(Ngữ liệu ngoài sgk) Truyền thuyết về Ngọc Bà Thiên Y A Na

- Có nguồn gốc thần kì, bí ẩn: vốn là tiên nữ hóa thân thành cô bé mồ côi.

- Có khả năng siêu nhiên: hóa thân nhập vào gỗ trầm, hiển linh cưỡi voi trắng, cá sấu, tấm lụa bay trên không.

- Gắn bó, gần gũi với nhân dân: lập miếu thờ cha mẹ nuôi, dạy dân cách làm ruộng, chữa bệnh, nuôi dạy con cái.

- Được nhân dân suy tôn và thờ phụng: xây tháp thờ, gọi là “Ngọc Bà” hay “Thánh Mẫu”.

- Có nhiều yếu tố hoang đường, kì ảo (hóa thân vào gỗ trầm, hiển linh cưỡi voi trắng, cá sấu…).

- Tôn vinh nhân vật lịch sử - văn hóa (Thiên Y A Na) với công lao dạy dân làm ruộng, chữa bệnh.

- Thể hiện niềm tin, sự tri ân của nhân dân qua việc lập miếu, xây tháp thờ phụng.

- Gắn với nguồn gốc tín ngưỡng, phong tục thờ Mẫu trong đời sống tinh thần dân gian.

* Chi tiết kì ảo

- Thiên Y A Na đã dùng phép hoá thân, nhập vào khúc gỗ trầm đang trôi ra biển cả.

- Thiên Y A Na trốn thái tử, bỏ hoàng cung, cùng hai con biến vào khúc gỗ trầm, theo dòng nước biển trôi về quê hương người Chăm-pa ở cửa biển Cù Huân.

- Người ta đồn rằng Thiên Y A Na lúc thì cưỡi voi trắng dạo chơi trên đỉnh núi, lúc thì hiện thành hình tấm lụa trắng bay trên không trung, có lúc lại cưỡi cá sấu qua lại giữa Cù Lao và Hòn Yến.

* Tác dụng:

- Làm nổi bật nên vẻ đẹp kì ảo của nhân vật Thiên Y A Na.

- Làm cho truyện thêm lôi cuốn, hấp dẫn.

- Làm nổi bật sức mạnh, tôn lên nét phi thường của nhân vật truyền thuyết.

Gợi ý:

a. Đảm bảo yêu cầu về hình thức, dung lượng

- Viết đúng hình thức đoạn văn (diễn dịch, quy nạp, móc xích…).

- Đảm bảo dung lượng khoảng 150 chữ.

b. Xác định đúng yêu cầu của đoạn văn: cảm nhận của mình về nhân vật Thiên Y A NA c. Hệ thống ý

- Bà có nguồn gốc thần kì (tiên nữ hóa thân).

- Có phép màu, khả năng siêu nhiên: hóa thân vào gỗ trầm, hiển linh cưỡi voi trắng, tấm lụa bay, cá sấu vượt biển…

- Bà gắn bó, gần gũi với nhân dân: dạy dân cách làm ruộng, chữa bệnh, nuôi dạy con cái.

- Là người có tình nghĩa: nhớ thương cha mẹ nuôi, luôn hướng về quê hương.

- Được nhân dân nhớ ơn, lập tháp thờ phụng, tôn xưng là “Ngọc Bà”, “Thánh Mẫu”.

d. Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chỉnh, ngữ pháp Tiếng Việt.

e. Sáng tạo: Bố cục rõ ràng, lời văn giàu hình ảnh, cảm xúc.

Đoạn văn tham khảo

Nhân vật Thiên Y A Na trong truyền thuyết là biểu tượng của lòng nhân ái và sự linh thiêng trong đời sống dân gian. Bà có nguồn gốc thần kì, vốn là tiên nữ hóa thân thành cô bé mồ côi, và sở hữu khả năng siêu nhiên, hóa thân vào gỗ trầm, hiển linh cưỡi voi trắng, tấm lụa bay hay cá sấu vượt biển. Không chỉ mang yếu tố kì ảo, Thiên Y A Na còn rất gần gũi với nhân dân, dạy họ cách làm ruộng, chữa bệnh, nuôi dạy con cái. Bà luôn hiếu thảo và biết ơn, nhớ thương cha mẹ nuôi, hướng về quê hương. Nhân dân luôn tưởng nhớ công ơn của bà, lập tháp thờ, tôn xưng là “Ngọc Bà” hay “Thánh Mẫu”. Nhân vật Thiên Y A Na thể hiện sự kết hợp giữa yếu tố linh thiêng và tình cảm con người, đồng thời phản ánh ước mơ, niềm tin và truyền thống tôn trọng những người có công với cộng đồng của dân tộc.

Gợi ý:

a. Đảm bảo cấu trúc bài văn tự sự

- Học sinh biết tạo lập một bài văn tự sự đảm bảo đủ cấu trúc 3 phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài.

