Ngữ văn · Lớp 10

(Ngữ liệu ngoài sgk) Sự trung thực của trí thức

12 câu · 18 phút · Ngân hàng đề TopStudy. Đáp án và lời giải do TopStudy biên soạn, mở ngay dưới từng câu.

Nội dung đề

Phần I. Tự luận

Đề dẫn chung

SỰ TRUNG THỰC CỦA TRÍ THỨC

(1) Theo nghĩa truyền thống, kẻ sĩ là một người có học. Có học nên biết lẽ phải trái để “tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ”. Cái dũng của họ không phải cái dũng chém tướng đoạt thành mà là hệ quả của cái trí, nhằm làm sáng tỏ đạo thánh hiền. Đó là một công việc khó khăn, thậm chí nguy hiểm.

(2) Không phải lúc nào cũng có một Chu Văn An trước sự lộng hành của đám sủng thần, dám dâng thất trảm sớ và sau khi bị khước từ, kiên quyết từ quan về dạy học.

(3) Không phải lúc nào cũng có anh em thái sử Bá thời Xuân Thu. Thôi Trữ sau khi giết vua Tề, ra lệnh cho thái sử Bá phải ghi vào sử: “Tề Trang Công bị bạo bệnh mà chết”. Bá ghi: “Năm Ất Hợi, tháng Năm, Thôi Trữ giết vua”. Thôi Trữ nổi giận, lôi Bá ra chém. Bá có ba người em. Hai người noi gương anh đều bị chém. Người em út vẫn điềm nhiên viết: “Năm Ất Hợi, tháng Năm, Thôi Trữ giết vua”. Trữ quát: “Ba anh ngươi đều đã bị chém, ngươi không sợ sao?” Người này nói: “Việc của quan thái sử là ghi lại sự thật, nếu xuyên tạc thà bị chết chém còn hơn”.

(4) Nhưng không hiểu sao tôi vẫn không thích từ “kẻ sĩ” lắm. Có lẽ do màu sắc hơi “hoài cổ” của nó chăng? Đạo thánh hiền quả là cao quý và đáng trân trọng nhưng nó là một cái gì đã có. Kẻ sĩ thời nay chính là những trí thức do tính rộng mở của từ này. Nhất là vào thời đại nền kinh tế tri thức phát triển với sự bùng nổ của khoa học, đặc biệt ngành tin học. Người trí thức không những tôn trọng thánh hiền mà còn là kẻ dám mày mò vào cõi không biết, đấu tranh với những định kiến của hiện tại để phát hiện những sự thật cho tương lai.

(5) Một nước đang phát triển như nước ta cần nhanh chóng đào tạo một đội ngũ trí thức đông đảo để khỏi tụt hậu. Muốn vậy chúng ta phải lập cho được một môi trường lành mạnh trên nền tảng sự trung thực trí thức. Ít lâu nay báo chí nói nhiều đến nạn bằng giả. Đó là một hiện tượng xã hội nghiêm trọng, cần phải loại bỏ. Nhưng theo tôi, nó không nghiêm trọng bằng hội chứng “bằng thật, người giả” vì hội chứng này có nguy cơ gây sự lẫn lộn trong hệ giá trị và làm ô nhiễm môi trường đạo đức một xã hội trung thực, trong đó thật/ giả phải được phân định rạch ròi và minh bạch. Chúng ta thường nói nhiều đến tài năng và trí thức. Nhưng tài năng và trí thức chỉ có thể phát triển lâu dài và bền vững trên nền tảng một xã hội trung thực.

(Trích từ Đối thoại với đời & thơ, Lê Đạt, NXB Trẻ, 2008, tr.14-15)

Câu 1

1 điểm

Phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong văn bản là gì?

Xem đáp án và lời giải

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Phương thức biểu đạt chính: nghị luận.

Câu 2

1 điểm

Theo nghĩa truyền thống, kẻ sĩ là người như thế nào?

Xem đáp án và lời giải

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Kẻ sĩ là một người có học.

Câu 3

1 điểm

Xác định những biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn (2) và đoạn (3).

Xem đáp án và lời giải

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Điệp ngữ và liệt kê.

Câu 4

1 điểm

Tác dụng của việc dẫn lại câu chuyện Chu Văn An và anh em thái sử Bá thời Xuân Thu trong văn bản là gì?

Xem đáp án và lời giải

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

- Làm sáng tỏ cái dũng khí của kẻ sĩ thời xưa.

- Làm sáng tỏ cái dũng khí bất chấp nguy hiểm của kẻ sĩ.

- Làm sáng tỏ phẩm chất trung thực của kẻ sĩ.

Câu 5

1 điểm

Hội chứng “bằng thật, người giả” mà tác giả đề cập trong văn bản được hiểu như thế nào?

Xem đáp án và lời giải

Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý

Người dùng bằng thật nhưng trình độ kém cỏi, không tương xứng với bằng cấp.

Câu 6

1 điểm

Mục đích của việc so sánh kẻ sĩ ngày xưa và trí thức ngày nay là gì?

Xem đáp án và lời giải

Mở lời giải câu 6

Câu 7

1 điểm

Nội dung chính của văn bản là gì?

Xem đáp án và lời giải

Mở lời giải câu 7

Câu 8

1 điểm

Vì sao tác giả cho rằng: “tài năng chỉ có thể phát triển lâu dài và bền vững trên nền tảng một xã hội trung thực”?

Xem đáp án và lời giải

Mở lời giải câu 8

Câu 9

1 điểm

Thông điệp ý nghĩa nào được tác giả gửi gắm qua văn bản?

Xem đáp án và lời giải

Mở lời giải câu 9

Câu 10

1 điểm

Ngoài phẩm chất trung thực, theo anh/chị, người trí thức trong thời đại 4.0 còn cần có thêm những phẩm chất nào?

Xem đáp án và lời giải

Mở lời giải câu 10

Câu 11

1 điểm

Từ nội dung đoạn trích “Sự trung thực của trí thức” của Lê Đạt, anh/chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ về vai trò của sự trung thực trong đời sống con người.

Xem đáp án và lời giải

Mở lời giải câu 11

Câu 12

1 điểm

Từ nội dung đoạn trích “Sự trung thực của trí thức” của Lê Đạt, anh/chị hãy viết một bài văn (khoảng 600 chữ) trình bày suy nghĩ về trách nhiệm của người trí thức trong xã hội hiện đại.

Xem đáp án và lời giải

Mở lời giải câu 12

Làm bài

Đề cùng chủ đề

(Ngữ liệu ngoài sgk) Bài phát biểu của Tổng thống Obama trong chuyến thăm Việt Nam 6 câu · Ngân hàng đề TopStudy
(Ngữ liệu ngoài sgk) Cho đi là còn mãi 5 câu · Ngân hàng đề TopStudy
(Ngữ liệu ngoài sgk) Dù con sống thế nào, mẹ cũng luôn ủng hộ con 4 câu · Ngân hàng đề TopStudy
(Ngữ liệu ngoài sgk) Thành công là một con đường 7 câu · Ngân hàng đề TopStudy
(Ngữ liệu ngoài sgk) Lắng nghe là một biểu hiện của tình yêu thương 7 câu · Ngân hàng đề TopStudy
(Ngữ liệu ngoài sgk) Thái độ quyết định thành công 7 câu · Ngân hàng đề TopStudy

Tất cả đề Đọc hiểu Văn 10 phần Văn bản nghị luận · Các bộ sách Ngữ văn Lớp 10