(Ngữ liệu ngoài sgk) Sân nhà

- Ngôi kể: Ngôi thứ nhất, nhân vật “tôi”.

- Tác dụng:

+ Tạo cảm giác chân thực, gần gũi.

+ Giúp người đọc tiếp nhận câu chuyện như chính những hồi ức, kỉ niệm thật của tác giả.

+ Dễ bộc lộ cảm xúc, tâm trạng nhân vật, nhất là sự tri ân, thấu hiểu đối với cha mẹ.

- Người mẹ luôn cảm thấy áy náy, tự trách vì nghĩ rằng không lo đủ đầy cho con.

- Qua đó thấy rõ tấm lòng hi sinh, thương con vô bờ của má.

- Đây là biểu hiện rất chân thực của tình mẫu tử sâu nặng.

- Nuối tiếc tuổi thơ bên ba má.

- Nhớ thương về hình ảnh người mẹ và công việc vất vả của ba má trên sân.

- Xúc động trước hình ảnh của ba má khi đập lúa.

- Từ đứa trẻ vô tư, hồn nhiên, chỉ biết tận hưởng tuổi thơ.

- Khi trưởng thành, hồi tưởng lại mới nhận ra sự cực nhọc, thiệt thòi của ba má.

- Sự thay đổi ấy cho thấy “tôi” đã lớn, có sự thấu hiểu, tri ân sâu sắc đối với cha mẹ.

- Ngôn ngữ giản dị, đời thường, mang hơi thở Nam Bộ (“cha cha”, “bây”, “má”, “bịch muối”...).

- Kết hợp giọng kể hồi tưởng với biểu cảm, giàu trữ tình.

- Miêu tả cảnh vật gần gũi nhưng gợi cảm, giàu sức sống (hoa, bướm, chim, sân phơi lúa...).

- Ngôn ngữ dung dị mà gợi nhiều cảm xúc, tạo sự đồng cảm nơi người đọc.

- Ví dụ: Chi tiết má ngồi bó rau ngoài sân hay cảnh ba má quây lúa dưới nắng, mồ hôi thấm đẫm.

- Xúc động vì qua những hình ảnh giản dị ấy, ta thấy hết sự lam lũ, hi sinh thầm lặng của cha mẹ.

- Đồng thời, nó gợi cho người đọc lòng biết ơn, trân trọng công lao sinh thành.

- Sự “thiệt thòi” của ba mẹ: chính là nỗi vất vả, cực nhọc sớm hôm.

- Sự “giàu có” của con: chính là một tuổi thơ vui đùa bên bạn bè, hòa mình với thiên nhiên, đón nhận tình yêu thương của ba mẹ.

Gợi ý:

a. Đảm bảo yêu cầu về hình thức, dung lượng

- Viết đúng hình thức đoạn văn (diễn dịch, quy nạp, móc xích…).

- Đảm bảo dung lượng khoảng 200 chữ.

b. Xác định đúng yêu cầu của đoạn văn: phân tích hình ảnh “sân nhà” trong truyện ngắn Sân nhà của Nguyễn Ngọc Tư và ý nghĩa của hình ảnh này đối với tuổi thơ của nhân vật “tôi”.

c. Hệ thống ý

- Sân nhà nhỏ bé nhưng chứa đựng nhiều ký ức vui chơi, khám phá, trò chơi, bướm, chim, cá rô…

- Là nơi chứng kiến sự lao động, hi sinh thầm lặng của cha mẹ (má quét sân, bó rau, ba quây lúa dưới nắng…).

- Hình ảnh sân nhà gắn liền với sự hồn nhiên, hạnh phúc giản dị, giàu cảm xúc của tuổi thơ.

d. Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chỉnh, ngữ pháp Tiếng Việt.

e. Sáng tạo: Bố cục rõ ràng, lời văn giàu hình ảnh, cảm xúc.

Đoạn văn tham khảo

Trong truyện Sân nhà, hình ảnh sân nhà xuất hiện như một không gian gắn liền với tuổi thơ của nhân vật “tôi”. Dù nhỏ bé, sân nhà lại là nơi lưu giữ vô số kỷ niệm vui chơi hồn nhiên: nhảy dây, chơi chuyền, bắt cá rô, ngắm bướm, nghe chim hót. Không chỉ là nơi vui chơi, sân nhà còn là nơi chứng kiến sự lao động, tần tảo của cha mẹ, từ việc má quét lá, bó rau, chuẩn bị gói bánh cho tới ba quây lúa giữa trưa nắng. Những chi tiết giản dị ấy vừa làm nổi bật nỗi vất vả, hi sinh thầm lặng của cha mẹ, vừa gợi cảm giác ấm áp, yêu thương bao quanh tuổi thơ. Với nhân vật “tôi”, sân nhà là “thiên đường tuổi thơ”, nơi nuôi dưỡng tâm hồn, trí tưởng tượng và ký ức đẹp đẽ. Hình ảnh này còn nhắc nhở người đọc về giá trị của gia đình, sự biết ơn và trân trọng những hi sinh thầm lặng mà cha mẹ dành cho con cái, khiến kỷ niệm tuổi thơ trở nên giàu ý nghĩa và sâu sắc.

