Đáp án và lời giải

Đề tham khảo ôn thi HSG Sinh học 12 (Tự luận) có đáp án - Đề 3

Câu 1

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

1.1- mRNA đa dạng nhất vì tế bào có rất nhiều gene mã hóa protein. Mỗi loại mARN mang thông tin quy định một chuỗi polypeptide.
- rRNA chiếm tỉ lệ nhiều nhất vì trong tế bào nhân thực, gene mã hóa rRNA thường được lặp lại rất nhiều lần. Số lượng ribosome trong tế bào rất lớn và các ribosome được dùng để tổng hợp tất cả các loại protein của tế bào.
1.2 a.- Liên kết ester. - Phản ứng trùng ngưng (condensation)/phản ứng tách (loại) nước (dehydrat hóa). (HS cần nêu đúng tên của liên kết và tên của phản ứng mới được 0,25 điểm)
b.- Độ dài của chuỗi hydrocarbon: Y > X > Z (Y dài nhất, Z ngắn nhất) - Z là acid béo bão hòa (no), X và Y là các acid béo chưa bão hòa (chưa no). - X có 3 liên kết đôi C=C (không bão hòa đa), Y có 1 liên kết đôi (không bão hòa đơn); Z có 0 liên kết đôi/chỉ Z chỉ chứa liên kết đơn (C-C).
c.Triglyceride (triacylglycerol) là phân tử kị nước hoàn toàn, thiếu các nhóm đầu phân cực ® chúng không thể hình thành các tương tác ưa nước. ® không định hướng thành lớp kép phospholipid (với chuỗi acyl hướng vào trong và nửa glycerol của chúng hướng lên bề mặt giống như trong cấu trúc của màng sinh chất. Thay vào đó, các phân tử hoàn toàn kị nước như vậy tập hợp lại với nhau để hạn chế sự tiếp xúc của chúng với các phân tử nước xung quanh).

Câu 2

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

2.1.
a.- pH của môi trường chứa thylakoid tăng lên so với trước khi bị chiếu sáng.	a.- pH của môi trường chứa thylakoid tăng lên so với trước khi bị chiếu sáng.
- Giải thích: Khi chiếu sáng, xảy ra pha sáng của quá trình quang hợp à Chuỗi truyền điện tử ở màng thylakoid sẽ hoạt động, bơm ion H $^{+}$ từ môi trường bên ngoài vào xoang thylakoid à nồng độ H $^{+}$ ở môi trường chứa thylakoid giảm nên pH của môi trường tăng lên so với trước khi chiếu sáng.	- Giải thích: Khi chiếu sáng, xảy ra pha sáng của quá trình quang hợp à Chuỗi truyền điện tử ở màng thylakoid sẽ hoạt động, bơm ion H $^{+}$ từ môi trường bên ngoài vào xoang thylakoid à nồng độ H $^{+}$ ở môi trường chứa thylakoid giảm nên pH của môi trường tăng lên so với trước khi chiếu sáng.
b.- Quá trình truyền điện tử giữa hệ quang hóa I và II.	b.- Quá trình truyền điện tử giữa hệ quang hóa I và II.
- Giải thích: Ức chế quá trình truyền điện tử giữa hệ quang hóa II với hệ quang hóa I sẽ ngăn cản quá trình vận chuyển ion H $^{+}$ vào trong xoang thylakoid à nồng độ H $^{+}$ trong môi trường chứa thylakoid tăng (do các ion H $^{+}$ được vận chuyển vào xoang thylakoid sẽ lại được đi ra ngoài môi trường qua kênh ATP synthetase và tổng hợp nên ATP) à Kết quả pH ở môi trường chứa thylakoid giảm.	- Giải thích: Ức chế quá trình truyền điện tử giữa hệ quang hóa II với hệ quang hóa I sẽ ngăn cản quá trình vận chuyển ion H $^{+}$ vào trong xoang thylakoid à nồng độ H $^{+}$ trong môi trường chứa thylakoid tăng (do các ion H $^{+}$ được vận chuyển vào xoang thylakoid sẽ lại được đi ra ngoài môi trường qua kênh ATP synthetase và tổng hợp nên ATP) à Kết quả pH ở môi trường chứa thylakoid giảm.
2.2	- Giai đoạn B là giai đoạn diễn ra sự kiện lắp ráp các nucleosome. Do giai đoạn B có hàm lượng DNA tăng dần từ 3 đến 6. → Là pha S của chu kì tế bào. Trong pha S, DNA được nhân đôi và song song với đó là quá trình lắp ráp các nucleosome.
	- Giai đoạn A là giai đoạn tổng hợp phần lớn mRNA mã hóa protein histone. Do giai đoạn A có hàm lượng DNA tương đối bằng phân nửa so với giai đoạn C.

