Đáp án và lời giải
Bài tập Giải bài toán bằng cách lập phương trình lớp 9 (có lời giải)
Câu 1
Lời giải do TopStudy biên soạn
Đáp án: A
Đáp án đúng là: A
Gọi số chẵn thứ nhất là x (x ∈ ℕ*).
Khi đó, số chẵn thứ hai liền sau là x + 2.
Tổng bình phương của hai số trên là x + (x + 2).
Vì tổng bình phương của hai số bằng 244 nên ta có phương trình:
x + (x + 2) = 244
x + x + 4x + 4 – 244 = 0
2x + 4x – 240 = 0
x + 2x – 120 = 0
Phương trình trên có ∆' = 1 – 1.(–120) = 121 > 0 và
Do đó phương trình trên có hai nghiệm phân biệt là:
(không thỏa mãn);
(thỏa mãn).
Với x = 10, ta có số chẵn thứ nhất là 10 và số chẵn thứ hai là 12.
Vậy ta chọn phương án A.
Câu 2
Lời giải do TopStudy biên soạn
Đáp án: D
Đáp án đúng là: D
Tổng của chữ số hàng trăm và hàng đơn vị là 12 – 3 = 9.
Gọi chữ số hàng trăm của số cần tìm là x (x ∈ ℕ, 0 < x ≤ 9).
Chữ số hàng đơn vị của số cần tìm là 9 – x.
Số tự nhiên cần tìm là:
Nếu bỏ chữ số hàng trăm thì ta được số mới là:
Tích của các chữ số của số mới là: 3.(9 – x) = 27 – 3x.
Theo bài, số mới có hai lần bình phương của tích của các chữ số lớn hơn số ban đầu 15 đơn vị, nên ta có phương trình:
2(27 – 3x) = 99x + 39 + 15
2.(729 – 162x + 9x) = 99x + 54
18x – 423x + 1404 = 0
2x – 47x + 156 = 0
Phương trình trên có ∆ = (–47) – 4.2.156 = 961 > 0 và
Do đó, phương trình có hai nghiệm phân biệtlà:
(thỏa mãn); (không thỏa mãn).
Với x = 4, ta có số tự nhiên ban đầu là 435.
Vậy thương của số tự nhiên ban đầu với 5 là 435 : 5 = 87.
>
Câu 3
Lời giải do TopStudy biên soạn
Đáp án: A
Đáp án đúng là: A
Gọi độ dài cạnh góc vuông nhỏ là x (cm) (x > 0).
Khi đó, độ dài cạnh góc vuông lớn là x + 2 (cm).
Diện tích của tam giác vuông đó là: (cm).
Vì diện tích của tam giác vuông là 31,5 cm, nên ta có phương trình:
x + 2x – 63 = 0.
Phương trình trên có: ∆' = 1 – 1.(–63) = 64 > 0 và
Do đó, phương trình đã cho có hai nghiệm phân biệt là:
(loại);
(thỏa mãn).
Vậy độ dài cạnh góc vuông nhỏ là 7 cm.
Câu 4
Lời giải do TopStudy biên soạn
Đáp án: D
Đáp án đúng là: D
Gọi chiều dài ban đầu của mảnh đất là x (m) (x > 0).
Chiều rộng ban đầu của mảnh đất là (m).
Chiều dài của mảnh đất nếu tăng thêm 6 m là: x + 6 (m).
Chiều rộng của mảnh đất nếu giảm đi 4 m là: (m).
Diện tích của mảnh đất sau khi thay đổi kích thước là: (m).
Theo bài, nếu tăng chiều dài 6 m và giảm chiều rộng 4 m thì diện tích của mảnh đất không đổi nên ta có phương trình:
Giải phương trình:
4x + 24x – 4320 = 0
x + 6x – 1080 = 0.
Phương trình trên có ∆' = 3 – 1.(–1080) = 1089 > 0 và
Do đó phương trình trên có hai nghiệm phân biệt là:
(không thỏa mãn);
(thỏa mãn).
Vậy chiều dài mảnh đất là 30 m.
Câu 5
Lời giải do TopStudy biên soạn
Đáp án: A
Đáp án đúng là: A
Gọi thời gian đội I làm một mình xong công việc là x (ngày) (x > 4).
Thời gian đội II làm một mình xong công việc là x + 6 (ngày).
Trong 1 ngày, đội I làm một mình được (công việc), đội II làm một mình được (công việc).
Như vậy, trong 1 ngày, hai đội cùng làm được (công việc).
Theo bài, hai đội cùng làm thì trong 4 ngày xong việc nên trong 1 ngày, hai đội cùng làm được (công việc).
Ta có phương trình:
Giải phương trình:
x(x + 6) = 4.(2x + 6)
x + 6x – 8x – 24 = 0
x – 2x – 24 = 0.
Phương trình trên có ∆' = (–1) – 1.(–24) = 25 > 0 và
Do đó phương trình trên có:
(không thỏa mãn);
(thỏa mãn).
Vậy đội I làm một mình xong công việc trong 6 giờ.
Câu 6
Lời giải do TopStudy biên soạn
Đáp án: B
Đáp án đúng là: B
Gọi số đèn lồng nhóm thợ phải làm mỗi ngày theo kế hoạch là x (đèn) (x > 0).
Theo kế hoạch, nhóm thợ cần làm hết 1200 chiếc đèn trong (ngày).
Trong 12 ngày làm theo kế hoạch, nhóm thợ làm được 12x (đèn).
Số đèn còn lại sau 12 ngày đó là 1200 – 12x (đèn).
Sau khi có thêm người, mỗi ngày nhóm thợ làm được x + 20 (đèn).
Thời gian làm số đèn còn lại là (ngày).
Theo bài, nhóm thợ hoàn thành kế hoạch sớm 2 ngày nên ta có phương trình:
Giải phương trình:
12x + 24 000 = 14x(x + 20)
12x + 24 000 = 14x + 280x
2x + 280x – 24 000 = 0
x + 140x – 12 000 = 0.
Phương trình trên có ∆' = 70 – 1.(–12 000) = 16 900 > 0 và
Do đó phương trình trên có hai nghiệm phân biệt là:
(không thỏa mãn);
(thỏa mãn).
Vậy theo kế hoạch thì mỗi ngày nhóm thộ phải làm 60 chiếc đèn lồng.
Câu 7
Lời giải do TopStudy biên soạn
Đáp án: D
Đáp án đúng là: D
Đổi 20 phút giờ.
Gọi vận tốc của ca nô khi nước yên lặng là x (km/h) (x > 3).
Vận tốc ca nô lúc xuôi dòng là: x + 3 (km/h).
Vận tốc của ca nô lúc ngược dòng là: x – 3 (km/h).
Thời gian ca nô xuôi dòng từ A đến B là (giờ).
Thời gian ca nô ngược dòng từ B về A là (giờ).
Theo bài, thời gian một ca nô xuôi dòng từ bến A đến bến B, tại bến B nghỉ 20 phút rồi ngược dòng từ bến B trở về bến A tổng cộng là 3 giờ nên ta có phương trình:
Giải phương trình:
8(x – 9) = 45.2x
4x – 45x – 36 = 0.
Phương trình trên có ∆ = (–45) – 4.4.(–36) = 2601 > 0 và
Do đó phương trình trên có hai nghiệm phân biệt là:
(không thỏa mãn);
(thỏa mãn).
Khi đó, vận tốc của ca nô khi nước yên lặng là 12 km/h nên vận tốc của ca nô khi xuôi dòng là: 12 + 3 = 15 (km/h).
Vậy ta chọn phương án D.
Câu 8
Lời giải do TopStudy biên soạn
Đáp án: C
Đáp án đúng là: C
Gọi vận tốc xe máy là x (km/h) (x > 0).
Khi đó, vận tốc xe ô tô là x + 20 (km/h).
Sau khi hai xe gặp nhau (gọi là điểm C), xe máy đi 1 giờ 30 phút (tức 1,5 giờ) nữa mới đến B nên quãng đường từ C đến B là: 1,5x (km).
Thời gian xe ô tô đi từ lúc khởi hành từ B đến C là: (giờ).
