(Ngữ liệu ngoài sgk) Sóng thần

Văn bản “Bạn đã biết gì về sóng thần?” gồm 4 đề mục chính:

- Khái niệm và đặc điểm của sóng thần.

- Nguyên nhân gây ra sóng thần.

- Dấu hiệu sắp có sóng thần.

- Các thảm họa sóng thần trong lịch sử.

- 365: Alexandria, hàng nghìn người chết.

- 1883: Krakatoa, Indonesia, 36.000 người chết.

- 1896: Nhật Bản, 26.000 người chết.

- 1960: Chile, hơn 1.000 người chết.

- 1976: Philippines, hơn 5.000 người chết.

- 1998: Papua New Guinea, 2.100 người chết.

- Giúp thông tin chính xác, khách quan, tăng tính thuyết phục.

- Giúp người đọc hình dung cụ thể về tốc độ, chiều cao, sức tàn phá và mức độ nguy hiểm của sóng thần.

- Trình bày thông tin khoa học, khách quan.

- Sắp xếp thông tin theo trình tự logic: khái niệm – nguyên nhân – dấu hiệu – lịch sử thảm họa.

- Sử dụng số liệu, ví dụ minh họa.

- Ngôn ngữ chính xác, trong sáng, mang tính giáo dục.

- Trong trường hợp ở gần biển hãy di chuyển đến nơi xa biển.

- Chú ý khi có động đất kể cả rất nhỏ.

- Không được đến gần biển cho tới khi hết thông tin cảnh báo về sóng thần.

Gợi ý:

a. Đảm bảo yêu cầu về hình thức, dung lượng

- Viết đúng hình thức đoạn văn (diễn dịch, quy nạp, móc xích…).

- Đảm bảo dung lượng khoảng 200 chữ.

b. Xác định đúng yêu cầu của đoạn văn: suy nghĩ của bản thân về việc nâng cao nhận thức, cảnh giác và phòng tránh thiên tai.

c. Hệ thống ý

- Hiểu biết về dấu hiệu sắp có sóng thần: nước rút nhanh, xuất hiện bọt biển, âm thanh lạ…

- Sự cảnh giác giúp kịp thời di chuyển, tránh nguy hiểm.

- Nâng cao nhận thức không chỉ thuộc cá nhân mà còn là trách nhiệm cộng đồng.

- Học hỏi kiến thức về thiên tai.

- Chú ý cảnh báo khi phát hiện nguy hiểm.

- Thông báo và chia sẻ với người xung quanh để bảo vệ cộng đồng.

d. Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chỉnh, ngữ pháp Tiếng Việt.

e. Sáng tạo: Bố cục rõ ràng, lời văn giàu hình ảnh, cảm xúc.

Đoạn văn tham khảo

Thiên tai, như sóng thần, là những hiện tượng tự nhiên khôn lường, có thể xảy ra bất ngờ và gây hậu quả nghiêm trọng cho con người. Đọc văn bản về sóng thần, em nhận thấy việc hiểu biết và cảnh giác là vô cùng cần thiết để bảo vệ tính mạng và tài sản. Mỗi người cần nắm vững những dấu hiệu sắp có sóng thần, như nước biển rút nhanh, xuất hiện bọt biển, âm thanh bất thường, để kịp thời di chuyển đến nơi an toàn. Đồng thời, việc nâng cao nhận thức không chỉ thuộc trách nhiệm cá nhân mà còn là nghĩa vụ của cộng đồng, giúp mọi người chung tay phòng tránh và ứng phó thiên tai. Bản thân em sẽ học hỏi các kiến thức về thiên tai, chú ý cảnh báo, và thông báo kịp thời khi phát hiện nguy hiểm, đồng thời chia sẻ với người xung quanh để cùng nhau bảo vệ sự an toàn cho cộng đồng. Thông qua việc chủ động phòng tránh, mỗi người có thể giảm thiểu hậu quả của thiên tai và góp phần xây dựng xã hội an toàn hơn.

Gợi ý:

a. Đảm bảo cấu trúc bài văn thuyết minh

- Học sinh biết tạo lập một bài văn thuyết minh đảm bảo đủ cấu trúc 3 phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài.

- Đảm bảo đúng dung lượng khoảng 400 chữ.

b. Xác định đúng đối tượng thuyết minh: hiệu ứng nhà kính.

c. Bài viết có thể triển khai theo nhiều cách khác nhau song cần đảm bảo các ý sau

* Mở bài:

- Giới thiệu hiện tượng hiệu ứng nhà kính: Hiện nay, biến đổi khí hậu và môi trường đang là vấn đề toàn cầu. Một trong những nguyên nhân quan trọng là hiện tượng hiệu ứng nhà kính, gây ra sự ấm lên toàn cầu.

- Nêu sự quan trọng, tính thời sự và tác động của hiệu ứng nhà kính đối với đời sống con người và thiên nhiên.

* Thân bài:

- Khái niệm:

+ Hiệu ứng nhà kính là hiện tượng lớp khí quyển giữ lại nhiệt từ ánh sáng Mặt Trời chiếu xuống Trái Đất, làm cho bề mặt Trái Đất ấm lên.

+ Đây là hiện tượng tự nhiên nhưng do các hoạt động của con người, hiệu ứng nhà kính đang trở nên mạnh mẽ hơn, gây ra hậu quả nghiêm trọng.