→ Giai đoạn A là pha G1 của chu kì tế bào. Trong pha G1, tế bào tăng cường tổng hợp mRNA và protein phục vụ cho quá trình nhân đôi ở pha S, trong đó có mRNA mã hóa protein histone.

Câu 3

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

3.1.
- Sự kiện c đã diễn ra. - Không chọn các sự kiện còn lại vì:

+ Sự kiện a: khi bắt đầu bị nhiễm virus thì lượng kháng thể chưa kịp tăng đột biến như vậy. + Sự kiện b: khi bắt đầu tiêm vaccine phòng bệnh, cơ thể mất một thời gian mới tạo kháng thể. + Sự kiện d: kháng thể có khả năng sẽ bị phân giải qua đường tiêu hóa nên không thể nguyên vẹn đi vào máu.
3.2.
a.Sơ đồ dòng thông tin di truyền của coronavirus:
b.- Virus SARS-CoV 2 sử dụng ssARN(+) bộ gene của nó như một mARN và ribosome để tổng hợp được enzyme replicase (RdRP) ngay khi xâm nhập vào tế bào chủ.
- Sau đó, RdRP xúc tác tổng hợp ssARN(-), sử dụng ARN(+) bộ gene của nó và thực hiện quá trình phiên mã nhiều lần để tổng hợp mARN của bản thân nó trong tế bào chủ.
c.Vì virus SARS-CoV 2 có vật chất di truyền là một mạch RNA, có Uracil ưa nước hơn Thymine, có nhóm OH ở C’2 trong gốc đường nên dễ dàng tham gia các phản ứng thủy phân,…
3.3.
- Ống A = ống 3. Vì tiền chất xytocrom cần cho chuỗi vận chuyển e giúp vi khuẩn mọc được nơi hiếu khí (phía mặt trên), tiền chất NAD $^{+}$ cần cho lên men kị khí.
- Ống B = ống 4. Vì không bổ sung gì, khiến vi khuẩn không mọc. Chứng tỏ vi khuẩn này cần có 2 tiền chất là xytocrom và NAD $^{+}$ để phát triển (khuyết dưỡng với hai chất trên).
- Ống C = ống 1. Vì tiền chất NAD $^{+}$ cần cho lên men kị khí, nên vi khuẩn mọc được ở đáy (kị khí).
- Ống D = ống 2. Vì tiền chất xytocrom cần cho chuỗi vận chuyển e giúp vi khuẩn mọc được nơi hiếu khí (phía mặt trên).

