(Ngữ liệu ngoài sgk) Những tác động tiềm ẩn trong tương lai

Những tác động tích cực lâu dài nào của dịch COVID-19 trong tương lai:

- Làm việc từ xa tăng lên

- Tiếp cận giáo dục trực tuyến tăng

- Ưu tiên sức khoẻ tăng

- Mức tiêu thụ năng lượng và khí thải giảm

Cái nhìn, quan điểm của tác giả về đại dịch COVID-19 trong văn bản:

- Tác giả nhìn về đại dịch COVID-19 trên cả hai phương diện: tác động tích cực, những triển vọng trong tương lai mà đại dịch mang lại lẫn những tác động tiêu cực, rủi ro sau khi đại dịch diễn ra. Tuy nhiên, chủ yếu tác giả nhấn mạnh vào các cơ hội, tiềm năng mà đại dịch mang tới trong tương lai.

- Cái nhìn toàn diện, lạc quan, mang tính dự báo, trên cơ sở phân tích theo quy luật vận động của tự nhiên và xã hội; quan điểm rõ ràng, cụ thể, khoa học.

* Trình tự triển khai nội dung của văn bản:

- Đầu tiên văn bản giới thiệu khái quát bối cảnh khi suy nghĩ về mất mát, rủi ro, phí tổn, rồi đưa ra những tác động tiềm ẩn trong tương lai của đại dịch COVID-19.

- Sau đó, tác giả trình bày cụ thể từng tác động/ ảnh hưởng nhiều mặt của đại dịch COVID-19 trên phạm vi toàn cầu trong tương lai.

- Cuối cùng, tác giả đưa ra kết luận, nêu quan điểm riêng của mình về những tác động tiềm ẩn của đại dịch COVID-19 với thế giới.

* Nhận xét về trình tự triển khai nội dung của văn bản:

- Trình tự triển khai nội dung đi từ khái quát đến cụ thể, theo logic nhân – quả từ hiện thực dự báo tương lai.

- Các nội dung được trình bày rõ ràng, mạch lạc, cụ thể theo từng khía cạnh, có đánh dấu bằng hình thức trình bày kiểu chữ khác nhau.

- Những điều tác giả dự báo trong văn bản có thể có tác động nhất định đến đến suy nghĩ, hành động của mỗi người và toàn nhân loại, trên các lĩnh vực khác nhau của đời sống và xã hội.

- Lý do:

+ Những dự báo dựa trên căn cứ cụ thể, từ thực tế những gì đã diễn ra trong đại dịch COVID-19 gồm những mất mát, rủi ro, thách thức.

+ Những dự báo triển vọng, tác động của đại dịch dựa trên những phương pháp khoa học, tư duy từ việc quan sát, thống kê, tổng kết; dựa trên cơ sở logic của những quy luật vận động của tự nhiên, xã hội… Vì vậy, những dựa báo này có sức thuyết phục, đáng tin cậy, mang tính chính xác, đúng đắn cao.

+ Những dự báo ở đây khá toàn diện, cụ thể, trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội: kinh tế, tài chính, giáo dục, y tế, văn hoá… Mỗi nội dung, tác giả lại có sự phân tích, lý giải thấu đáo, trên các căn cứ cụ thể, thực tế.

+ Những dự báo của tác giả có thể giúp mỗi người và thế giới nhận thức rõ hơn về dịch bệnh, về thực tế phải đối mặt, những nguy cơ và triển vọng trong tương lai gần/ xa. Vì thế, chúng có thể trở thành một kênh gợi ý, thông tin tham khảo để mỗi cá nhân, các chính phủ hoạch định chiến lược, các kế hoạch, chương trình hành động về mọi lĩnh vực xã hội, khắc phục các hậu quả của dịch bệnh, phát triển kinh tế, xã hội, cải thiện và nâng cao đời sống con người, hướng tới sự phát triển bền vững.

Gợi ý:

- Đảm bảo yêu cầu về hình thức, dung lượng

+ Viết đúng hình thức đoạn văn (diễn dịch, quy nạp, móc xích…).

+ Đảm bảo dung lượng khoảng 200 chữ.

- Xác định đúng vấn đề nghị luận

+ Trình bày suy nghĩ về những cơ hội và thách thức mà đại dịch COVID-19 mang lại cho con người trong tương lai.

- Hệ thống ý:

+ Cơ hội:

. Làm việc từ xa, học trực tuyến phát triển mạnh → mở rộng khả năng kết nối, tạo điều kiện tiếp cận tri thức và việc làm linh hoạt hơn.