Gợi ý:

a. Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận

- Học sinh biết tạo lập một bài văn nghị luận đảm bảo đủ cấu trúc 3 phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài.

- Đảm bảo đúng dung lượng khoảng 400 chữ.

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận: tầm quan trọng của tình cảm gia đình và sự sẻ chia trong đời sống con người.

c. Bài viết có thể triển khai theo nhiều cách khác nhau song cần đảm bảo các ý sau

* Mở bài

- Giới thiệu vấn đề nghị luận: Con người sống không chỉ cần vật chất mà còn cần tình cảm, sự gắn kết với gia đình và sự sẻ chia với mọi người xung quanh.

- Nêu ý nghĩa chung: Gia đình và sự sẻ chia là nền tảng tinh thần giúp con người trưởng thành, hạnh phúc và sống có ý nghĩa.

* Thân bài

- Giải thích

+ Tình cảm gia đình:

• Là tình yêu thương, sự quan tâm, chăm sóc, hi sinh giữa các thành viên trong gia đình.

• Giúp con người cảm nhận được sự an toàn, được yêu thương và nuôi dưỡng tâm hồn.

+ Sự sẻ chia:

• Là tinh thần biết giúp đỡ, chia sẻ với người khác, cả vật chất lẫn tinh thần.

• Là giá trị đạo đức cao đẹp, tạo nên sự gắn kết cộng đồng.

- Phân tích và chứng minh

+ Tầm quan trọng của tình cảm gia đình:

• Gia đình là nơi nuôi dưỡng tuổi thơ, hình thành nhân cách con người.

• Giúp con người vững vàng trước khó khăn, có chỗ dựa tinh thần vững chắc.

+ Tầm quan trọng của sự sẻ chia: Sẻ chia giúp con người cảm thấy hạnh phúc, xây dựng xã hội văn minh, gắn kết.

+ Mối quan hệ giữa tình cảm gia đình và sự sẻ chia:

• Gia đình là môi trường đầu tiên dạy con sẻ chia và yêu thương.

• Con cái lớn lên biết chia sẻ, quan tâm người khác nhờ được nuôi dưỡng trong tình cảm gia đình.

- Bài học và liên hệ thực tế

+ Phải biết yêu thương, quan tâm, hiếu thảo với cha mẹ, ông bà.

+ Biết sẻ chia, giúp đỡ mọi người trong đời sống hằng ngày.

+ Giá trị tinh thần này quan trọng hơn vật chất, giúp con người sống hạnh phúc và ý nghĩa.

* Kết bài

- Khẳng định lại vai trò quan trọng của tình cảm gia đình và sự sẻ chia.

- Nêu thông điệp: Con người cần trân trọng gia đình, nuôi dưỡng tình yêu thương và lòng sẻ chia để cuộc sống tốt đẹp hơn.

d. Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt.

e. Sáng tạo: Diễn đạt trong sáng, bài viết thể hiện được sự sáng tạo, độc đáo riêng.

Bài viết tham khảo

Cuộc sống con người không chỉ cần vật chất mà còn cần tình cảm và sự sẻ chia. Gia đình là nơi nuôi dưỡng tâm hồn, dạy con biết yêu thương và trách nhiệm. Sự sẻ chia với mọi người giúp xã hội gắn kết, nhân văn hơn. Những giá trị này luôn hiện hữu trong đời sống hằng ngày, từ những hành động giản dị đến những tình cảm sâu sắc, và là nền tảng giúp con người trưởng thành, hạnh phúc và sống có ý nghĩa.

