Đáp án và lời giải
Đề thi cuối kì 1 Ngữ văn 10 năm 2025-2026 THPT Lương Thế Vinh (TP HCM) có đáp án
Câu 1
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Câu 2
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Câu 3
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
- Luận điểm – lí lẽ và bằng chứng trong đoạn [3] có mối quan hệ chặt chẽ
+ Luận điểm: Lắng nghe giúp con người thấu hiểu cuộc sống, yêu thương con người và đạt được những giá trị tốt đẹp.
+ Lí lẽ:
● Lắng nghe là “tận tâm, tận lòng”, là thái độ tôn trọng người khác.
● Lắng nghe giúp ta đón nhận âm thanh, cảm xúc, lí trí, tiếng nói nội tâm.
● Lắng nghe giúp ta hiểu cuộc đời, mở rộng tâm hồn, trưởng thành và thành công hơn.
+ Bằng chứng: Mahatma Gandhi và sự thấu hiểu nỗi khổ dân nghèo từ việc biết lắng nghe.
Luận điểm này được triển khai làm rõ bằng các lí lẽ và bằng chứng.
Lí lẽ rất thuyết phục vì đã giúp người đọc hiểu chi tiết hơn về các biểu hiện và lợi ích của việc lắng nghe. Bằng chứng đưa ra xác đáng, làm cơ sở vững chắc vì chọn vị anh hùng của cả một quốc gia đã nhờ biết lắng nghe mà đưa ra được con đường đấu tranh cho dân tộc.
Câu 4
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
- Mục đích của người viết là bày tỏ quan điểm khẳng định rằng “lắng nghe” là một phẩm chất quan trọng giúp con người thấu hiểu bản thân, thấu hiểu người khác, từ đó biết sống nhân ái và ý nghĩa hơn; đồng thời thuyết phục người đọc rèn luyện thái độ lắng nghe chân thành trong đời sống hằng ngày.
- Dấu hiệu nhận biết:
+ Luận điểm trong đoạn [3], [4] là lắng nghe mang tới những ý nghĩa tích cực, có vai trò quan trọng đối với mỗi người/ Lắng nghe giúp con người tăng khả năng thấu hiều, kết nối, giúp con người dễ đạt được thành công và trở thành người rộng lượng, nhân ái hơn.
--> Các luận điểm này đều xoay quanh vấn đề đang bàn luận và thống nhất trong sự thể hiện mục đích, quan điểm của người viết. Các lí lẽ, bằng chứng xác đáng, thuyết phục, góp phần làm sáng tỏ từng luận điểm.
Câu 5
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
- HS trả lời theo suy nghĩ và trải nghiệm cá nhân.
- Gợi ý một số hướng triển khai:
+ Chủ động, chân thành lắng nghe một cách trực tiếp chứ không phải thông qua thế giới ảo trên mạng xã hội.
+ Học cách lắng nghe chính mình, hiểu cảm xúc và những tín hiệu bên trong để sống cân bằng.
+ Lắng nghe một cách có chọn lọc để tránh bị cuốn vào sự ồn ào của thế giới số.