Câu 4

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

4.1.
a.	Cây A thuộc thực vật C4, cây B thuộc thực vật C3.
	- Cây C3 có hô hấp sáng nên khi nồng độ O2 tăng lên thì xảy ra hô hấp sáng. Þ cường độ quang hợp giảm. - Cây C4 không có hô hấp sáng nên khi thay đổi nồng độ O2 thì không ảnh hưởng đến quang hợp.
b.	- Ngoài sắc tố lục (chlorophyll) và carotenoid, còn có sắc tố phycobilin.
	- Do: + Tầng nước sâu có nhiều tia sáng bước sóng ngắn, tảo nâu và tảo đỏ có thêm phycobilin hấp thụ tia sáng lục, vàng (là những tia sáng ít bị hấp thụ bởi sinh vật tầng trên). + Phycobilin chuyển năng lượng cho sắc tố lục làm tăng hiệu quả các phản ứng quang hóa (phân ly nước, tạo ATP, NADPH).
4.2.
a.	Cường độ hô hấp của lá cây C3 vào ban ngày thấp hơn ban đêm.
	Do: tỉ lệ ATP/ADP được duy trì ở mức cao vào ban ngày nhờ các phản ứng sáng ở lục lạp, sự tổng hợp ATP ở ty thể bị giảm và do đó NADH không được oxi hóa. Nồng độ cao NADH sẽ làm chậm hoặc thậm chí làm ngừng chu trình TCA bởi sẽ ức chế enzyme NAD-IDH và OGDH.
b.	Trong điều kiện thường, cường độ hô hấp của thực vật C3 thấp hơn C4.
	Thực vật C4 không có hô hấp sáng. Thực vật C3 có hô hấp sáng mà trong đó, sự oxi hóa glycine có sản sinh NADH. Bởi vậy, hô hấp sáng kéo theo sự giảm hoạt động của chu trình TCA do ức chế enzyme NAD-IDH và OGDH.

Câu 5

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

a.	- 650 nm.
	- Bởi vì chlorophyll khi nhận ánh sáng → khử chất oxy hóa (DIP) làm mất màu → đường đồ thị có mức biểu hiện màu của DIP càng thấp. → số lượng chlorophyll bị chuyển thành dạng khử càng nhiều → pha sáng càng mạnh.
b.	- Chiếu ánh sáng kép (650 + 700) nm có mức biểu hiện màu của DIP thấp hơn khi chiếu ánh sáng đơn 650 hay 700 nm.
	- Bởi vì hệ thống quang hợp cấu tạo từ nhiều loại sắc tố khác nhau, mỗi loại chỉ hấp thụ bước sóng trong phổ hấp thụ của chúng → khi chiếu đồng thời hai bước sóng làm tăng khả năng thu nhận ánh sáng của quang hệ.
5.2.
	TH1: cây được cảm ứng bởi nhiệt độ thấp kéo dài → Cây cải dại sẽ *ra hoa.*
	Giải thích: Ở cây được cảm ứng bởi nhiệt độ thấp kéo dài, gene D sẽ được biểu hiện nên enzyme deacetylase được tổng hợp và ức chế phiên mã của gene C.

Vì vậy, gene C giảm hoặc không được biểu hiện nên cây **không có chất ức chế các gene quy định sự ra hoa, kết quả cây sẽ ra hoa.**
TH2: cây không được cảm ứng bởi nhiệt độ thấp kéo dài → Cây cải dại *không ra hoa.*
Giải thích: Ở cây không được cảm ứng bởi nhiệt độ thấp kéo dài, gene D không biểu hiện nên enzyme deacetylase không được tổng hợp và không ức chế phiên mã của gene C. Khi đó, gene C được biểu hiện, tổng hợp chất ức chế sự biểu hiện của các gene quy định sự ra hoa, kết quả cây này *không ra hoa.*

Câu 6

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

- Vì N và Mg là thành phần của chlorophyll. Còn Fe tham gia xúc tác phản ứng tổng hợp chlorophyll.
Do vậy, thiếu các nguyên tố khoáng N, Mg, Fe thì *chlorophyll không được hình thành* **nên lá cây có màu vàng.
- N và Mg là những nguyên tố linh động nên khi cây thiếu các nguyên tố này, cây có thể huy động chúng từ các bộ phận già bằng cách phân hủy diệp lục ở các lá già → lá già bị vàng.
Còn Fe là nguyên tố cố định, khi cây thiếu Fe thì diệp lục ở các lá non không được tạo ra, do vậy cây bị vàng lá non.
6.2.