Tình cảm gia đình là mối quan hệ gắn kết giữa cha mẹ, con cái, ông bà, anh chị em và các thành viên khác. Trong gia đình, con người học cách yêu thương, quan tâm, sẻ chia và hy sinh vì nhau. Gia đình là môi trường đầu tiên nuôi dưỡng tâm hồn và nhân cách mỗi người. Khi còn nhỏ, đứa trẻ cần tình thương của cha mẹ để cảm thấy an toàn, được bảo vệ và tự tin khám phá thế giới xung quanh. Khi lớn lên, tình cảm gia đình trở thành chỗ dựa tinh thần vững chắc, giúp con người vượt qua những khó khăn, thất bại và thử thách. Nhìn vào những gia đình hạnh phúc, chúng ta thấy rõ sự gắn kết, đồng cảm, và lòng hiếu thảo được vun đắp từ tình cảm gia đình. Ngược lại, thiếu tình cảm gia đình, con người sẽ dễ trở nên cô đơn, lạnh lùng và khó hòa nhập xã hội.

Sự sẻ chia là tinh thần biết giúp đỡ, chia sẻ với người khác cả về vật chất lẫn tinh thần. Đây là giá trị đạo đức cao đẹp, góp phần tạo nên xã hội văn minh, gắn kết và giàu lòng nhân ái. Khi con người biết sẻ chia, họ không chỉ giúp người khác vượt qua khó khăn mà còn làm giàu thêm cho chính tâm hồn mình. Những hành động nhỏ như giúp đỡ người hàng xóm, chia sẻ bữa ăn, hay quan tâm, động viên bạn bè, đều góp phần tạo nên môi trường sống thân thiện, yêu thương. Sự sẻ chia giúp con người cảm thấy hạnh phúc, được sống trọn vẹn và có ý nghĩa. Đồng thời, nó cũng dạy cho con người biết trân trọng những giá trị tinh thần, không chạy theo những ham muốn vật chất đơn thuần.

Tình cảm gia đình và sự sẻ chia có mối quan hệ mật thiết với nhau. Gia đình chính là nơi đầu tiên dạy con cái biết yêu thương và sẻ chia. Khi lớn lên, những người con được nuôi dưỡng trong môi trường đầy tình yêu thương sẽ biết trân trọng cha mẹ, đồng cảm với những khó khăn của người khác và sẵn sàng giúp đỡ mọi người. ổ sung cho nhau và làm phong phú cuộc sống con người.

Nhìn vào thực tế đời sống hiện nay, tình cảm gia đình và sự sẻ chia càng trở nên cần thiết. Trong xã hội hiện đại, nhiều người bận rộn, chạy theo vật chất mà quên đi những giá trị tinh thần. Trẻ em thiếu sự quan tâm của cha mẹ sẽ dễ cảm thấy cô đơn, thiếu tự tin, còn người già không được chăm sóc sẽ cảm thấy bị lãng quên. Ngược lại, những gia đình biết yêu thương, quan tâm nhau luôn tạo ra môi trường sống ấm áp, hạnh phúc. Đồng thời, việc biết sẻ chia trong cộng đồng giúp xã hội bớt đi những khoảng cách giàu nghèo, tăng cường tinh thần đoàn kết, lan tỏa những giá trị tốt đẹp trong cuộc sống. Những hành động chia sẻ, dù nhỏ bé như giúp đỡ người già qua đường, quyên góp cho trẻ em nghèo hay đơn giản là quan tâm lẫn nhau trong gia đình, đều góp phần làm cuộc sống trở nên đáng sống hơn.

Bên cạnh đó, việc biết trân trọng tình cảm gia đình và lòng sẻ chia còn giúp con người trưởng thành về nhân cách. Một người biết yêu thương gia đình sẽ biết quan tâm, nhẫn nại, đồng cảm và sống có trách nhiệm. Người biết sẻ chia sẽ trở nên vị tha, rộng lượng, không chỉ được người khác quý trọng mà còn cảm nhận được niềm hạnh phúc từ việc làm tốt. Ngược lại, nếu một con người sống chỉ biết đến lợi ích cá nhân, không quan tâm đến người thân hay xung quanh, họ sẽ dễ cô lập, bị xa lánh và thiếu hạnh phúc thật sự. Như vậy, tình cảm gia đình và sự sẻ chia là những yếu tố giúp hình thành nhân cách, nuôi dưỡng tâm hồn, đồng thời tạo ra xã hội tốt đẹp hơn.

Khi con người biết yêu thương gia đình và sẻ chia với người khác, cuộc sống trở nên ấm áp và giàu tình người hơn. Những hành động nhỏ bé nhưng xuất phát từ lòng trắc ẩn sẽ tạo ra sự gắn kết giữa con người với con người, đồng thời nuôi dưỡng tâm hồn tinh tế, nhân hậu. Chính tình cảm và sự sẻ chia là những sợi dây vô hình nhưng bền chặt, kết nối mỗi cá nhân với nhau và với thế giới xung quanh, làm cho cuộc sống trở nên đáng sống và tràn đầy ý nghĩa.