nát, bạo ngược đương thời. Tuy nhiên, cũng có thể hiểu “thẹn với ông Đào” là một cách nói bộc lộ tấm lòng yêu nước, nhân cách thanh cao của nhà thơ.
- Cảm xúc ở hai câu này có sự thay đổi so với sáu câu trên: từ say đắm với cảnh sắc mùa thu tươi đẹp; đến tiếc nuối, ngỡ ngàng, lo lắng trước tình cảnh mất nước; nỗi xót xa, tủi thẹn cho bản thân không bằng được với khí phách của “ông Đào”.
Câu 15
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Câu 16
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
a. - Biện pháp tu từ đảo ngữ: Lưa thưa mưa biển thay vì mưa biển lưa thưa
- Tác dụng: nhấn mạnh trạng thái “lưa thưa” của mưa biển, làm tăng giá trị biểu cảm và tính tượng hình cho câu thơ, đồng thời giúp cho cách diễn đạt giàu âm hưởng.
b. - Biện pháp tu từ đảo ngữ: lặn lội thân cò thay vì thân cò lặn lội và eo sèo mặt nước thay vì mặt nước eo sèo
- Tác dụng: nhấn mạnh sự vất vả của người vợ, làm cho sự diễn đạt thêm sinh động, gợi cảm và giàu âm hưởng.
Câu 17
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
| Trường hợp | Câu hỏi tu từ | Cơ sở nhận biết | Tác dụng |
|---|---|---|---|
| Câu a | Không | - Kết thúc bằng dấu chấm hỏi. - Nhằm mục đích tìm kiếm câu trả lời. | |
| Câu b | Có | -Kết thúc bằng dấu chấm hỏi. - Không nhằm mục đích tìm kiếm câu trả lời. | Bộc lộ cảm xúc của người viết |
Câu 18
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Câu 19
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
b. Ở thân bài, người viết đã kể lại được những thông tin cơ bản về hoạt động xã hội. Đó là:
- Giới thiệu khái quát thông tin về hoạt động: Đây là sự kiện thường niên do Thành đoàn tổ chức, nhằm giúp đỡ và đem lại niềm vui cho các bệnh nhi ung thư.
- Sự việc thứ nhất: đến thăm một phòng của khoa Nhi.
- Sự việc thứ hai: họp mặt với cả đoàn, gặp lại tất cả các bệnh nhi để tặng quà cho các em, cùng nhau ca hát, vui đùa.
Câu 20
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Câu 21
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
d. - Ở phần kết bài, người viết đã nêu cảm nhận về sức mạnh của tình người (đó là phép mầu trong cuộc sống); những bài học quý giá mà các bệnh nhi ung thư đã trao tặng cho mình.
- Người viết cần nêu cảm nghĩ sau khi đã kể lại hoạt động xã hội để nâng cao giá trị xã hội, tính hữu ích cho cộng đồng của hoạt động và khẳng định những lợi ích về mặt tinh thần, những bài học quý giá mà bản thân có được từ hoạt động.
Câu 22
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Bài viết tham khảo
Dân tộc Việt Nam ta từ xa xưa có truyền thống đoàn kết tương thân tương ái sâu sắc và tốt đẹp, biết yêu thương đồng bào, giúp đỡ nhau khi cần thiết, chung sống hòa thuận và sống vì nhau. Chính vì vậy mà các hoạt động thiện nguyện vì cộng đồng cũng trở nên phổ biến giúp cuộc sống có thêm nhiều ý nghĩa thiết thực hơn.
Thiện nguyện hay từ thiện là làm những điều tốt, giúp đỡ người khác xuất phát từ tình yêu thương của bản thân mình. Đó là những hành động quyên góp, hiến tặng vật phẩm, hay giúp đỡ về nhiều mặt trong cuộc sống với những người có hoàn cảnh khó khăn. Từ thiện có thể do một cá nhân hoặc một tổ chức đứng ra thực hiện.
Nhưng vì sao cần phải làm việc thiện nguyện? Bởi vì trong cuộc sống luôn có những người có hoàn cảnh khó khăn và bất hạnh hơn chúng ta rất nhiều. Họ chính là những người từ khi sinh ra không được may mắn phải mang tật nguyệt, thiếu hụt đi bộ phận cơ thể. Đất nước ta vỗn phải chịu nỗi đau thương của chiến tranh, chất độc màu da cam đã làm ảnh hưởng tới cuộc sống của nhiều đồng bào. Điều đó khiến bao đứa trẻ sinh ra đời mất đi khả năng sinh hoạt như người bình thường, mà phải nằm liệt giường một chỗ cho tới hết đời. Cũng có những người bị ảnh hưởng thần kinh, dẫn đến mất khả năng kiểm soát, hay bị tật nguyền trong quá trình lao động, gặp tai nạn mà mất đi khả năng lao động, sống dựa vào người khác.