a.	Cây khoảng 9 tuổi vì cây có 18 vòng gỗ, 1 năm có 2 vòng gỗ, 1 vòng gỗ sẫm màu và 1 vòng gỗ sáng màu.
b.	- Mùa thuận lợi: nhiệt độ cao, lượng mưa lớn, ánh sáng mạnh,...tầng sinh mạch hoạt động mạnh, hình thành nhiều tế bào gỗ. => Tế bào sinh trưởng nhanh, kích thước lớn, thành mỏng, hóa gỗ ít => vòng gỗ lớn, sáng màu. - Mùa không thuận lợi: nhiệt độ, lượng mưa thấp, cường độ ánh sáng yếu,... tầng sinh mạch hoạt động yếu, hình thành ít tế bào gỗ. => Tế bào sinh trưởng chậm, kích thước nhỏ, độ dày thành tế bào lớn, hóa gỗ mạnh, làm tăng sức chống chịu với môi trường bất lợi. => vòng gỗ nhỏ, sẫm màu.
c.	Thời điểm X tương đương với năm 2009 trong thời gian nghiên cứu. Giải thích: Năm 2009 có nhiệt độ, lượng mưa thấp nhất do đó đã ảnh hưởng đến mức hoạt động của tầng sinh mạch và sinh trưởng tế bào, đặc biệt trong mùa không thuận lợi nên kích thước vòng gỗ sẫm màu rất nhỏ.

Cây khoảng 9 tuổi vì cây có 18 vòng gỗ, 1 năm có 2 vòng gỗ, 1 vòng gỗ sẫm màu và 1 vòng gỗ sáng màu.

- Mùa thuận lợi: nhiệt độ cao, lượng mưa lớn, ánh sáng mạnh,...tầng sinh mạch hoạt động mạnh, hình thành nhiều tế bào gỗ. => Tế bào sinh trưởng nhanh, kích thước lớn, thành mỏng, hóa gỗ ít => vòng gỗ lớn, sáng màu. - Mùa không thuận lợi: nhiệt độ, lượng mưa thấp, cường độ ánh sáng yếu,... tầng sinh mạch hoạt động yếu, hình thành ít tế bào gỗ. => Tế bào sinh trưởng chậm, kích thước nhỏ, độ dày thành tế bào lớn, hóa gỗ mạnh, làm tăng sức chống chịu với môi trường bất lợi. => vòng gỗ nhỏ, sẫm màu.

Thời điểm X tương đương với năm 2009 trong thời gian nghiên cứu. Giải thích: Năm 2009 có nhiệt độ, lượng mưa thấp nhất do đó đã ảnh hưởng đến mức hoạt động của tầng sinh mạch và sinh trưởng tế bào, đặc biệt trong mùa không thuận lợi nên kích thước vòng gỗ sẫm màu rất nhỏ.

Câu 7

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Quá trình hô hấp ở chim đạt hiệu quả cao là vì: - Phổi chim có đầy đủ các đặc điểm của bề mặt trao đổi khí.
- Phổi chim thông với hệ thống túi khí (gồm túi khí phía trước và phía sau), không có phế nang. Các ống khí nằm dọc trong phổi và được bao quanh bởi hệ thống mao mạch dày đặc.
- Ở chim cũng có hiện tượng dòng chảy song song và ngược chiều như Cá xương (dòng máu chảy trong các mao mạch máu song song và ngược chiều với dòng không khí lưu thông trong các mao mạch khí).

- Khi hít vào và thở ra đều có không khí giàu O2 đi qua phổi theo 1 chiều, liên tục và không có khí cặn trong phổi (đạt tới 90% O2 trong không khí).

