Viết bài văn kể lại một truyện truyền thuyết hoặc cổ tích (Phần 2)

Điền các từ ngữ (tưởng tượng, thay đổi, chép lại, cách đặt câu, câu chuyện, miêu tả, người viết) vào chỗ trống trong đoạn văn sau để hoàn chỉnh cách hiểu về kiểu bài văn kể lại một truyền thuyết hoặc cổ tich:

Viết bài văn kể lại một truyện truyền thuyết hoặc cổ tích không phải là (1)……….. nguyên văn (2)……… trong sách. (3)……….. có thể (4)………… từ ngữ, (5)……….; thêm một vài chi tiết; thêm các yếu tố (6)………., biểu cảm hoặc nêu ra một kết thúc khác theo hình dung, (7)……….. của mình.

Hãy chọn các ý (bằng cách ghi sổ) ở những ô bên phải vào các phần mở bài, thân bài và kết bài một cách phù hợp để xây dựng bài viết kể lại truyện cổ tích Thạch Sanh. (Riêng ở phần thân bài, em cần sắp xếp theo trình tự diễn biến của các sự kiện).

Kể lại truyện truyền thuyết Thánh Gióng.

a) Tìm ý bằng cách trả lời các câu hỏi sau:

- Truyền thuyết Thánh Gióng kể lại chuyện gì?

- Truyện có những sự kiện và nhân vật chính nào?

- Diễn biến câu chuyện (mở đầu, phát triển, kết thúc) ra sao?

- Có thể thêm, bớt những chi tiết, hình ảnh,… của chuyện thế nào?

- Truyện gợi cho em những suy nghĩ, cảm xúc gì?

b) Lập dàn ý bằng cách lựa chọn các ý đã tìm được và sắp xếp vào ba phần của bài viết cho hợp lí.

- Mở bài: Giới thiệu hoặc nêu lí do kể lại truyền thuyết Thánh Gióng.

- Thân bài:

- Kết bài: Nêu cảm nghĩ của em về truyện hoặc nhân vật chính trong truyện Thánh Gióng.

c) Viết.

- Tham khảo gợi ý sau rồi viết các câu hoặc đoạn kể lại các sự kiện tiếp theo bằng lời văn của em.

- Viết bài văn hoàn chỉnh.

Đọc đề bài sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới: Kể lại truyện “Sự tích hồ Gươm”:

a) Tìm ý bằng cách trả lời các câu hỏi sau:

- Truyền thuyết Sự tích hồ Gươm kể lại chuyện gì?

- Truyện có những sự kiện và nhân vật nào?

- Diễn biến câu chuyện (mở đầu, diễn biến, kết thúc) ra sao?

- Có thể thêm, bớt những chi tiết, hình ảnh,… khi kể lại truyện không? Nếu có, thì thêm, bớt thế nào?

- Truyện gợi cho em những cảm xúc, suy nghĩ gì?

b) Lập dàn ý bằng cách lựa chọn các ý đã tìm được và sắp xếp vào ba phần của bài viết cho hợp lí.

- Mở bài:

- Thân bài:

- Kết bài:

c) Dựa vào dàn ý đã lập, em hãy thực hiện các yêu cầu sau:

- Viết tiếp phần mở bài của đề văn trên với câu mở đầu sau:

Đất nước Việt Nam ta có một kho tàng văn học dân gian đồ sộ, phong phú với nhiều thể loại, trong đó có truyền thuyết,…………………………………………………..

- Viết tiếp phần thân bài kể lại truyện Sự tích Hồ Gươm với câu mở đầu sau:

Câu chuyện diễn ra vào khoảng đầu thế kỉ XV, khi giặc Minh đặt ách đô hộ lên nước ta……………………………………………………………………………………..

- Viết tiếp phần kết bài của đề văn trên với câu mở đầu sau:

Gấp trang sách lại nhưng trong tâm trí tôi vẫn hiện lên hình ảnh vua Lê Thái Tổ trả gươm cho Rùa Vàng. Trong tôi dấy lên một niềm…………………………………..

Đọc đề bài sau và thực hiện các yêu cầu nêu ở dưới.

Hãy kể lại truyện truyền thuyết sau:

Sơn Tinh, Thủy Tinh

Hùng Vương thứ mười tám có một người con gái tên là Mị Nương, người đẹp như hoa, tính nết hiền dịu. Vua cha yêu thương nàng hết mực, muốn kén cho con mộtngười chồng thật xứng đáng.