. Ý thức chăm sóc sức khỏe tăng cao → thúc đẩy y tế số, khám chữa bệnh từ xa, đầu tư nhiều hơn cho ngành y.

. Giảm ô nhiễm, tiêu thụ năng lượng → khơi gợi ý thức sống xanh, phát triển bền vững.

+ Thách thức:

. Gia tăng nợ công, bất bình đẳng kinh tế.

. Khủng hoảng tâm lý, sự cô lập xã hội và nguy cơ lệ thuộc vào công nghệ.

. Đòi hỏi con người phải thích ứng linh hoạt với biến động toàn cầu.

- Phát triển đoạn văn logic, thuyết phục

+ Dẫn chứng từ văn bản để minh chứng cho nhận định.

+ Thể hiện rõ suy nghĩ về những cơ hội và thách thức mà đại dịch COVID-19 mang lại cho con người trong tương lai.

- Đảm bảo ngữ pháp, liên kết:

+ Trình bày rõ ràng, mạch lạc, không mắc lỗi chính tả.

- Sáng tạo

+ Cách diễn đạt mới mẻ, có suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận.

Đoạn văn tham khảo

Đại dịch COVID-19 là biến cố toàn cầu gây ra những tổn thất to lớn, nhưng đồng thời cũng mở ra nhiều cơ hội thay đổi cho nhân loại. Từ đại dịch, con người nhận ra sức mạnh của công nghệ và sự cần thiết của việc thích nghi linh hoạt. Làm việc từ xa, học trực tuyến, chăm sóc sức khỏe từ xa trở thành xu hướng phổ biến, giúp mở rộng cơ hội học tập, việc làm và tạo nên một mô hình sống mới – năng động, linh hoạt và hiện đại hơn. Bên cạnh đó, ý thức bảo vệ sức khỏe và môi trường được nâng cao, góp phần hướng tới phát triển bền vững. Tuy nhiên, COVID-19 cũng để lại nhiều thách thức: nợ công tăng, nền kinh tế chịu tổn thất, đời sống tinh thần bị ảnh hưởng, con người đối mặt với cảm giác cô lập và phụ thuộc công nghệ. Đại dịch vừa là phép thử, vừa là cơ hội để nhân loại nhìn lại chính mình, trân trọng sự sống, ý thức hơn về sức khỏe, tình người và khả năng thích ứng trước những biến động không ngừng của thế giới hiện đại.

Gợi ý:

- Đảm bảo yêu cầu về hình thức, dung lượng

+ Viết đúng hình thức bài văn đầy đủ ba phần Mở bài, Thân bài, Kết bài.

+ Đảm bảo dung lượng khoảng 600 chữ.

- Xác định đúng vấn đề nghị luận: Trình bày suy nghĩ về cách con người thích ứng và thay đổi sau khủng hoảng đại dịch COVID-19.

- Lựa chọn được các thao tác lập luận phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn lí lẽ và dẫn chứng; trình bày được hệ thống ý phù hợp theo bố cục ba phần của bài văn nghị luận. Có thể triển khai theo hướng:

* Mở bài:

- Giới thiệu ngắn gọn về bối cảnh đại dịch COVID-19 – biến cố toàn cầu làm thay đổi sâu sắc mọi lĩnh vực của đời sống.

- Dẫn dắt vấn đề: Từ những mất mát to lớn, con người đã thích ứng và thay đổi để tồn tại và phát triển, cho thấy khả năng phục hồi mạnh mẽ của nhân loại.

* Thân bài:

a. Giải thích vấn đề

- Thích ứng là khả năng con người điều chỉnh hành vi, suy nghĩ, cách sống để phù hợp với hoàn cảnh mới.

- Thay đổi là kết quả của quá trình thích ứng, thể hiện ở những chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động sau khủng hoảng.

b. Bàn luận và phân tích

- Thứ nhất, thay đổi trong cách làm việc:

+ Sự phổ biến của làm việc từ xa, làm việc trực tuyến giúp con người nhận ra khả năng linh hoạt của công nghệ.

+ Từ đó, hình thành mô hình lao động mới – ít giới hạn không gian, tiết kiệm thời gian, chi phí, nâng cao hiệu suất.

- Thứ hai, thay đổi trong giáo dục:

+ Giáo dục trực tuyến trở thành xu hướng không thể đảo ngược.

+ Con người học được cách tận dụng công nghệ để duy trì tri thức, mở rộng cơ hội học tập cho mọi đối tượng, kể cả trong hoàn cảnh khó khăn.

- Thứ ba, thay đổi trong nhận thức về sức khỏe:

+ Đại dịch khiến con người hiểu rõ hơn giá trị của sức khỏe, của y tế cộng đồng.

+ Xã hội hướng tới lối sống lành mạnh, quan tâm nhiều hơn đến tinh thần, chăm sóc bản thân và người khác.

- Thứ tư, thay đổi trong quan hệ với môi trường:

+ Khi các hoạt động kinh tế tạm ngưng, môi trường hồi phục, mức khí thải giảm, giúp con người nhận thức sâu sắc hơn về mối liên hệ giữa phát triển và bền vững.

COVID-19 trở thành lời cảnh tỉnh để nhân loại cân nhắc phát triển hài hòa với tự nhiên.

c. Mở rộng và phản đề

- Không phải thay đổi nào cũng tích cực: khủng hoảng kinh tế, thất nghiệp, nợ công tăng, mất cân bằng xã hội…

- Tuy nhiên, điều đáng quý là con người không dừng lại ở đau thương mà học cách “sống chung với khủng hoảng” — đó chính là bản lĩnh nhân loại.

* Kết bài:

- Khẳng định: Đại dịch COVID-19 là bước ngoặt để con người nhận ra giá trị của thích ứng và đổi thay.

- Liên hệ bản thân: mỗi người cần học cách linh hoạt, sáng tạo và hướng tới cuộc sống bền vững, nhân văn hơn trong thế giới hậu khủng hoảng.

Bài viết tham khảo

Đại dịch COVID-19 là một biến cố chưa từng có trong lịch sử hiện đại. Nó khiến thế giới chao đảo, mọi hệ thống tưởng như vững chắc đều bị thử thách. Song chính trong hoàn cảnh nghiệt ngã ấy, con người đã chứng minh sức sống bền bỉ của mình bằng khả năng thích ứng và đổi thay không ngừng. Từ những mất mát, nhân loại học được cách sống mới, làm việc mới và nghĩ khác đi về tương lai.

Thích ứng là khả năng điều chỉnh để phù hợp với hoàn cảnh thay đổi. Thay đổi là kết quả tất yếu của sự thích ứng thành công. Khi đại dịch buộc thế giới “đứng yên”, con người đã không gục ngã mà tìm ra những con đường mới để tiếp tục tồn tại. Từ đó, hàng loạt chuyển biến sâu sắc đã hình thành trong mọi lĩnh vực của đời sống.

Trước hết, đại dịch đã làm thay đổi hoàn toàn mô hình lao động. Việc làm từ xa – vốn chỉ phổ biến ở một số ngành nghề – nay trở thành phương thức chủ đạo. Không gian làm việc không còn gói gọn trong văn phòng; con người học cách phối hợp qua màn hình, tiết kiệm thời gian di chuyển, tối ưu hiệu quả. Song song với đó là sự chuyển mình của giáo dục. Lớp học không còn bốn bức tường, mà mở ra trong không gian ảo – nơi mọi người có thể học ở bất cứ đâu. Những khó khăn ban đầu đã giúp cả thầy lẫn trò rèn luyện tính kỷ luật, tự học và khả năng ứng dụng công nghệ – những năng lực thiết yếu trong thời đại số.

Bên cạnh đó, COVID-19 còn khiến con người nhìn lại giá trị của sức khỏe và y tế cộng đồng. Khi mạng sống mong manh, người ta mới thấy sức khỏe là tài sản vô giá. Lối sống lành mạnh, ý thức bảo vệ bản thân và người khác được đề cao. Đồng thời, đại dịch vô tình tạo ra “khoảng lặng” cho trái đất hồi sinh: không khí trong lành hơn, thiên nhiên được nghỉ ngơi. Từ đó, con người nhận ra rằng phát triển kinh tế không thể đánh đổi môi trường.

Tất nhiên, không phải mọi tác động của đại dịch đều tích cực. Nợ công tăng, kinh tế trì trệ, bất bình đẳng xã hội gia tăng là những hệ quả còn kéo dài. Nhưng trong mọi thử thách, điều quý giá nhất vẫn là khả năng tự làm mới mình của con người. Chính tinh thần thích ứng giúp chúng ta bước qua biến cố với niềm tin vào tương lai.

COVID-19 đã cướp đi nhiều thứ, nhưng cũng để lại một bài học lớn: chỉ khi biết thích ứng và thay đổi, con người mới có thể tiến về phía trước. Mỗi cá nhân hôm nay cần học cách linh hoạt, sống chủ động và bền vững hơn, bởi tương lai không thuộc về kẻ mạnh, mà thuộc về người biết thích nghi.