Hình minh hoạ

Câu 8

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

8.1.
a.	Đường cong b mô tả đúng.
	- Giải thích: Nhiệt độ càng cao thì lượng oxygen hòa tan trong nước càng giảm, do đó lượng Hemoglobin trong máu tăng.
b.	- Lượng O2 cung cấp cho cơ thể có trong 1 mL máu = lượng O2 có trong 1 mL máu tĩnh mạch phổi – lượng O2 có trong 1 mL máu trong động mạch phổi = 0,24 - 0,16 = 0,08 mL O2/mL máu.
	- Lượng O2 cơ thể tiêu thụ trong một phút = lưu lượng tim * lượng O2 cung cấp cho cơ thể có trong 1 mL máu = nhịp tim * thể tích tâm thu * 0,08. - Từ số liệu đề bài, ta có: 70 * thể tích tâm thu * 0,08 = 420 mL/phút. => Vậy thể tích tâm thu của người đàn ông trên = 420 : 5,6 = 75 mL.
8.2.
a.	Khi sợi trục của một tế bào thần kinh ở người trưởng thành bị hỏng một vài bao myelin thì tốc độ truyền xung thần kinh bị giảm vì:
	- Bình thường, trên sợi thần kinh có bao myelin thì xung thần kinh được truyền theo lối nhảy cóc do tính thấm của màng chỉ thay đổi tại các eo Ranvier nên mất phân cực, đảo cực, tái phân cực sẽ liên tiếp từ eo Ranvier này sang eo Ranvier khác.
	- Trên sợi thần kinh không có bao myelin thì xung thần kinh được truyền liên tục từ vùng này sang vùng khác kề bên. => Tại các vùng bị hỏng, bao myelin xung thần kinh không thể truyền theo lối nhảy cóc mà truyền giống như trên sợi không có bao myelin.
b.	b. Sau một thời gian các bao myelin bị hỏng không được phục hồi vì tế bào thần kinh không có khả năng tái sinh.

Câu 9

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

a.	X là GH, Y là testosterone, Z là thyroxine.
	- Vì ở người bình thường khỏe mạnh: + Mức ảnh hưởng của testosterone đến sinh trưởng của cơ thể tăng từ thời kì tiền dậy thì và đạt đỉnh ở giai đoạn dậy thì (12-16 tuổi): tương ứng Y.

	+ Hormone thyroxine có thụ thể tiếp nhận ở hầu hết mọi loại tế bào của cơ thể. Giai đoạn đầu đời, hệ thần kinh phát triển mạnh và mức ảnh hưởng của hormone này đối với cơ thể được thể hiện mạnh ngay ở những năm đầu đời (1-4 tuổi): tương ứng Z.
	+ Hormone GH ảnh hưởng đến sự sinh trưởng của cơ xương, xương, các nội quan nên mức ảnh hưởng đến sinh trưởng mạnh từ 4 tuổi đến tuổi dậy thì: tương ứng X.
b.	- Hàm lượng X giảm, Y giảm, Z giảm
	- Vì nhược năng tuyến yên nên: + Giảm tiết GH (hormone X)
	+ Giảm TSH à giảm kích thích tuyến giáp tiết thyroxine (hormone Z).
	+ Giảm LH à giảm kích thích tế bào Leydig tiết testosterone (hormone Y).

Câu 10

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

a. Người bị tiêu chảy kéo dài, mất nước và mất điện giải làm cho áp suất thẩm thấu giảm, cơ thể mất nước à thể tích máu giảm, huyết áp giảm. Sự thay đổi này tác động đến tuyến yên, làm tăng tiết ADH, nồng độ ADH tăng cao. ADH đến ống thận kích thích tăng tái hấp thu nước. Đồng thời, huyết áp giảm kích thích hệ thống RAAS hoạt động, gây tăng tiết andosteron, andosteron kích thích ống thận tăng tái hấp thu Na $^{+}$ . à nồng độ ADH và andosteron tăng cao.
b.Rượu, bia có tác dụng ức chế tuyến yên, làm cho tuyến yên giảm tiết ADH. Vì vậy, sau khi uống rượu, bia nồng độ ADH trong máu giảm, lượng nước thải ra qua nước tiểu tăng lên, áp suất thẩm thấu máu tăng lên, gây phản ứng giảm tiết Andosteron, giảm tái hấp thu Na $^{+}$ à Nồng độ andosteron giảm.
c.Khi cơ thể ra nhiều mồ hôi, cơ thể mất nước, vùng dưới đồi kích thích tuyến yên tăng tiết ADH, đồng thời ức chế tuyến thượng thận tiết andosteron. à làm cho nồng độ andosteron giảm xuống.
d.Khi cơ thể mất máu nhiều, huyết áp giảm, kích thích hệ thống RAAS hoạt động làm tăng nồng độ andosteron. Đồng thời, vùng dưới đồi kích thích tuyến yên tăng tiết ADH để tăng tái hấp thu nước ở thận.