Đáp án và lời giải
Bài tập Chuyên đề Phương pháp quy nạp toán học có đáp án
Câu 1
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
a) Ta có P(1): "1 = 1". Mệnh đề này đúng vì 1 = 1.
b) Với k là một số nguyên dương tuỳ ý mà P(k) là mệnh đề đúng thì 1 + 3 + 5 + ... + (2k – 1) = k.
c) Khi P(k) là mệnh đề đúng. Ta có:
P(k+1) = 1 + 3 + 5 + ... + (2k – 1) + [2(k+1) – 1] = P(k) + [2(k+1) – 1]
= k + [2(k+1) – 1] = k + (2k + 2 – 1) = k + 2k + 1 = (k+1)
Vậy P(k+1) cũng là mệnh đề đúng.
Câu 2
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
a)
+) Khi n = 1, ta có:
Vậy mệnh đề đúng với n = 1.
+) Với k là một số nguyên dương tuỳ ý mà mệnh đề đúng, ta phải chứng minh mệnh đề cũng đúng với k + 1, tức là:
Thật vậy, theo giả thiết quy nạp ta có:
Khi đó:
Vậy mệnh đề cũng đúng với n = k + 1. Do đó theo nguyên lí quy nạp toán học, mệnh đề đã cho đúng với mọi n ℕ.
b)
+) Khi n = 2, ta có:
Vậy mệnh đề đúng với n = 2.
+) Với k là một số nguyên dương tuỳ ý mà mệnh đề đúng, ta phải chứng minh mệnh đề cũng đúng với k + 1, tức là:
Thật vậy, theo giả thiết quy nạp ta có:
Khi đó:
Vậy mệnh đề cũng đúng với n = k + 1. Do đó theo nguyên lí quy nạp toán học, mệnh đề đã cho đúng với mọi n ℕ.
Câu 3
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
+) Khi n = 1, ta có:
a = 1, b = 1.
Vậy mệnh đề đúng với n = 1.
+) Với k là một số nguyên dương tuỳ ý mà mệnh đề đúng, ta phải chứng minh mệnh đề cũng đúng với k + 1, tức là: viết được dưới dạng trong đó a, blà các số nguyên dương.
Thật vậy, theo giả thiết quy nạp ta có:
với a, blà các số nguyên dương.
Khi đó:
Vì a, blà các số nguyên dương nên a + 2b và a + b cũng là các số nguyên dương.
Vậy mệnh đề cũng đúng với n = k + 1. Do đó theo nguyên lí quy nạp toán học, mệnh đề đã cho đúng với mọi n ℕ.
+) Theo chứng minh trên ta có:
Với mọi n ℕ thì với a, blà các số nguyên dương.
Chứng minh tương tự ta được:
Với mọi n ℕ thì với c, dlà các số nguyên dương.
Giờ ta chứng minh a = c và b = d với mọi n ℕ.
Ta có:
Từ (2) ta suy ra với k > 0 (vì a, b, c, dlà các số nguyên dương)
Thế vào (1) ta được:
a = c và b = d.
Vậy ta có điều phải chứng minh.
Câu 4
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
+) Khi n = 1, ta có: 16 – 15n – 1 = 0 ⁝ 225.
Vậy mệnh đề đúng với n = 1.
+) Với k là một số nguyên dương tuỳ ý mà mệnh đề đúng, ta phải chứng minh mệnh đề cũng đúng với k + 1, tức là: 16 – 15(k + 1) – 1 chia hết cho 225.
Thật vậy, theo giả thiết quy nạp ta có: 16 – 15k – 1 chia hết cho 225.
Khi đó:
16 – 15(k + 1) – 1
= 16 . 16 – 15k – 16
= 16 . 16 – (240k – 225k) – 16
= 16 . 16 – 240k + 225k – 16
= 16 . 16 – 240k – 16 + 225k
= 16 (16 – 15k – 1) + 225k
Vì (16 – 15k – 1) và 225k đều chia hết cho 225 nên 16 (16 – 15k – 1) + 225k ⁝ 225, do đó 16 – 15(k + 1) – 1 ⁝ 225.
Vậy mệnh đề cũng đúng với n = k + 1. Do đó theo nguyên lí quy nạp toán học, mệnh đề đã cho đúng với mọi n ℕ.
Câu 5
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
a) S = 1 + 2 = 3, S = 1 + 2 + 2 = 7, S = 1 + 2 + 2 + 2 = 15.
T = 2 – 1 = 3, T = 2 – 1 = 7, T = 2 – 1 = 15.
Vậy S = T; S = T; S = T.
b) Ta dự đoán S = T với n ℕ.
+) Khi n = 1, ta có: S = T.
Vậy mệnh đề đúng với n = 1.
+) Với k là một số nguyên dương tuỳ ý mà mệnh đề đúng, ta phải chứng minh mệnh đề cũng đúng với k + 1, tức là: S = T.
Thật vậy, theo giả thiết quy nạp ta có: S = T.
Khi đó:
S = 1 + 2 + 2 +... + 2 + 2
= S + 2
= T + 2
= (2 – 1) + 2
= 2 . 2 – 1
= 2 – 1
= 2 – 1
=T.
Vậy mệnh đề cũng đúng với n = k + 1. Do đó theo nguyên lí quy nạp toán học, mệnh đề đã cho đúng với mọi nℕ. Vậy S = T = 2 – 1 với nℕ.
Câu 6
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
a)
Vậy S = T; S = T; S = T.
b) Ta dự đoán S = T với n ℕ.
+) Khi n = 1, ta có: S = T.
Vậy mệnh đề đúng với n = 1.
+) Với k là một số nguyên dương tuỳ ý mà mệnh đề đúng, ta phải chứng minh mệnh đề cũng đúng với k + 1, tức là: S = T.
Thật vậy, theo giả thiết quy nạp ta có: S = T.
Khi đó:
Vậy mệnh đề cũng đúng với n = k + 1. Do đó theo nguyên lí quy nạp toán học, mệnh đề đã cho đúng với mọi nℕ. Vậy S = T = với n ℕ.
Câu 7
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
a)
b) Ta dự đoán
+) Khi n = 1, ta có:
Vậy mệnh đề đúng với n = 1.
+) Với k là một số nguyên dương tuỳ ý mà mệnh đề đúng, ta phải chứng minh mệnh đề cũng đúng với k + 1, tức là:
Thật vậy, theo giả thiết quy nạp ta có:
Khi đó:
Vậy mệnh đề cũng đúng với n = k + 1. Do đó theo nguyên lí quy nạp toán học, mệnh đề đã cho đúng với mọi n ℕ. Vậy với n ℕ.
Câu 8
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
+) Khi n = 1, ta có: 1 =
Vậy mệnh đề đúng với n = 1.
+) Với k là một số nguyên dương tuỳ ý mà mệnh đề đúng, ta phải chứng minh mệnh đề cũng đúng với k + 1, tức là: 1 + q + q +... + q + q =
Thật vậy, theo giả thiết quy nạp ta có: 1 + q + q +... + q =
Khi đó:
1 + q + q +... + q + q
= (1 + q + q +... + q) + q
= + q
= + q
Vậy mệnh đề cũng đúng với n = k + 1. Do đó theo nguyên lí quy nạp toán học, mệnh đề đã cho đúng với mọi n ℕ.
Câu 9
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
a)
+) Khi n = 1, ta có: 4 + 15 . 1 – 1 = 18 ⁝ 9.
Vậy mệnh đề đúng với n = 1.
+) Với k là một số nguyên dương tuỳ ý mà mệnh đề đúng, ta phải chứng minh mệnh đề cũng đúng với k + 1, tức là: 4 + 15(k+1) – 1 ⁝ 9.
Thật vậy, theo giả thiết quy nạp ta có: 4+ 15k – 1 ⁝ 9.
Khi đó:
4 + 15(k+1) – 1
= 4 . 4 + 15k + 14
= 4. 4 + (60k – 45k) + (–4 + 18)
= (4 . 4 + 60k – 4) – 45k + 18
= 4 . (4+ 15k – 1) – 45k + 18
Vì 4+ 15k – 1, 45k và 18 đều chia hết cho 9 nên 4 . (4+ 15k – 1) – 45k + 18 ⁝ 9, do đó 4 + 15(k+1) – 1 ⁝ 9.
Vậy mệnh đề cũng đúng với n = k + 1. Do đó theo nguyên lí quy nạp toán học, mệnh đề đã cho đúng với mọi n ℕ.
b)
+) Khi n = 1, ta có: 13 – 1 = 12 ⁝ 6.
Vậy mệnh đề đúng với n = 1.
+) Với k là một số nguyên dương tuỳ ý mà mệnh đề đúng, ta phải chứng minh mệnh đề cũng đúng với k + 1, tức là: 13 – 1 ⁝ 6.
Thật vậy, theo giả thiết quy nạp ta có: 13 – 1 ⁝ 6.
Khi đó:
13 – 1
= 13 . 13 – 1
= 13 . 13 – 13 + 12
= 13 . (13 – 1) + 12
Vì 13 – 1 và 12 đều chia hết cho 6 nên 13 . (13 – 1) + 12 ⁝ 6, do đó 13 – 1 ⁝ 6.
Vậy mệnh đề cũng đúng với n = k + 1. Do đó theo nguyên lí quy nạp toán học, mệnh đề đã cho đúng với mọi n ℕ.
Câu 10
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
+) Khi n = 2, ta có: 2 > (2 + 1) 4 > 3.
Vậy mệnh đề đúng với n = 1.
+) Với k là một số nguyên dương tuỳ ý (k ≥ 2) mà mệnh đề đúng, ta phải chứng minh mệnh đề cũng đúng với k + 1, tức là: (k + 1) > [(k+1) + 1].
Thật vậy, theo giả thiết quy nạp ta có: k > (k + 1).
Suy ra: k . (k + 1) > (k + 1) . (k + 1)
k . (k + 1) > (k + 1)
k . (k + 1) > [(k + 1)]
k . (k + 1) > (k + 2k + 1) > (k + 2k) = [k(k + 2)] = k . (k + 2)
(k + 1) > (k + 2) = (k + 2)
Vậy mệnh đề cũng đúng với n = k + 1. Do đó theo nguyên lí quy nạp toán học, mệnh đề P(n) đúng với mọi n ℕ, n ≥ 2.
Câu 11
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
+) Khi n = 1, ta có: a – b = a – b.
Vậy mệnh đề đúng với n = 1.
+) Với k là một số nguyên dương tuỳ ý mà mệnh đề đúng, ta phải chứng minh mệnh đề cũng đúng với k + 1, tức là:
a – b = (a – b)[a + ab + ... + ab + b]
Thật vậy, theo giả thiết quy nạp ta có:
a – b = (a – b)(a + ab + ... + ab + b)
Khi đó:
a – b
= a . a – b . b
= a . a – a . b + a . b – b . b
= a . (a – b) + b . (a – b)
= a . (a – b)(a + ab + ... + ab + b) + b . (a – b)
= (a – b) . a . (a + ab + ... + ab + b) + (a – b) . b
= (a – b)(a . a + a . ab + ... + a . ab + a . b) + (a – b) . b
= (a – b)[a + ab + ... + ab + a . b) + (a – b) . b
= (a – b)[a + ab + ... + ab + ab] + (a – b) . b
= (a – b)[a + ab + ... + ab + b].
Vậy mệnh đề cũng đúng với n = k + 1. Do đó theo nguyên lí quy nạp toán học, mệnh đề P(n) đúng với mọi nℕ.
Câu 12
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
a) Tam giác đều màu trắng ở Hình thứ hai có đỉnh là trung điểm các cạnh của tam giác đều màu xanh ở hình thứ nhất.
b) Giữ nguyên tam giác đều màu trắng ở Hình thứ hai, với mỗi tam giác đều màu xanh ở Hình thứ hai, ta lại chọn các tam giác đều màu trắng như cách ở Hình thứ nhất.
c) Giữ nguyên các tam giác đều màu trắng ở Hình thứ ba, với mỗi tam giác đều màu xanh ở Hình thứ ba, ta lại chọn các tam giác đều màu trắng như cách ở Hình thứ nhất.
Như vậy, ta có quy luật chọn các tam giác đều màu trắng ở hình thứ n:
Giữ nguyên các tam giác đều màu trắng ở Hình thứ n – 1, với mỗi tam giác đều màu xanh ở Hình thứ n – 1, ta lại chọn các tam giác đều màu trắng như cách ở Hình thứ nhất.
d) Số tam giác đều màu xanh ở Hình thứ nhất là: 1.
Số tam giác đều màu xanh ở Hình thứ hai là: 3.
Số tam giác đều màu xanh ở Hình thứ ba là: 9.
e) Dự đoán số tam giác đều màu xanh ở Hình thứ n là: 3.
Xét mệnh đề P(n): "Số tam giác đều màu xanh ở Hình thứ n là 3 với nℕ".
Chứng minh:
+) Khi n = 1, ta có: Số tam giác đều màu xanh ở Hình thứ nhất là: 1.
Vậy mệnh đề đúng với n = 1.
+) Với k là một số nguyên dương tuỳ ý mà mệnh đề đúng, ta phải chứng minh mệnh đề cũng đúng với k + 1, tức là:
Số tam giác đều màu xanh ở Hình thứ (k + 1) là 3.
Thật vậy, theo giả thiết quy nạp ta có:
Số tam giác đều màu xanh ở Hình thứ k là 3.
Vì với cách chọn như trên, mỗi tam giác đều màu xanh sẽ tạo ta 3 tam giác đều màu xanh mới ở hình tiếp theo nên từ 3 tam giác đều màu xanh ở Hình thứ k sẽ cho ta 3 . 3 = 3 = 3 tam giác đều màu xanh ở Hình thứ (k + 1).
Vậy mệnh đề cũng đúng với n = k + 1. Do đó theo nguyên lí quy nạp toán học, mệnh đề P(n) đúng với mọi nℕ
.
Câu 13
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
a) Số chấm tăng thêm sau mỗi lượt xếp (kể từ lượt đầu tiên) là các số lẻ liên tiếp bắt đầu từ 1.
b) Vì ở hình vuông thứ n có mỗi cạnh chứa n chấm nên tổng số chấm là n.
Mặt khác, theo cách sắp xếp trên ta lại có tổng số chấm là: 1 + 3 + 5 + ... + (2n – 1).
Như vậy ta sẽ chứng minh mệnh đề
P(n): "1 + 3 + 5 + ... + (2n – 1) = n với mọi nℕ".
+) Khi n = 1, ta có: 1 = 1.
Vậy mệnh đề đúng với n = 1.
+) Với k là một số nguyên dương tuỳ ý mà mệnh đề đúng, ta phải chứng minh mệnh đề cũng đúng với k + 1, tức là: 1 + 3 + 5 + ... + (2k – 1) + [2(k+1) – 1] = (k + 1).
Thật vậy, theo giả thiết quy nạp ta có: 1 + 3 + 5 + ... + (2k – 1) = k.
Khi đó:
1 + 3 + 5 + ... + (2k – 1) + [2(k+1) – 1]
= [1 + 3 + 5 + ... + (2k – 1)] + [2(k+1) – 1]
= k + [2(k+1) – 1]
= k + (2k + 2 –1)
= k + 2k + 1
= (k + 1).
Vậy mệnh đề cũng đúng với n = k + 1. Do đó theo nguyên lí quy nạp toán học, mệnh đề P(n) đúng với mọi nℕ.
Câu 14
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Xét mệnh đề P(x): "Số tiền cả vốn lẫn lãi mà cô Hạnh có được sau n (năm) là (đồng) (nℕ)".
+) Khi n = 1:
Số tiền lãi người đó nhận được là: A . r% = (đồng).
Số tiền nhận được (bao gồm cả vốn lẫn lãi) là:
Vậy mệnh đề đúng với n = 1.
+) Với k là một số nguyên dương tuỳ ý mà mệnh đề đúng, ta phải chứng minh mệnh đề cũng đúng với k + 1, tức là: Số tiền cả vốn lẫn lãi mà cô Hạnh có được sau (k +1) (năm) là
Vì cô Hạnh không rút tiền ra và lại gửi thêm A (đồng) nữa nên:
– Số tiền vốn của cô Hạnh sau (k + 1) năm là: T + A (đồng).
– Số tiền lãi cô Hạnh nhận được sau (k + 1) (năm) là:
(T + A) . r% (đồng).
– Số tiền cả vốn lẫn lãi mà cô Hạnh có được sau (k + 1) (năm) là:
(T + A) + (T + A) . r%
= (T + A) + (T + A) .
= (T + A)
=
=
=
=
=
=
= T (đồng).
Vậy mệnh đề cũng đúng với n = k + 1. Do đó theo nguyên lí quy nạp toán học, mệnh đề đã cho đúng với mọi nℕ. Từ đó ta có điều phải chứng minh.
Câu 15
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Xét mệnh đề P(x): "Số tiền nhận được (bao gồm cả vốn lẫn lãi) sau x (kì hạn) gửi là (đồng) (xℕ)".
Vì một năm có m kì hạn nên lãi suất mỗi kì hạn là
+) Khi x = 1:
Số tiền lãi người đó nhận được là: A . (đồng).
Số tiền nhận được (bao gồm cả vốn lẫn lãi) là:
A + A . = (đồng)
Vậy mệnh đề đúng với x = 1.
+) Với k là một số nguyên dương tuỳ ý mà mệnh đề đúng, ta phải chứng minh mệnh đề cũng đúng với k + 1, tức là: Số tiền nhận được (bao gồm cả vốn lẫn lãi) sau (k + 1) (kì hạn) gửi là (đồng).
Thật vậy, theo giả thiết quy nạp ta có:
Số tiền nhận được (bao gồm cả vốn lẫn lãi) sau k (kì hạn) gửi là (đồng).
Vì sau mỗi kì hạn, số tiển lãi sẽ được nhập vào vốn ban đầu nên số tiền lại ở kì hạn thứ (k + 1) là: (đồng).
Suy ra số tiền nhận được (bao gồm cả vốn lẫn lãi) là:
(đồng).
Vậy mệnh đề cũng đúng với x = k + 1. Do đó theo nguyên lí quy nạp toán học, mệnh đề đã cho đúng với mọi xℕ.
Sau n (năm) thì số kì hạn người đó đã gửi là: m . n (kì hạn).
Do đó, số tiền nhận được (bao gồm cả vốn lẫn lãi) sau n (năm) gửi là:
(đồng).