- Đảm bảo đúng dung lượng khoảng 400 chữ.

b. Xác định đúng yêu cầu của đề: kể lại truyện Truyền thuyết về Ngọc Bà Thiên Y A Na.

c. Bài viết có thể triển khai theo nhiều cách khác nhau song cần đảm bảo các ý sau

* Mở bài

- Giới thiệu khái quát về truyền thuyết dân gian Việt Nam, thường kể về các vị thần, thánh mẫu, những nhân vật có công với dân.

- Dẫn vào truyện Truyền thuyết về Ngọc Bà Thiên Y A Na, nhân vật được nhân dân tôn kính và thờ phụng tại Tháp Bà (Khánh Hòa).

* Thân bài

- Hoàn cảnh xuất thân

+ Vợ chồng ông lão tiều phu già sống ở núi Đại An, chưa có con, sinh sống bằng nghề đốn củi và trồng dưa.

+ Một lần, ông lão bắt gặp cô bé mồ côi hái trộm dưa. Thấy cô đáng thương, ông bà nhận về nuôi.

+ Cô bé ấy chính là Thiên Y A Na hóa thân.

- Sự kiện quan trọng

+ Khi xảy ra nạn hồng thủy, Thiên Y A Na buồn nhớ cảnh tiên, bị cha nuôi quở trách nên hóa thân vào khúc gỗ trầm, trôi ra biển Bắc.

+ Thái tử miền Bắc phát hiện khúc gỗ, rồi gặp gỡ Thiên Y A Na, hai người yêu nhau và nên duyên vợ chồng.

+ Sau nhiều năm hạnh phúc, Thiên Y A Na vẫn nhớ quê hương, cùng hai con trở về Đại An thì hay tin cha mẹ nuôi đã mất.

- Công lao và sự hiển linh

+ Thiên Y A Na lập miếu thờ cha mẹ nuôi, dạy dân trồng trọt, chữa bệnh, nuôi dạy con cái.

+ Bà tạc tượng mình từ gỗ trầm, sau đó cùng hai con ra đi.

+ Nhân dân kể lại nhiều lần bà hiển linh: cưỡi voi trắng, hóa tấm lụa, cưỡi cá sấu…

+ Dân lập Tháp Bà uy nghi để thờ Ngọc Bà, cùng với thái tử, cha mẹ nuôi và hai con bà.

* Kết bài

- Khẳng định ý nghĩa truyền thuyết: ca ngợi Thiên Y A Na – người mẹ hiền, vị thánh mẫu nhân từ.

- Tác phẩm phản ánh niềm tin, lòng biết ơn và truyền thống tôn vinh những người có công với nhân dân.

d. Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt.

e. Sáng tạo: Diễn đạt trong sáng, bài viết thể hiện được sự sáng tạo, độc đáo riêng.

Bài viết tham khảo

Truyền thuyết về Ngọc Bà Thiên Y A Na kể về một nhân vật được nhân dân tôn kính, gắn liền với tín ngưỡng và đời sống dân gian. Xưa, ở núi Đại An, có vợ chồng ông lão tiều phu già mà vẫn chưa có con. Một hôm, ông bắt gặp cô bé mồ côi hái trộm dưa trên rẫy. Thấy cô đáng thương và khác người thường, ông bà nhận về nuôi. Cô bé ấy chính là Thiên Y A Na hóa thân.

Khi xảy ra nạn hồng thủy, Thiên Y A Na nhớ về cảnh tiên, để khuây khỏa lại quấy phá vườn rẫy, bị cha nuôi quở trách nên hóa thân vào khúc gỗ trầm, trôi ra biển Bắc. Thái tử miền Bắc phát hiện khúc gỗ và sau một thời gian gặp gỡ, hai người nên duyên vợ chồng. Dù hạnh phúc nơi hoàng cung, Thiên Y A Na vẫn nhớ quê hương, cùng hai con trở về Đại An thì hay tin cha mẹ nuôi đã mất. Bà lập miếu thờ họ, dạy dân trồng trọt, chữa bệnh, nuôi dạy con cái, rồi tạc tượng mình bằng gỗ trầm và cùng hai con ra đi.

Thiên Y A Na còn nhiều lần hiển linh trong dân gian: cưỡi voi trắng, hiện thành tấm lụa bay trên trời hay cưỡi cá sấu qua biển, khiến nhân dân kính ngưỡng. Người dân dựng Tháp Bà uy nghi để thờ bà, cùng thái tử, cha mẹ nuôi và hai con bà.

Truyền thuyết ca ngợi Thiên Y A Na – người mẹ hiền, thánh mẫu nhân từ, luôn quan tâm đến dân làng và quê hương. Câu chuyện phản ánh niềm tin, lòng biết ơn, sự kính trọng đối với những người có công với cộng đồng, đồng thời thể hiện khát vọng của con người về sự che chở, phù hộ và công lý trong đời sống dân gian.