Một hôm có hai chàng trai đến cầu hôn$^{(2)}$. Một người ở vùng núi Tản Viên$^{(3)}$ có tài lạ: vẫy tay về phía đông, phía đông nổi cồn bãi; vẫy tay về phía tây, phía tây mọc lên từng dãy núi đồi. Người ta gọi chàng là Sơn Tinh. Một người ở miền biển, tài năng cũng không kém: gọi gió, gió đến; hô mưa, mưa về. Người ta gọi chàng là Thuỷ Tinh. Một người là chúa vùng non cao, một người là chúa vùng nước thẳm, cả hai đều xứng đáng làm rể vua Hùng. Vua Hùng băn khoăn không biết nhận lời ai, từ chối ai, bèn cho mời các Lạc hầu$^{(4)}$ vào bàn bạc. Xong, vua phán$^{(5)}$:

- Hai chàng đều vừa ý ta, nhưng ta chỉ có một người con gái, biết gả cho người nào? Thôi thì ngày mai, ai đem sính lễ$^{(6)}$ đến trước, ta sẽ cho cưới con gái ta.

Hai chàng tâu$^{(7)}$ hỏi đồ sính lễ cần sắm những gì, vua bảo: “Một trăm ván cơm nếp, một trăm nếp bánh chưng và voi chín ngà, gà chín cựa, ngựa chín hồng mao$^{(8)}$, mỗi thứ một đôi”.

Hôm sau, mới tờ mờ sáng, Sơn Tinh đã đem đầy đủ lễ vật đến rước Mị Nương về núi. Thuỷ Tinh đến sau, không lấy được vợ, đùng đùng nổi giận, đem quân đuổi theo đòi cướp Mị Nương. Thần hô mưa, gọi gió làm thành dông bão rung chuyển cả đất trời, dâng nước sông lên cuồn cuộn đánh Sơn Tinh. Nước ngập ruộng đồng, nước ngập nhà cửa, nước dâng lên lưng đồi, sườn núi, thành Phong Châu như nổi lềnh bềnh trên một biển nước.

Sơn Tinh không hề nao núng$^{(9)}$. Thần dùng phép lạ bốc từng quả đồi, dời từng dãy núi, dựng thành luỹ đất, ngăn chặn dòng nước lũ. Nước sông dâng lên bao nhiêu, đồi núi cao lên bấy nhiêu. Hai bên đánh nhau ròng rã mấy tháng trời, cuối cùng Sơn Tinh vẫn vững vàng mà sức Thuỷ Tinh đã kiệt. Thần Nước đành rút quân.

Từ đó, oán nặng, thù sâu, hằng năm Thuỷ Tinh làm mưa gió, bão lụt dâng nước đánh Sơn Tinh. Nhưng năm nào cũng vậy, Thần Nước đánh mỏi mệt, chán chê vẫn không thắng nổi Thần Núi để cướp Mị Nương, đành rút quân về.

Theo Huỳnh Lý

(In trong sách Ngữ văn 6, tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2018)

a) Tìm ý bằng cách trả lời các câu hỏi sau:

- Vì sao em muốn kể lại truyện truyền thuyết Sơn Tinh, Thủy Tinh?

- Truyện kể về những nhân vật nào?

- Câu chuyện diễn biến ra sao (mở đầu, phát triển, kết thúc)?

- Khi kể lại truyện, nên thêm từ ngữ, câu văn, hình ảnh,… thế nào cho hấp dẫn, sinh động?

- Cảm nghĩ của em sau khi đọc truyện là gì?

b) Lập dàn ý bằng cách lựa chọn các ý đã tìm được và sắp xếp vào ba phần của bài viết cho hợp lí.

- Mở bài:

- Thân bài:

- Kết bài:

d) Em hãy kiểm tra và chỉnh sửa bài viết của mình theo hướng dẫn sau:

Kể lại truyện cổ tích “Em bé thông minh”

a) Tìm ý bằng cách trả lời các câu hỏi sau:

- Vì sao em muốn kể lại truyện cổ tích Em bé thông minh?

- Truyện kể về những nhân vật nào?

- Câu chuyện diễn biến ra sao (mở đầu, phát triển, kết thúc)?

- Khi kể lại truyện, nên thêm từ ngữ, câu văn, hình ảnh,… thế nào cho hấp dẫn, sinh động?

