Ngữ văn · Lớp 10

Đề thi giữa kì 1 văn 10 Kết nối tri thức (2023 - 2024) - Đề số 1

11 câu · 17 phút · Ngân hàng đề TopStudy. Đáp án và lời giải do TopStudy biên soạn, mở ngay dưới từng câu.

Nội dung đề

Phần I. Trắc nghiệm nhiều lựa chọn

Đề dẫn chung

Nữ thần Mặt Trời và Mặt Trăng

Vua trên trời là Ngọc Hoàng có hai con gái đẹp. Ngọc Hoàng yêu quý hai nàng lắm nên cho các nàng hàng ngày luân phiên nhau đi xem xét mọi việc của hạ giới để báo lại cho nhà Trời. Cô gái đầu tên là Mặt Trời được ngồi kiệu hoa có bốn người khiêng. Bốn người này chia làm hai tốp: một tốp già và một tốp trẻ. Tốp các cụ già khiêng kiệu luôn luôn lo làm tròn phận sự, chăm chỉ vào công việc nên cô Mặt Trời thường đi một vòng rất nhanh. Còn tốp trẻ bản tính la cà nên những lần được phân công khiêng kiệu thường về muộn. Vì thế, mỗi lần Mặt Trời đi với tốp trẻ thì ngày dài, và đi với tốp già thì ngày lại ngắn.

Mặt Trăng là cô em tính tình nóng nảy còn hơn cả cô chị. Sức nóng của cô đã làm hại cho người và muôn vật khá nhiều. Ấy thế mà cô vẫn cứ chỏng lỏn, đi đâu cũng sà vào khiến cho nhân dân vô cùng kinh hãi. Trần gian khổ sở vì cô Mặt Trăng, họ đã kêu ca rất nhiều, tiếng thấu lên Thượng giới khiến cho bà mẹ đã lấy tro mà bôi lên mặt cô để giảm bớt sức nóng đi. Nhưng Ngọc Hoàng chiều con, nên không để cho vợ làm việc ấy.

Bấy giờ ở dưới trần có một chàng trai tên là Quải. Quải là con mồ côi nhưng lại có một thân thể cực kỳ to lớn và sức khỏe tuyệt vời. Trước những hành động tai ác của cô Mặt Trăng, Quải quyết tâm trị cho một mẻ. Anh ta đón đường cô Trăng trên một đỉnh núi cao và trữ sẵn một đống cát thật lớn. Hôm ấy, cô Mặt Trăng vẫn quen thói cũ vừa đi vừa sà xuống để nhìn muôn vật, Quải chờ cho cô ta đến gần rồi bất thình lình bốc cát ném túi bụi vào mắt, vào mặt mũi cô. Cô Trăng đang rong chơi, bị tấn công đột ngột, nhắm mắt lại nhưng đất đã dính đầy mặt và chui cả vào trong mắt. Cô ta hốt hoảng vội vụt bay lên cao, lảng ra xa chỗ Quải đứng.

Từ đó trở đi cô không dám sà xuống gần mặt đất nữa. Mặt mũi cô bị cát dính chặt nên không còn sáng được như xưa. Sau này tính tình của cô trở nên dịu dàng, hiền lành hơn, ở dưới trần ai cũng thích. Người ta nói mỗi lần cô ngoảnh mặt xuống nhân gian thì lúc đó là trăng rằm, cô quay lưng tức là ba mươi, mùng một, còn cô trở sang trái, sang phải tức là thời kỳ trăng hạ huyền hoặc thượng huyền. Còn những khi trăng quầng, ấy là lúc cát bụi trát mặt bị gió thổi bay tung ra.

Lại nói chuyện chồng của hai nữ thần này. Đó là một con gấu rất to khoẻ. Không rõ gấu từ đâu đến và Ngọc Hoàng đã gả các cô con gái của mình cho gấu từ bao giờ. Chỉ biết rằng gấu rất hay ghen nên theo dõi sự đi lại của hai vợ mình rất chặt chẽ. Thỉnh thoảng, gấu lại đòi chung tình với một người. Lúc đó là lúc ở dưới trần gian thường gọi là nhật thực hay nguyệt thực. Gặp những ngày này, nhân gian lại phải đánh chiêng, đánh trống rầm rĩ để cho gấu sợ mà lui ra mau. Vì gấu làm như vậy thì có hại cho mùa màng và các nữ thần này cũng vì vậy mà xao nhãng công việc.

(Theo Viện Văn học, Tuyển tập văn học dân gian Việt Nam, tập 1: Thần thoại – truyền thuyết, NXB Giáo dục, 1999)

Câu 1

1 điểm

Văn bản trên thuộc thể loại gì?

Đáp án A: Truyền thuyết
Đáp án B: Sử thi
Đáp án C: Thần thoại
Đáp án D: Truyện cổ tích

Xem đáp án và lời giải

Lời giải do TopStudy biên soạn

Đáp án: C

C. Thần thoại

Câu 2

1 điểm

Nữ thần Mặt Trời và Mặt Trăng được giao nhiệm vụ:

Đáp án A: Chăm lo cuộc sống con người dưới trần gian.
Đáp án B: Chiếu sáng cho con người làm việc.
Đáp án C: Làm cho ngày đêm dài ngắn khác nhau.
Đáp án D: Thay nhau coi việc dưới trần gian.

Xem đáp án và lời giải

Lời giải do TopStudy biên soạn

Đáp án: D

D. Thay nhau coi việc dưới trần gian.

Câu 3

1 điểm

Bọn khiêng kiệu trẻ hay la cà, về trễ đã dẫn đến chuyện gì?

Đáp án A: Ban ngày sẽ ngắn đi
Đáp án B: Ban ngày sẽ dài ra
Đáp án C: Mặt trời sẽ chiếu sáng ít đi
Đáp án D: Nữ thần Mặt Trời bị trời trách phạt

Xem đáp án và lời giải

Lời giải do TopStudy biên soạn

Đáp án: B

B. Ban ngày sẽ dài ra

Câu 4

1 điểm

Theo cách lí giải của dân gian, vì sao Mặt Trăng không còn nóng như Mặt Trời?

Đáp án A: Vì mẹ nữ thần Mặt Trăng đã lấy tro bôi lên mặt cô để giảm bớt sức nóng.
Đáp án B: Vì Mặt Trăng đã trưởng thành, tính tình thay đổi, trở lên hiền lành dịu dàng.
Đáp án C: Vì sau khi bị chàng Quải tấn công, Mặt Trăng sợ quá bay lên cao, không dám xà gần xuống mặt đất
Đáp án D: Vì gió thổi cát bụi dính chặt vào mắt, mũi của Mặt Trăng, khiến Mặt Trăng không còn sáng được như xưa.

Xem đáp án và lời giải

Lời giải do TopStudy biên soạn

Đáp án: B

B. Vì Mặt Trăng đã trưởng thành, tính tình thay đổi, trở lên hiền lành dịu dàng.

Câu 5

1 điểm

Để giải thích hiện tượng nhật thực và nguyệt thực, tác giả dân gian đã tưởng tượng ra câu chuyện gì?

Đáp án A: Mặt Trời và Mặt Trăng đi xem xét việc hạ giới
Đáp án B: Hai nữ thần lấy chung chồng là một con gấu
Đáp án C: Chàng trai tên Quải ném cát vào thần Mặt Trăng
Đáp án D: Người dân đánh chiêng, đánh trống để tìm bắt gấu.

Xem đáp án và lời giải

Lời giải do TopStudy biên soạn

Đáp án: B

B. Hai nữ thần lấy chung chồng là một con gấu

Câu 6

1 điểm

Từ nội dung câu chuyện, có thể thấy một đặc điểm nào nổi bật của thần thoại?

Đáp án A: Uớc mơ về cuộc sống tốt đẹp
Đáp án B: Khát vọng trường sinh bất tử
Đáp án C: Giải thích các hiện tượng tự nhiên
Đáp án D: Giải thích nguồn gốc của vũ trụ.

Xem đáp án và lời giải

Mở lời giải câu 6

Câu 7

1 điểm

Chi tiết nào cho thấy rõ khát vọng chinh phục tự nhiên của người xưa?

Đáp án A: Những người già và người trẻ khiêng kiệu cho Mặt Trời
Đáp án B: Chàng Quải trừng trị Mặt Trăng, khiến Mặt Trăng ko còn tai ác nữa.
Đáp án C: Trần gian cất tiếng kêu đến thượng giới, khiến mẹ của nữ thần Mặt Trăng định lấy tro mà bôi lên mặt cô để giảm bớt sức nóng.
Đáp án D: Vào ngày nhật thực hay nguyệt thực, dân gian đánh chiêng, đánh trống khiến gấu sợ mà lui ra, không làm hại cho mùa màng

Xem đáp án và lời giải

Mở lời giải câu 7

Phần II. Tự luận

Đề dẫn chung

Nữ thần Mặt Trời và Mặt Trăng

(Theo Viện Văn học, Tuyển tập văn học dân gian Việt Nam, tập 1: Thần thoại – truyền thuyết, NXB Giáo dục, 1999)

Câu 8

1 điểm

Các chi tiết kì ảo, hoang đường trong truyện thần thoại cho thấy điều gì?

Xem đáp án và lời giải

Mở lời giải câu 8

Câu 9

1 điểm

Theo anh/chị, có thể lược bỏ chi tiết “Bà mẹ phải trát cho nữ thần một lần tro vào mặt” không? Vì sao?

Xem đáp án và lời giải

Mở lời giải câu 9

Câu 10

1 điểm

Có ý kiến cho rằng, truyện Nữ thần Mặt Trời và Mặt Trăng thể hiện sự xung đột giữa con người và tự nhiên. Em có đồng tình với ý kiến này không? Vì sao?

Xem đáp án và lời giải

Mở lời giải câu 10

Câu 11

1 điểm

Viết một bài luận (khoảng 500 chữ) phân tích, đánh giá nội dung và nghệ thuật của văn bản Nữ thần Mặt Trời và Mặt Trăng.

Xem đáp án và lời giải

Mở lời giải câu 11

Làm bài

Đề cùng chủ đề

Đề thi giữa kì 1 Ngữ văn 10 năm 2025-2026 THPT Số 1 Lê Hồng Phong (Đắk Lắk) có đáp án 6 câu · Ngân hàng đề TopStudy
Đề thi giữa kì 1 Ngữ văn 10 năm 2025-2026 THPT Nguyễn Trãi (Đà Nẵng) có đáp án 6 câu · Ngân hàng đề TopStudy
Đề thi giữa kì 1 Ngữ văn 10 năm 2025-2026 THPT Lý Tự Trọng (Đà Nẵng) có đáp án 7 câu · Ngân hàng đề TopStudy
Đề thi giữa kì 1 Ngữ văn 10 năm 2025-2026 THPT Hướng Hóa (Quảng Trị) có đáp án 7 câu · Ngân hàng đề TopStudy
Đề thi giữa kì 1 Ngữ văn 10 năm 2025-2026 THPT Edison (Thái Nguyên) có đáp án 6 câu · Ngân hàng đề TopStudy
Bộ 10 đề thi giữa kì 1 Văn 10 Kết nối tri thức có đáp án - Đề 10 11 câu · Ngân hàng đề TopStudy

Tất cả đề Đề thi giữa kì 1 Ngữ văn 10 - Kết nối tri thức · Các bộ sách Ngữ văn Lớp 10