Câu 6
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
| a. Xác định được yêu cầu về hình thức, dung lượng của bài văn Xác định đúng yêu cầu về hình thức và dung lượng (khoảng 600 chữ) của bài văn. HS có thể trình bày bài văn theo cách diễn dịch, quy nạp, phối hợp, móc xích hoặc song hành. |
|---|
| b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: Phân tích, đánh giá được nét đặc sắc về chủ đề và một số hình thức nghệ thuật của bài thơ Bài ca dao cho ngoại (Nguyễn Thị Quốc Minh) |
| c. Viết bài văn đảm bảo các yêu cầu: *Mở bài - Giới thiệu tác phẩm sẽ phân tích, đánh giá. - Giới thiệu vấn đề nghị luận và nêu khái quát nhận định ban đầu về vấn đề nghị luận. *Thân bài - Giới thiệu khái quát về tác phẩm (thể loại, nội dung chính, tác giả, hoàn cảnh sáng tác…) - Phân tích, đánh giá nét đặc sắc về chủ đề của văn bản - Phân tích, đánh giá nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của văn bản. - Học sinh phải nêu được ít nhất 2 ý kiến (luận điểm) về đặc sắc nghệ thuật của văn bản: Cách gieo vần, ngắt nhịp, phối thanh; Cách ngắt dòng, chia đoạn; Các hình ảnh thơ đặc sắc; Các từ ngữ, biện pháp nghệ thuật đặc sắc; Chủ thể trữ tình… *Chủ đề: - Chủ đề bài thơ là tình cảm yêu thương, biết ơn và nỗi nhớ thương sâu sắc của người cháu dành cho bà ngoại. - Đây là một chủ đề vừa gần gũi, thân quen, dễ khơi gợi cảm xúc nơi người đọc vì tình cảm gia đình là cảm xúc chân thành, bình dị mà ai cũng có - Từ đó mang đến trong lòng người đọc sự xúc động về tình bà cháu, gửi gắm những thông điệp ý nghĩa không chỉ về tình cảm gia đình mà còn về giá trị của những kí ức tuổi thơ. - Chủ đề thể hiện qua: + “cây vú sữa già”, “mùi khói rơm quê”, “chái bếp đượm nồng canh rau, cá” gợi không gian quê hương bình yên, nơi bà luôn hiện diện như một điểm tựa tinh thần Bà là người gìn giữ tuổi thơ, là nguồn dưỡng nuôi cả thể xác lẫn tâm hồn. + “ra vào chờ con”, “mòn vẹt góc nhà đã cũ” Nỗi nhớ của người già hiện lên đầy xúc động và cô đơn. + “Gió đưa bà ngoại về trời” sự ra đi thanh thản nhưng để lại nỗi mất mát lớn khiến những ký ức trở nên thiêng liêng. *Một số hình thức nghệ thuật đặc sắc góp phần truyền tải hiệu quả chủ đề - Thể thơ tự do, tạo điều kiện để nhà thơ biểu đạt cảm xúc một cách tự nhiên, mềm mại, phù hợp với mạch hồi tưởng của người cháu về bà, gần gũi như lời kể chân thành - Cách gieo vần, nhịp: vần được gieo chủ yếu là vần chân, tạo sự liên kết giữa các câu/ khổ thơ, tạo nhịp điệu tăng sức biểu cảm, phù hợp để bày tỏ nỗi nhớ mênh mang trải rộng khi nhớ về những kí ức bên bà. Nhịp thơ thay đổi linh hoạt chẵn – lẻ, ngắt nhịp tự nhiên theo mạch cảm xúc. + Biện pháp tu từ:, phép điệp “Con lớn lên…” (lặp lại trong các khổ 1, 2, 3) nhấn mạnh sự trưởng thành của cháu là nhờ có vòng tay yêu thương của bà; “cháu ngoại ở lại” - “một đời nhớ thương” (lặp lại 2 lần ở khổ cuối) nhấn mạnh nỗi tiếc thương khôn nguôi khi bà qua đời và niềm cô đơn, trống trải khi không còn bà bên cạnh; nói giảm nói tránh “Gió đưa bà ngoại về trời” chỉ sự ra đi thanh thản của bà, diễn đạt một cách nhẹ nhàng, tránh cảm giác đau thương, mất mát. + …. - Nhận xét tổng kết về đặc sắc trong chủ đề và hình thức nghệ thuật của tác phẩm. *Kết bài: Khẳng định quan điểm về vấn đề nghị luận, tạo được ấn tượng đẹp khi kết thúc bài viết. |
| d. Diễn đạt Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết câu trong đoạn văn. |
| e. Sáng tạo Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề cần nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ. |