- Cảm nghĩ của em khi đọc truyện là gì?

b) Lập dàn ý bằng cách lựa chọn các ý đã tìm được và sắp xếp vào ba phần của bài viết cho hợp lí.

- Mở bài:

- Thân bài:

- Kết bài:

Đọc đề bài sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:

Hãy kể lại truyện cổ tích sau:

Sọ Dừa

Ngày xưa, có hai vợ chồng một lão nông nghèo đi ở cho nhà một phú ông. Họ hiền lành, chăm chỉ nhưng đã ngoài năm mươi tuổi mà chưa có lấy một mụn con.
Một hôm, người vợ vào rừng lấy củi. Trời nắng to, khát nước quá, thấy cái sọ dừa bên gốc cây to đựng đầy nước mưa, bà bèn bưng lên uống. Thế rồi, về nhà, bà có mang.

Ít lâu sau, người chồng mất. Bà sinh ra một đứa con không có chân tay, mình mẩy, cứ tròn lông lốc như một quả dừa. Bà buồn, toan vứt nó đi thì đứa bé lên tiếng bảo.

– Mẹ ơi! Con là người đấy! Mẹ đừng vứt con mà tội nghiệp. Bà lão thương tình để lại nuôi rồi đặt tên cho cậu là Sọ Dừa.

Lớn lên, Sọ Dừa vẫn thế, cứ lăn lông lốc chẳng làm được việc gì. Bà mẹ lấy làm phiền lòng lắm. Sọ Dừa biết vậy bèn xin mẹ đến chăn bò cho nhà phú ông.

Nghe nói đến Sọ Dừa, phú ông ngần ngại. Nhưng nghĩ: nuôi nó thì ít tốn cơm, công sá lại chẳng đáng là bao, phú ông đồng ý. Chẳng ngờ cậu chăn bò rất giỏi. Ngày ngày, cậu lăn sau đàn bò ra đồng, tối đến lại lăn sau đàn bò về nhà. Cả đàn bò, con nào con nấy cứ no căng. Phú ông lấy làm mừng lắm!

Vào ngày mùa, tôi tớ ra đồng làm hết cả, phú ông bèn sai ba cô con gái thay phiên nhau đem cơm cho Sọ Dừa. Trong những lần như thế, hai cô chị kiêu kì, ác nghiệt thường hắt hủi Sọ Dừa, chỉ có cô em vốn tính thương người là đối đãi với Sọ Dừa tử tế.

Một hôm đến phiên cô út mang cơm cho Sọ Dừa. Mới đến chân núi, cô bỗng nghe thấy tiếng sáo véo von. Rón rén bước lên cô nhìn thấy một chàng trai khôi ngô tuấn tú đang ngồi trên chiếc võng đào thổi sáo cho đàn bò gặm cỏ. Thế nhưng vừa mới đứng lên, tất cả đã biến mất tăm, chỉ thấy Sọ Dừa nằm lăn lóc ở đấy. Nhiều lần như vậy, cô út biết Sọ Dừa không phải người thường, bèn đem lòng yêu quý.

Đến cuối mùa ở thuê, Sọ Dừa về nhà giục mẹ đến hỏi con gái phú ông về làm vợ. Bà lão thấy vậy tỏ ra vô cùng sửng sốt, nhưng thấy con năn nỉ mãi, bà cũng chiều lòng.

Thấy mẹ Sọ Dừa mang cau đến dạm, phú ông cười mỉa mai:

– Muốn hỏi con gái ta, hãy về sắm đủ một chĩnh vàng cốm, mười tấm lụa đào, mười con lợn béo, mười vò rượu tăm đem sang đây.

Bà lão đành ra về, nghĩ là phải thôi hẳn việc lấy vợ cho con. Chẳng ngờ, đúng ngày hẹn, bỗng dưng trong nhà có đầy đủ mọi sính lễ, lại có cả gia nhân ở dưới nhà chạy lên khiêng lễ vật sang nhà của phú ông. Phú ông hoa cả mắt lúng túng gọi ba cô con gái ra hỏi ý. Hai cô chị bĩu môi chê bai Sọ Dừa xấu xí rồi ngúng nguẩy đi vào, chỉ có cô út là cúi đầu e lệ tỏ ý bằng lòng.