Không những vậy, nước ta còn chịu ảnh hưởng của thiên tai lũ lụt, gây hậu quả nghiêm trọng về người và của. Nhiều gia đình mất mát tất cả chỉ sau một cơn bão. Còn rất nhiều đứa trẻ từ khi sinh ra đã bị bỏ rơi, hay mồ côi từ bé, sống cuộc sống khó khăn vất vả. Có những đứa trẻ bị HIV, người già thì không nơi nương tựa. Cho dù có nhiều chính sách bảo trợ người bất hạnh đến đâu thì cũng không bao giờ là đủ. Những cơ quan nhà nước cũng chẳng đủ sức giảm thiểu, giúp đỡ hết những người bất hạnh. Việc chăm lo tất cả những số phận bất hạnh là điều khó khăn.
Chính vì vậy, những hành động từ thiện đã trở thành một nét đẹp trong cuộc sống của chúng ta. Những người có cuộc sống đầy đủ, hoàn cảnh tốt hơn sẽ góp phần nhỏ của mình giúp đỡ những người có hoàn cảnh khó khăn hơn mình. Chẳng cần những thứ cao sang, chỉ đơn giản là những chiếc quần, áo cũ, cho đến một chút tiền để trang trải cuộc sống. Hoặc đến những thứ to lớn hơn như chiếc xe đạp, vật dụng trong nhà, hay một căn nhà mới. Tất cả những việc làm từ thiện ấy đã giúp đỡ những người có hoàn cảnh khó khăn, giảm bớt đi gánh nặng của nhà nước. Chính những việc làm xuất phát từ tấm lòng đó đã chứng minh tình yêu thương có thể khơi gợi, nuôi dưỡng và tiếp thêm sức mạnh tinh thần to lớn cho biết bao điều điều kỳ diệu của cuộc sống.
Vậy làm thiện nguyện thì được điều gì? Điều đầu tiên là để thấy ấm áp trong trái tim mình, khiến tâm mình trở nên thanh thản và cảm thấy cuộc sống ý nghĩa hơn. Làm từ thiện cũng chính là làm cho chính bản thân mình. Vì biết đâu giúp người lúc này, sau này chúng ta sẽ nhận lại được sự giúp đỡ ngược lại. Một xã hội giàu lòng yêu thương, sẵn sàng sẻ chia sẻ là xã hội phát triển, văn minh. Một xã hội với những tấm lòng luôn biết sẻ chia, góp sức đồng lòng, thắp lên ngọn lửa hi vọng cho biết bao sự sống khác sẽ luôn là xã hội vững bền, trường tồn nhất.
Tuy nhiên, có nhiều người làm từ thiện chỉ để kiếm lợi cho bản thân hay đánh bóng tên tuổi của mình. Nó không xuất phát từ tấm lòng của bản thân mỗi người mà trở thành công cụ kiếm lợi bất chính. Những quỹ từ thiện mọc ra khắp nơi, lợi dụng lòng tốt mọi người để chiếm đoạt làm của riêng. Cuộc sống vẫn đang tiếp tục diễn ra, và những hành động như vậy diễn ra ngày càng nhiều, đó đều là những hành động đáng lên án và phê phán.
Tóm lại, từ thiện là hành động đẹp, nó thể hiện tình yêu thương, sẻ chia với mọi người, nó phải xuất phát từ chính tâm của chúng ta. Là những người trẻ tuổi, chủ nhân tương lai đất nước, chúng ta hãy cùng góp phần xây dựng đất nước giàu đẹp, xã hội văn minh và đời sống con người ấm no, hạnh phúc. Hãy sống tích cực mỗi ngày và luôn tin rằng: Yêu thương cho đi sẽ là yêu thương còn mãi.
Câu 23
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Câu 24
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Tóm tắt ý chính trong bài trình bày của bạn về hoạt động thu dọn rác trong công viên.
- Thông tin khái quát:
+ Hoạt động diễn ra vào sáng Chủ Nhật hàng tuần, do các bạn đoàn viên các lớp luân phiên thực hiện; có sự hướng dẫn của giáo viên Tổng phụ trách.
+ Địa điểm: Công viên Thống Nhất - Hà Nội
+ Thời gian: Các buổi sáng Chủ Nhật từ 01/03 - 31/03/23
- Quang cảnh của hoạt động:
+ Buổi sáng, tiết trời còn lạnh.
+ Mọi người đi tập thể dục trong khuôn viên.
+ Rác nằm rải rác khắp khuôn viên công viên.
...
- Các sự việc diễn ra trong hoạt động:
+ Giáo viên hướng dẫn học sinh thực hiện công việc thu dọn rác.
+ Các bạn đoàn viên sau khi nghe hướng dẫn đã hăng hái thực hiện hoạt động (mỗi bạn được phát găng tay, túi đựng rác,...)
+ Sau khi thu dọn rác, học sinh tập hợp và phân loại rác để vứt.
- Suy nghĩ, cảm xúc của người thuyết trình:
+ Tự hào, vui mừng vì đã thực hiện công việc thiết thực, có ích với môi trường trong khuôn khổ chào mừng ngày thành lập Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh.
- Giá trị, ý nghĩa của hoạt động:
+ Góp phần giữ gìn môi trường.
+ Tuyên truyền tới mọi người về hành động bảo vệ môi trường, không vứt rác bừa bãi.
+ Hưởng ứng phong trào Lễ kỉ niệm ngày thành lập Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh.