42 câu trắc nghiệm Luyện từ và câu: Từ đồng nghĩa (có đáp án)

B. Phấn khởi – hân hoan.

Hướng dẫn giải:

“Phấn khởi – hân hoan” đều là những động từ thể hiện sự vui sướng trong lòng vì được cổ vũ, khích lệ

D. Đất nước – Tổ quốc.

Hướng dẫn giải:

“ Đất nước – Tổ quốc” đều là danh từ thể hiện miền đất đai, trong quan hệ với dân tộc làm chủ và sống trên đó.

B. Má – mẹ – u – bầm – mạ.

Hướng dẫn giải:

Các từ “Má – mẹ – u – bầm – mạ” đều là danh từ chỉ người phụ nữ sinh ra mình hoặc có công ơn nuôi dưỡng.

C. Bụng – lòng – ruột.

Hướng dẫn giải:

Các từ “Bụng – lòng – ruột” đều thể hiện nội tâm, tâm trạng lo lắng của anh chiến sĩ khi bác chưa ngủ.

B. Dạy – bảo – dặn.

Hướng dẫn giải:

Các từ “dạy – bảo – dặn” đều chỉ sự hướng dẫn của bà với người cháu.

C. Tổ quốc.

Hướng dẫn giải:

“Non sông và Tổ quốc” đều là những từ chỉ đất nước, quê hương.

C. Đỏ cam.

Hướng dẫn giải:

Từ “đỏ cam” là chỉ màu đỏ có sắc thái cam nhẹ chứ không phải chỉ là màu đỏ đơn thuần.

A. Xinh xắn.

Hướng dẫn giải:

“Đẹp và xinh xắn” đều là tính từ chỉ hình thức hoặc phẩm chất đem lại sự hứng thú đặc biệt, làm cho người ta thích nhìn ngắm hoặc kính nể

B. Bao la.

Hướng dẫn giải:

“rộng lớn và bao la” đều là tính từ thể hiện sự có diện tích hoặc phạm vi rất lớn (nói khái quát)

B. Nhỏ bé.

Hướng dẫn giải:

“bé xíu và nhỏ bé” đều thể hiện sự rất nhỏ, như không còn nhỏ hơn được nữa

Đáp án đúng: A. Là những từ có nghĩa giống nhau hoặc gần giống nhau

Hướng dẫn giải: Theo định nghĩa trong sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 5, từ đồng nghĩa là những từ có nghĩa giống nhau hoặc gần giống nhau (ví dụ: chăm chỉ, siêng năng, cần cù).

Đáp án đúng: A. Siêng năng

Hướng dẫn giải: "Siêng năng" và "chăm chỉ" đều chỉ tính cách làm việc miệt mài, đều đặn, không quản ngại khó khăn.

Đáp án đúng: A. Hổ - cọp

Hướng dẫn giải: Từ "hổ" và "cọp" có thể thay thế cho nhau hoàn toàn trong mọi ngữ cảnh mà không làm thay đổi sắc thái ý nghĩa hay mức độ biểu cảm. Các cặp còn lại là từ đồng nghĩa không hoàn toàn (khác nhau về sắc thái biểu cảm hoặc đối tượng sử dụng).

Đáp án đúng: A. Giữ gìn

Hướng dẫn giải: "Giữ gìn" và "bảo vệ" đều có chung ý nghĩa là che chở, chống lại sự tàn phá hoặc tổn hại để duy trì sự an toàn.

Đáp án đúng: B. Nhỏ bé

Hướng dẫn giải: Các từ "to lớn", "khổng lồ", "vĩ đại" đều chỉ kích thước hoặc mức độ rất lớn. Riêng từ "nhỏ bé" mang ý nghĩa trái ngược (chỉ kích thước nhỏ).

Đáp án đúng: A. Xinh xắn

Hướng dẫn giải: "Xinh đẹp" và "xinh xắn" đều là những từ dùng để chỉ vẻ bề ngoài ưa nhìn, đẹp đẽ, dễ mến.

Đáp án đúng: A. giải phóng

Hướng dẫn giải: Trong ngữ cảnh ca ngợi công ơn của Bác Hồ và sự nghiệp cách mạng, từ "giải phóng" (đồng nghĩa với cứu nước, độc lập) là phù hợp nhất.

Đáp án đúng: A. Dũng cảm, không sợ nguy hiểm

Hướng dẫn giải: "Can đảm" là từ Hán Việt, đồng nghĩa hoàn toàn với từ "dũng cảm", chỉ phẩm chất dám đương đầu với khó khăn, nguy hiểm mà không nao núng.

Đáp án đúng: A. Thất lạc

Hướng dẫn giải: Từ "mất" trong câu văn chỉ đồ vật bị thất lạc. Do đó, chỉ có từ "thất lạc" mới là từ đồng nghĩa phù hợp để thay thế trong ngữ cảnh này.

Đáp án đúng: A. Hiền hậu

Hướng dẫn giải: "Hiền lành" và "hiền hậu" đều chỉ tính cách nhân hậu, hiền từ, tốt bụng và không gây hại cho người khác.

Đáp án đúng: A. "Biếu" thể hiện sự kính trọng, lễ phép hơn khi tặng quà cho người lớn tuổi

Hướng dẫn giải: "Biếu" mang sắc thái trang trọng và thể hiện thái độ tôn kính của người tặng đối với bề trên, trong khi "cho" có phạm vi sử dụng rộng và bình dị hơn.

Đáp án đúng: D. Công và nghĩa

Hướng dẫn giải: Trong ca dao, tục ngữ, "công" (công lao) và "nghĩa" (ân nghĩa) là cặp từ đồng nghĩa/gần nghĩa được dùng song song để ca ngợi ơn sinh thành, dưỡng dục lớn lao của cha mẹ.

Đáp án đúng: A. Hy sinh

Hướng dẫn giải: Từ "hy sinh" mang sắc thái trang trọng, ngợi ca những người ngã xuống vì nghĩa lớn, vì Tổ quốc hoặc vì người khác.

Đáp án đúng: A. chăm chú

Hướng dẫn giải: Từ "chăm chú" (đồng nghĩa với chăm chỉ, tập trung cao độ) miêu tả chính xác thái độ tập trung lắng nghe của học sinh trong buổi lễ.

Đáp án đúng: A. Quê hương

Hướng dẫn giải: "Tổ quốc" và "quê hương" đều là những từ chỉ nơi chốn sinh ra, gắn bó máu thịt với mỗi con người, có nghĩa gần gũi nhau trong văn chương.

Đáp án đúng: A. Kết quả - Hậu quả

Hướng dẫn giải: "Kết quả" mang sắc thái trung tính hoặc tích cực, trong khi "hậu quả" thường mang sắc thái tiêu cực (chỉ kết quả xấu của một việc làm sai trái). Do đó chúng khác nhau rõ rệt về sắc thái biểu cảm.

Đáp án đúng: A. bát ngát

Hướng dẫn giải: "Bát ngát" là từ đồng nghĩa với "mênh mông", chuyên dùng để miêu tả không gian rộng lớn, bao la của thiên nhiên như cánh đồng, biển cả, bầu trời.

Đáp án đúng: A. Chiếc máy bơm nước này đang chạy rất êm

Hướng dẫn giải: Trong câu A, từ "chạy" được dùng theo nghĩa chuyển, đồng nghĩa với hoạt động hoạt động, vận hành của máy móc. Các câu còn lại dùng theo nghĩa gốc (di chuyển bằng chân).

Đáp án đúng: A. Hoạt bát

Hướng dẫn giải: "Hoạt bát" và "nhanh nhẹn" đều là từ chỉ tính cách linh hoạt, cử chỉ và hành động nhanh nhạy, tháo vát.

Đáp án đúng: A. Tránh lặp từ nhàm chán và làm cho câu văn thêm sinh động, giàu hình ảnh

Hướng dẫn giải: Lựa chọn và thay thế bằng các từ đồng nghĩa phù hợp giúp bài văn tránh bị lặp từ đơn điệu, đồng thời biểu đạt sắc thái cảm xúc tinh tế hơn.

Đáp án đúng: A. Sự khác biệt này xuất phát từ đặc điểm phương ngữ vùng miền nhưng đều biểu thị tình mẫu tử thiêng liêng

Hướng dẫn giải: "Mẹ" (phổ biến miền Bắc), "má" (phổ biến miền Nam, miền Trung), "mạ" (phổ biến miền Trung) là các từ đồng nghĩa theo phương ngữ, mang sắc thái tình cảm thân thương riêng của từng vùng miền khi gọi người sinh ra mình.

Đáp án đúng: A. Làm tăng thêm tính trang trọng, thành kính và tôn vinh tầm vóc lớn lao của sự hy sinh

Hướng dẫn giải: "Ngã xuống" là cách nói hình ảnh, uyển ngữ; khi đặt vào ngữ cảnh trang nghiêm, việc thay đổi hoặc kết hợp từ ngữ đồng nghĩa tinh tế sẽ làm tôn lên lòng kính trọng sâu sắc đối với người có công.

Đáp án đúng: A. "Xanh ngắt" gợi tả chiều cao và độ sâu thẳm của bầu trời mùa thu; "xanh biếc" gợi sắc xanh tươi mát, dịu nhẹ hơn

Hướng dẫn giải: Các từ chỉ màu sắc đồng nghĩa nhưng có sự khác biệt tinh tế về độ đậm nhạt, tầm vóc. "Xanh ngắt" diễn tả độ cao, rộng, trong vắt của trời thu (như trong thơ Nguyễn Khuyến), trong khi "xanh biếc" thiên về sắc tươi dịu.

Đáp án đúng: A. Vì mỗi từ đồng nghĩa mang một sắc thái biểu cảm, góc nhìn và giá trị hình ảnh riêng biệt, quyết định hồn của tác phẩm

Hướng dẫn giải: Trong nghệ thuật ngôn từ, không có từ nào hoàn toàn thừa thãi. Sự tinh tế nằm ở việc chọn đúng từ đồng nghĩa có sắc thái phù hợp nhất để truyền tải trọn vẹn tư tưởng, cảm xúc của tác giả.

Đáp án đúng: A. Phải dựa vào ngữ cảnh cụ thể (tính chất sự việc, đối tượng được nhắc đến) để chọn từ đồng nghĩa chính xác

Hướng dẫn giải: Từ "mất" là từ đa nghĩa. Khi tìm từ đồng nghĩa thay thế, bắt buộc phải căn cứ vào ngữ cảnh (mất trộm → bị lấy cắp; mất/qua đời → từ trần; mất điểm → bỏ lỡ/tuột mất) mới đảm bảo tính chính xác.

Đáp án đúng: A. "Uốn lượn" gợi nét đẹp mềm mại, uyển chuyển, thơ mộng; "ngoằn ngoèo" gợi hình ảnh khúc khuỷu, có phần gập ghềnh hoặc hiểm trở

Hướng dẫn giải: Dù cùng chỉ đường nét cong của dòng sông, "uốn lượn" thiên về tạo hình thẩm mỹ, mềm mại; còn "ngoằn ngoèo" thiên về miêu tả hình thù khúc khuỷu, quanh co, gồ ghề.

Đáp án đúng: A. Uống nước nhớ nguồn, biết ơn người đi trước đã tạo dựng thành quả cho thế hệ hôm nay hưởng thụ

Hướng dẫn giải: Câu tục ngữ mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc về đạo lý uống nước nhớ nguồn. Việc sử dụng cặp từ đồng nghĩa/tương đương về mặt triết lý đạo đức giúp học sinh hiểu đúng tầng ý nghĩa ẩn dụ của câu.

Đáp án đúng: A. Câu văn bị lỗi lặp từ ngữ đồng nghĩa (chăm chỉ, siêng năng, cần cù cùng xuất hiện trong một vế câu ngắn)

Hướng dẫn giải: Việc dồn quá nhiều từ đồng nghĩa (chăm chỉ, siêng năng, cần cù) sát nhau trong một câu ngắn gây ra hiện tượng lặp ý, nặng nề, làm giảm giá trị diễn đạt. Đây là lỗi diễn đạt cần tránh khi làm văn.

Đáp án đúng: A. Yêu thiết tha, gắn bó máu thịt, đinh ninh tạc dạ

Hướng dẫn giải: Để đẩy cao sắc thái biểu cảm, việc dùng các tổ hợp từ đồng nghĩa mang mức độ cao hơn (thiết tha, máu thịt, tạc dạ) giúp bộc lộ tình cảm sâu đậm, mãnh liệt đối với quê hương.

Đáp án đúng: A. Sử dụng các từ đồng nghĩa thay thế cho từ ngữ đã dùng ở câu trước (phép đồng nghĩa) giúp liên kết câu chặt chẽ và tránh lặp từ

Hướng dẫn giải: Trong liên kết câu (liên kết nội dung và hình thức), phép đồng nghĩa là một biện pháp quan trọng giúp duy trì chủ đề của đoạn văn, đồng thời tạo sự uyển chuyển, mạch lạc cho toàn văn bản.