Trong ngày cưới, Sọ Dừa cho bày cỗ thật linh đình, gia nhân chạy ra chạy vào tấp nập. Lúc rước dâu, chẳng ai thấy Sọ Dừa trọc lốc, xấu xí đâu chỉ thấy một chàng trai khôi ngô tuấn tú đứng bên cô út. Mọi người thấy vậy đều cảm thấy sửng sốt và mừng rỡ, còn hai cô chị thì vừa tiếc lại vừa ghen tức.

Từ ngày ấy, hai vợ chồng Sọ Dừa sống với nhau rất hạnh phúc. Không những thế, Sọ Dừa còn tỏ ra rất thông minh. Chàng ngày đêm miệt mài đèn sách và quả nhiên năm ấy, Sọ Dừa đỗ trạng nguyên. Thế nhưng cũng lại chẳng bao lâu sau, Sọ Dừa được vua sai đi sứ. Trước khi đi, chàng đưa cho vợ một hòn đá lửa, một con dao và hai quả trứng gà nói là để hộ thân.

Ganh tị với cô em, hai cô chị sinh lòng ghen ghét rắp tâm hại em để thay làm bà trạng. Nhân quan trạng đi vắng, hai chị sang rủ cô út chèo thuyền ra biển rồi cứ thế lừa đẩy cô em xuống nước. Cô út bị cá kình nuốt chửng, nhưng may có con dao mà thoát chết. Cô dạt vào một hòn đảo, lấy dao khoét bụng cá chui ra, đánh đá lấy lửa nướng thịt cá ăn. Sống được ít ngày trên đảo, hai quả trứng gà cũng kịp nở thành một đôi gà đẹp để làm bạn cùng cô út.

Một hôm có chiếc thuyền đi qua đảo, con gà trống nhìn thấy bèn gáy to:
ò… ó… o

Phải thuyền quan trạng rước cô tôi về.

Quan cho thuyền vào xem, chẳng ngờ đó chính là vợ mình. Hai vợ chồng gặp nhau, mừng mừng tủi tủi. Đưa vợ về nhà, quan trạng mở tiệc mừng mời bà con đến chia vui, nhưng lại giấu vợ trong nhà không cho ai biết. Hai cô chị thấy thế khấp khởi mừng thầm, tranh nhau kể chuyện cô em rủi ro ra chiều thương tiếc lắm. Quan trạng không nói gì, tiệc xong mới cho gọi vợ ra. Hai cô chị nhìn thấy cô em thì xấu hổ quá, lén bỏ ra về rồi từ đó bỏ đi biệt xứ.

Theo Nguyễn Đổng Chi và Trương Chính

(In trong sách Ngữ văn 6, tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2018)

a) Tìm ý bằng cách trả lời các câu hỏi sau:

- Truyện kể về những nhân vật nào? Nhân vật nào là nhân vật chính?

- Câu chuyện diễn biến ra sao (mở đầu, phát triển, kết thúc)?

- Khi kể lại chuyện, nên thêm từ ngữ, câu văn, hình ảnh,… thế nào cho hấp dẫn, sinh động?

- Cảm nghĩ của em sau khi đọc chuyện là gì?

b) Lập dàn ý bằng cách lựa chọn các ý đã tìm được và sắp xếp vào ba phần của bài viết cho hợp lí:

- Mở bài:

- Thân bài:

- Kết bài:

d) Em hãy kiểm tra và chỉnh sửa bài viết của mình theo hướng dẫn sau:

Tìm và nêu cách sửa lỗi sai trong đoạn văn sau:

Từ thuở còn thơ bé. Tôi đã được nghe bao câu chuyện kể của bà, của mẹ về những truyền thuyết li kì, về những người anh hùng dân tộc. Thánh Gióng là một vị anh hùng như thế. Truyền thuyết kể lại rằng. Đời Hùng Vương thứ sáu, ở một ngôi làng nọ bên sông Hồng, có hai vợ chồng nông dân, vừa chăm chỉ làm ăn lại có tiếng phúc đức nhưng đến lúc sắp về già vẫn chưa có một mụn con. Một hôm bà ra đồng, chông thấy một vết chân to, bèn đặt chân mình vào ướm thử. Về nhà bà liền mang thai, hai vợ chồng vô cùng vui mừng. Nhưng không giống những người khác, bà mang thai mười hai tháng mới sinh ra một cậu bé mặt mũi khôi ngô. Điều kì lạ nữa là cậu bé lên ba tuổi mà vẫn chẳng biết nói, chẳng biết cười, đặt đâu nằm đó khiến hai vợ chồng vừa buồn, vừa lo…