Do đó, quãng đường từ A đến C là: 100 – 1,5x (km), nên thời gian xe máy đi từ lúc khởi hành từ A đến C là: (giờ).
Vì hai xe cùng xuất phát và cùng gặp nhau nên ta có phương trình:
Giải phương trình:
(100 – 1,5x)(x + 20) = x.1,5x
100x + 2 000 – 1,5x – 30x = 1,5x
3x – 70x – 2 000 = 0
Phương trình trên có ∆' = (–35) – 3.(–2 000) = 7225 > 0 và
Do đó phương trình trên có hai nghiệm phân biệt là:
(không thỏa mãn);
(thỏa mãn).
Vậy vận tốc của xe máy là 40 km/h; vận tốc của xe ô tô là 40 + 20 = 60 (km/h).
Câu 9
Lời giải do TopStudy biên soạn
Đáp án: B
Đáp án đúng là: B
Gọi khối lượng riêng của miếng kim loại thứ hai là x (g/cm) (x > 0).
Khối lượng riêng của miếng kim loại thứ nhất là x + 1 (g/cm).
Thể tích của miếng kim loại thứ nhất là: (cm).
Thể tích của miếng kim loại thứ hai là: (cm).
Theo bài, thể tích của miếng thứ nhất nhỏ hơn thể tích của miếng thứ hai là 10 cm, nên ta có phương trình:
Giải phương trình:
10(x + x) = 858 – 22x
10x + 10x = 858 – 22x
10x + 32x – 858 = 0
5x + 16x – 429 = 0
Phương trình trên có:
∆' = 8 – 5.(–429) = 2209 > 0 và
Do đó phương trình trên có hai nghiệm phân biệt là:
(không thỏa mãn);
(thỏa mãn).
Khi đó, khối lượng riêng của miếng kim loại thứ hai là 7,8 g/cm và khối lượng riêng của miếng kim loại thứ nhất là 7,8 + 1 = 8,8 (g/cm).
Câu 10
Lời giải do TopStudy biên soạn
Đáp án: C
Đáp án đúng là: C
Gọi lãi suất cho vay của ngân hàng đó là x (%/năm) (x > 0).
Số tiền lãi bác Ba phải trả sau 1 năm gửi 100 triệu đồng là 100.x% = x (triệu đồng).
Số tiền bác Ba phải trả sau 1 năm là 100 + x (triệu đồng).
Do số tiền lãi của năm đầu được tính gộp vào tiền vốn để tính lãi năm sau nên số tiền lãi bác Ba phải trả sau 2 năm là: (triệu đồng).
Số tiền cả gốc lẫn lãi sau 2 năm bác Ba phải trả là: (triệu đồng).
Hết 2 năm, bác Ba phải trả tất cả là 121 triệu đồng nên ta có phương trình:
Giải phương trình:
10 000 + 100x + 100x + x = 12 100
x + 200x – 2 100 = 0
Phương trình trên có ∆' = 100 – 1.(–2 100) = 12 100 > 0 và
Do đó phương trình trên có hai nghiệm phân biệt là:
(không thỏa mãn);
(thỏa mãn).
Vậy lãi suất của ngân hàng đó là 10%/năm.
Câu 11
Lời giải do TopStudy biên soạn
Đáp án: D
Đáp án đúng là: D
Chiều dài hình chữ nhật là: x + 4 (cm).
Diện tích hình chữ nhật là: x(x + 4) = x + 4x (cm).
Câu 12
Lời giải do TopStudy biên soạn
Đáp án: D
Đáp án đúng là: D
Hai số lẻ liên tiếp hơn kém nhau 2 đơn vị nên số lớn hơn là: x + 2.
Tích của hai số là: x(x + 2) = x + 2x.
Vì tích của hai số bằng 143 nên ta có: x + 2x = 143 hay x + 2x – 143 = 0.
Vậy ta thu có phương trình là x + 2x – 143 = 0.
Câu 13
Lời giải do TopStudy biên soạn
Đáp án: C
Đáp án đúng là: C
Độ dài cạnh góc vuông lớn hơn là x + 2 (cm).
Diện tích tam giác vuông là:
Vì diện tích tam giác vuông bằng 24 cm nên ta có phương trình:
nên x + 2x – 48 = 0.
Do đó, ta có phương trình là x + 2x – 48 = 0.
Câu 14
Lời giải do TopStudy biên soạn
Đáp án: B
Đáp án đúng là: B
Chiều dài hình chữ nhật là: 15 – x (cm).
Diện tích hình chữ nhật là: x(15 – x) = –x + 15x (cm).
Vì diện tích hình chữ nhật bằng 44 cm nên ta có phương trình
–x + 15x = 44 hay x – 15x + 44 = 0.
Câu 15
Lời giải do TopStudy biên soạn
Đáp án: C
Đáp án đúng là: C
Vận tốc người đó đi từ B về A là: x + 10 (km/h).
Thời gian người đó đi từ A đến B là: (giờ).
Thời gian người đó đi từ B đến A là: (giờ).
Vì thời gian kể từ lúc bắt đầu đi từ A đến lúc trở về A là 9 giờ nên ta có phương trình:
200x + 2 000 + 200x = 9x + 90x
9x – 310x – 2 000 = 0.
Do đó, ta thu được phương trình 9x – 310x – 2 000 = 0.
Câu 16
Lời giải do TopStudy biên soạn
a) Đúng
b) Sai
c) Sai
d) Đúng
Đáp án: a) Đúng. b) Sai. c) Sai. d) Đúng.
a) Đúng.
Vì thực tế có 4 xe bị điều đi làm việc khác nên số xe thực tế chở hàng là x – 4 (xe).
b) Sai.
Thực tế, có x – 4 xe chở 240 tấn hàng nên mỗi xe chở tấn hàng.
Vậy thực tế mỗi xe chở tấn hàng.
c) Sai.
Theo dự định, mỗi xe chở tấn hàng.
Vì thực tế mỗi xe phải chở thêm 5 tấn so với dự định nên ta có phương trình
.
d) Đúng.
240x – 240x + 960 = 5x – 20x
5x – 20x – 960 = 0
x – 4x – 192 = 0
x + 12x – 16x – 192 = 0
x(x + 12) – 16(x + 12) = 0
(x – 16)(x + 12) = 0
x – 16 = 0 hoặc x + 12 = 0
x = 16 (thỏa mãn) hoặc x = –12 (loại).
Vậy đội xe dự định dùng 16 xe để chở hàng.
Câu 17
Lời giải do TopStudy biên soạn
a) Đúng
b) Sai
c) Đúng
d) Đúng
Đáp án: a) Đúng. b) Sai. c) Đúng. d) Đúng.
a) Đúng.
Vì mỗi năm dân số tăng x nên sau năm đầu tiên, dân số tỉnh A là: 2 + 2x (người).
b) Sai.
Sau hai năm, dân số tỉnh A là: 2 + 2x + x(2 + 2x) = 2x + 4x + 2 (người).
Vậy sau hai năm dân số tỉnh A là 2x + 4x + 2 triệu người.
c) Đúng.
Vì sau hai năm, dân số tỉnh A là 2,0402 triệu người nên ta có phương trình
2x + 4x + 2 = 2,0402 nên 2x + 4x – 0,0402 = 0 hay x + 2x – 0,0201 = 0.
Vậy ta có phương trình x + 2x – 0,0201 = 0.
d) Đúng.
x + 2x – 0,0201 = 0
x – 0,01x + 2,01x – 0,0201 = 0
x(x – 0,01) + 2,01(x – 0,01) = 0
(x + 2,01)(x – 0,01) = 0
x + 2,01 = 0 hoặc x – 0,01 = 0
x = –2,01 (loại) hoặc x = 0,01 (thỏa mãn).
Vậy mỗi năm, dân số tỉnh A tăng 1%.
Câu 18
Lời giải do TopStudy biên soạn
a) Đúng
b) Đúng
c) Đúng
d) Sai
Đáp án: a) Đúng. b) Đúng. c) Đúng. d) Sai.
a) Đúng.
Vì hai đội làm riêng thì đội thứ nhất hoàn thành đoạn đường nhanh hơn đội thứ hai 5 giờ nên thời đội thứ hai làm riêng hoàn thành đoạn đường là x + 5 (giờ).
b) Đúng.
Trong 1 giờ, đội thứ nhất làm được (đoạn đường).
Trong 1 giờ, đội thứ hai làm được (đoạn đường).
Trong 1 giờ, cả hai đội cùng làm được đoạn đường.
c) Đúng.
Vì hai đội cùng làm thì sau 3 giờ 20 phút giờ hoàn thành đoạn đường nên trong một giờ của hai đội làm được đoạn đường.
Ta có phương trình
d) Sai.
10x + 50 + 10x = 3x + 15x
3x – 5x – 50 = 0
3x – 15x + 10x – 50 = 0
3x(x – 5) + 10(x – 5) = 0
(x – 5)(3x + 10) = 0
x – 5 = 0 hoặc 3x + 10 = 0
x = 5 (thỏa mãn) hoặc .
Vậy thời gian đội thứ hai làm riêng hoàn thành đoạn đường là 8 giờ.
Câu 19
Lời giải do TopStudy biên soạn
a) Đúng
b) Sai
c) Đúng
d) Đúng
Đáp án: a) Đúng. b) Sai. c) Đúng. d) Đúng.
a) Đúng.
Vì thực tế mỗi ngày xưởng đã in nhiều hơn 450 cuốn so với theo kế hoạch nên số cuốn sách xưởng in một ngày theo thực tế x + 450 (cuốn).
b) Sai.
Thực tế, xưởng in xong 9 000 cuốn sách trong ngày.
c) Đúng.
Theo kế hoạch, xưởng in xong 9 000 cuốn sách trong ngày.
Vì thực tế xưởng đã in đủ số cuốn sách theo kế hoạch sớm hơn 1 ngày nên ta có phương trình:
d) Đúng.
9 000x + 4 050 000 – 9 000x = x + 450x
x + 450x – 4 050 000 = 0
x – 1 800x + 2 250x – 4 050 000 = 0
x(x – 1800) + 2 250(x – 1800) = 0
(x – 1800)(x + 2 250) = 0
x – 1 800 = 0 hoặc x + 2 250 = 0
x = 1 800 (thỏa mãn) x = –2 250 (loại).
Vậy theo kế hoạch mỗi ngày xưởng cần in 1 800 cuốn sách.
Câu 20
Lời giải do TopStudy biên soạn
a) Đúng
b) Sai
c) Sai
d) Sai
Đáp án: a) Đúng. b) Sai. c) Sai. d) Sai.
a) Đúng.
Vì vận tốc dòng nước là 2,5 km/h nên vận tốc thuyền đi xuôi dòng từ A đến B là x + 2,5 (km/h).
b) Sai.
Vận tốc thuyền đi ngược dòng từ B đến A là x – 2,5 (km/h).
Thời gian thuyền đi xuôi dòng từ A đến B là (giờ).
Thời gian thuyền đi ngược dòng từ B đến A là (giờ).
Tổng thời gian thuyền đi xuôi dòng và ngược dòng là (giờ).
c) Sai.
Vì thuyền chạy xuôi dòng sông từ A đến B rồi chạy ngược dòng từ B về A hết tất cả 4 giờ 24 phút = 4,4 giờ nên ta có phương trình .
d) Sai.
60x – 150 + 60x + 150 = 4,4x – 27,5
4,4x – 120x – 27,5 = 0
4,4x – 121x + x – 27,5 = 0
4,4x(x – 27,5) + (x – 27,5) = 0
(x – 27,5)(4,4x + 1) = 0
x – 27,5 = 0 (do 4,4x + 1 > 0 với x > 0).
x = 27,5 (thỏa mãn).
Vậy vận tốc thực của thuyền bằng 27,5 km/h.
Câu 21
Lời giải do TopStudy biên soạn
Đáp án: 12
Đáp án: 12
Gọi số dãy ghế trong phòng họp ban đầu là x (dãy, ).
Số chỗ ngồi trong mỗi dãy ghế ban đầu là (chỗ ngồi).
Khi bớt đi 4 dãy ghế thì số dãy ghế là x – 4 (dãy).
Số chỗ ngồi trong mỗi dãy ghế khi có x – 4 dãy ghế là: (chỗ ngồi).
Vì số chỗ ngồi trong mỗi dãy tăng thêm 10 chỗ nên ta có phương trình:
24x – 24x + 96 = x – 4x
x – 4x – 96 = 0
x – 12x + 8x – 96 = 0
x(x – 12) + 8(x – 12) = 0
(x – 12)(x + 8) = 0
x = 12 (thỏa mãn) hoặc x = –8 (loại).
Vậy ban đầu có 12 dãy ghế trong phòng.
Câu 22
Lời giải do TopStudy biên soạn
Đáp án: 20
Đáp án: 20
Giá của chiếc áo khi giảm giá lần thứ nhất là: 200 – 200x% = 200 – 2x (nghìn đồng).
Giá của chiếc áo khi giảm giá lần thứ hai là: 200 – 2x – x%(200 – 2x) (nghìn đồng).
Vì sau hai lần giảm giá thì giá chiếc áo là 128 nghìn đồng nên ta có phương trình:
200 – 2x – x%(200 – 2x) = 128
200 – 2x – 0,01x(200 – 2x) = 128
0,02x – 4x + 72 = 0
x – 200x + 3 600 = 0
x – 20x – 180x + 3 600 = 0
x(x – 20) – 180(x – 20) = 0
(x – 180)(x – 20) = 0
x – 180 = 0 hoặc x – 20 = 0
x = 180 (loại) hoặc x = 20 (thỏa mãn).
Vậy x = 20.
Câu 23
Lời giải do TopStudy biên soạn
Đáp án: 22
Đáp án: 22
Gọi số chẵn bé hơn cần tìm là x .
Số chẵn lớn hơn cần tìm là x + 2.
Vì tích hai số bằng 120 nên ta có phương trình
x(x + 2) = 120
x + 2x – 120 = 0
x + 12x – 10x – 120 = 0
x(x + 12) – 10(x + 12) = 0
(x – 10)(x + 12) = 0
x – 10 = 0 hoặc x + 12 = 0
x = 10 (thỏa mãn) hoặc x = –12 (loại).
Do đó, hai số cần tìm là 10 và 12.
Vậy tổng của hai số cần tìm bằng 22.
Câu 24
Lời giải do TopStudy biên soạn
Đáp án: 40
Đáp án: 40
Gọi vận tốc của người đi xe máy từ A đến B là x (km/h, x > 0).
Vận tốc của người đó đi từ B đến C là: x + 10 (km/h).
Thời gian người đó đi từ A đến B là: (giờ).
Thời gian người đó đi từ B đến C là: (giờ).
Vì người đó nghỉ 15 phút giờ và tổng thời gian người đó đi từ A đến C hết 2 giờ 24 phút giờ nên ta có phương trình
1 800x + 14 000 = 43x + 430x
43x – 1 370x – 14 000 = 0
43x – 1 720x + 350x – 14 000 = 0
43x(x – 40) + 350(x – 40) = 0
(x – 40)(43x + 350) = 0
x – 40 = 0 (do 43x + 350 > 0 với x > 0)
x = 40 (thỏa mãn).
Vậy vận tốc của người đi xe máy từ A đến B là 40 km/h.
Câu 25
Lời giải do TopStudy biên soạn
Đáp án: 1,6
Đáp án: 1,6
Thể tích của hỗn hợp chất lỏng là:
Gọi khối lượng riêng của chất lỏng A là x (g/cm, x > 0,4).
Khối lượng riêng của chất lỏng B là x – 0,4 (g/cm).
Thể tích của chất lỏng A là: .
Thể tích của chất lỏng B là: .
Thể tích của hỗn hợp là:
Ta có phương trình:
16x – 6,4 + 12x = 20x – 8x
20x – 36x + 6,4 = 0
20x – 4x – 32x + 6,4 = 0
4x(5x – 1) – 6,4(5x – 1) = 0
(5x – 1)(4x – 6,4) = 0
5x – 1 = 0 hoặc 4x – 6,4 = 0
x = 0,2 (không thỏa mãn) hoặc x = 1,6 (thỏa mãn).
Vậy khối lượng riêng của chất lỏng A là 1,6 g/cm.