(Ngữ liệu ngoài sgk) Từ Thức lấy vợ tiên

Phương pháp giải

Đọc và xác định bối cảnh của đoạn trích

Lời giải chi tiết

- Không gian: động tiên, bãi biển, quê nhà, núi Hoành Sơn

- Thời gian:

+ Trong động tiên là một năm, nhưng khi trở về nhân gian thì đã hơn 80 năm trôi qua.

+ Thời điểm chàng về là năm thứ 5 niên hiệu Diên Ninh, đời vua thứ ba triều Lê.

Phương pháp giải

Dựa vào các chi tiết tả cảnh khi Từ Thức trở lại.

Lời giải chi tiết

Khi trở lại quê cũ, Từ Thức thấy:

- "Vật đổi sao dời", "thành quách nhân gian, hết thảy đều không như trước nữa": Cảnh vật thay đổi hoàn toàn, không còn nhận ra.

- Chỉ có núi khe là vẫn không thay đổi sắc biếc màu xanh thuở nọ.

- Người dân cũng không còn ai biết đến chàng, chỉ có người già kể rằng đã hơn 80 năm từ khi ông cụ tam đại mất tích.

Phương pháp giải

Tìm các chi tiết không thể có trong đời thực và phân tích vai trò

Lời giải chi tiết

- Yếu tố kì ảo:

+ Động tiên giữa biển, có tiên nữ sống.

+ Thời gian chênh lệch giữa tiên giới và trần gian (1 năm ở tiên giới bằng hơn 80 năm ở nhân gian).

+ Cỗ xe mây đưa Từ Thức về, sau đó hóa thành chim loan bay mất.

+ Thư viết trên lụa tiên, mang thông điệp tiên đoán tương lai.

- Tác dụng:

+ Tạo nên sắc màu thần thoại, huyền ảo, làm nên nét đặc trưng của truyền kì.

+ Khắc họa thế giới mộng mơ, đẹp đẽ nhưng phù du, đối lập với cuộc sống thực tại nhiều đổi thay, đau buồn.

+ Góp phần thể hiện nỗi xót xa, tiếc nuối của con người trước quy luật thời gian và sự lựa chọn giữa tiên – tục.

Phương pháp giải

Phân tích tâm trạng và hoàn cảnh của nhân vật.

Lời giải chi tiết

Từ Thức chán ngán trần thế, khi trở về quê nhà thì không còn người thân, cảnh vật cũng thay đổi, người xưa không còn. Giấc mộng trần gian tan vỡ, chàng cũng không thể trở lại tiên giới vì cỗ xe mây đã mất, duyên tiên đã hết.

Vì vậy, chàng chọn lên núi Hoành Sơn, sống đời ẩn dật hoặc hóa thân vào hư vô, biểu hiện cho sự từ bỏ cả hai thế giới – tiên và tục, như một nỗi xót xa cho thân phận cô đơn, lạc lõng giữa dòng đời vô thường.

Phương pháp giải

Tìm giá trị nhân sinh từ số phận nhân vật, hoàn cảnh và lựa chọn.

Lời giải chi tiết

- Thông điệp: Con người không thể cưỡng lại quy luật vô thường của thời gian và cuộc đời; sống cần biết trân trọng hiện tại, giữ gìn những giá trị đang có.

- Lí giải: Từ Thức từ bỏ chốn tiên để trở về trần vì nỗi nhớ quê hương, nhưng khi quay về thì mọi thứ đã thay đổi, không thể tìm lại được điều xưa cũ. Điều này nhắc nhở con người không nên chạy theo những ảo vọng xa xôi, mà nên biết trân trọng thực tại, nơi mình đang sống và những người bên cạnh mình, vì một khi đã mất đi thì không thể quay trở lại.