* Nguyên nhân hình thành:

- Nguyên nhân tự nhiên: hơi nước, carbon dioxide (CO₂), metan (CH₄), nitơ oxit (N₂O)… trong khí quyển giữ nhiệt.

- Nguyên nhân nhân tạo: sự gia tăng CO₂ từ đốt nhiên liệu hóa thạch, phá rừng, khí thải công nghiệp, khí thải giao thông…

* Đặc điểm và hiện tượng quan sát được:

- Nhiệt độ trung bình Trái Đất tăng lên, khí hậu ngày càng cực đoan.

- Băng tan ở các cực, mực nước biển dâng, thời tiết cực đoan (bão, lũ lụt, hạn hán…).

- Hiệu ứng nhà kính xảy ra trên toàn cầu, tác động mạnh mẽ tới con người, động vật và thực vật.

* Ý nghĩa, hậu quả và ứng dụng:

- Hiểu về hiệu ứng nhà kính giúp con người có biện pháp phòng tránh, giảm thiểu tác động.

- Các giải pháp: giảm khí thải CO₂, trồng rừng, sử dụng năng lượng sạch, nâng cao nhận thức cộng đồng.

* Kết bài:

- Khẳng định tính nghiêm trọng và thời sự của hiệu ứng nhà kính.

- Liên hệ: mỗi người cần nâng cao ý thức bảo vệ môi trường để giảm thiểu hậu quả của hiệu ứng nhà kính, góp phần bảo vệ Trái Đất cho thế hệ tương lai.

d. Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt.

e. Sáng tạo: Diễn đạt trong sáng, bài viết thể hiện được sự sáng tạo, độc đáo riêng.

Bài viết tham khảo

Hiện nay, vấn đề biến đổi khí hậu và môi trường đang được nhiều người quan tâm. Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến hiện tượng ấm lên toàn cầu là hiệu ứng nhà kính. Đây là một hiện tượng tự nhiên hết sức quan trọng, nhưng do các hoạt động của con người mà đang ngày càng trở nên mạnh mẽ, gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng đối với đời sống con người và thiên nhiên. Hiểu rõ về hiệu ứng nhà kính giúp chúng ta nhận thức đúng đắn và có biện pháp bảo vệ môi trường hiệu quả.

Hiệu ứng nhà kính là hiện tượng lớp khí quyển giữ lại nhiệt từ ánh sáng Mặt Trời chiếu xuống Trái Đất. Khi ánh sáng mặt trời chiếu vào Trái Đất, một phần nhiệt được hấp thụ và một phần bị phản xạ trở lại không gian. Lớp khí quyển, đặc biệt là các khí nhà kính như carbon dioxide (CO₂), metan (CH₄), nitơ oxit (N₂O) và hơi nước, giữ lại phần nhiệt phản xạ này, khiến bề mặt Trái Đất ấm lên. Đây vốn là một hiện tượng tự nhiên giúp duy trì nhiệt độ ổn định cho Trái Đất, tạo điều kiện thuận lợi cho sự sống. Tuy nhiên, trong những thập kỷ gần đây, hiệu ứng nhà kính đang trở nên quá mức do sự gia tăng các khí nhà kính, dẫn đến ấm lên toàn cầu và biến đổi khí hậu nghiêm trọng.

Nguyên nhân gây ra hiệu ứng nhà kính có thể phân thành hai loại: tự nhiên và nhân tạo. Nguyên nhân tự nhiên bao gồm hơi nước, CO₂, metan và N₂O có sẵn trong khí quyển, giúp giữ nhiệt cho Trái Đất. Nguyên nhân nhân tạo là yếu tố chính khiến hiệu ứng nhà kính trở nên nguy hiểm: con người đốt nhiên liệu hóa thạch, phá rừng, sản xuất công nghiệp, phương tiện giao thông… đều thải ra lượng lớn khí CO₂ và các khí nhà kính khác. Sự gia tăng này làm khí quyển giữ nhiệt nhiều hơn bình thường, gây ra hiện tượng ấm lên toàn cầu, băng tan ở các cực, mực nước biển dâng và các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão, lũ lụt, hạn hán.

Hiệu ứng nhà kính tác động trực tiếp tới đời sống con người và thiên nhiên. Nhiệt độ tăng cao khiến mùa hè khắc nghiệt hơn, mùa đông ấm hơn, đồng thời làm mất cân bằng sinh thái, ảnh hưởng đến động thực vật. Các vùng ven biển phải đối mặt với nguy cơ ngập lụt, nông nghiệp chịu tác động nghiêm trọng do hạn hán và mưa bão bất thường. Hiểu về hiện tượng này giúp con người tìm ra những giải pháp giảm thiểu tác hại, như trồng rừng, giảm khí thải CO₂, sử dụng năng lượng sạch và nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường.

Hiệu ứng nhà kính là hiện tượng khoa học quan trọng, có vai trò duy trì sự sống trên Trái Đất nhưng nếu vượt mức tự nhiên sẽ gây ra biến đổi khí hậu nghiêm trọng. Vì vậy, mỗi người cần nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, hạn chế khí thải nhà kính và chung tay bảo vệ Trái Đất cho thế hệ tương lai. Chỉ khi chúng ta hành động đúng mức, Trái Đất mới trở thành nơi sống an toàn, ổn định và bền vững.