(Ngữ liệu ngoài sgk) Người nghĩa phụ ở Khoái Châu

Lí do khiến Nhị Khanh tìm đến cái chết:

- Đau buồn khi Trọng Quỳ bạc tình.

- Thủy chung trong tình cảm vợ chồng với Trọng Quỳ.

- Quyết không mặc áo xiêm của chồng để đi làm đẹp với người khác.

- Yếu tố kì ảo trong đoạn trích:

+ Nhị Khanh sau khi chết, được Thượng đế cho coi giữ sổ sách ở tòa đền Trưng Vương.

+ Nhị Khanh báo mộng để hẹn gặp Trọng Quỳ

+ Cuộc gặp giữa Nhị Khanh và Trọng Quỳ

+ Câu chuyện của chư tiên mà Nhị Khanh nghe được, dự báo Hồ triều sẽ hết vào năm Bính Tuất, binh cách nổi lớn, có một vị chân nhân họ Lê, từ miền tây nam xuất hiện, đó chính là Lê Thái Tổ.

- Tác dụng của yếu tố kì ảo:

+ Làm câu chuyện thêm lôi cuốn, hấp dẫn người đọc.

+ Thể hiện thái độ, tình cảm của tác giả phê phán triều Hồ và ủng hộ vua Lê Thái Tổ.

Từ số phận của nàng Nhị Khanh trong đoạn trích, em có suy nghĩ về nguyên nhân gây ra những bất hạnh cho người phụ nữ trong xã hội phong kiến xưa:

- Số phận của nàng Nhị Khanh: Cuộc đời của nàng là hiện thân của bi kịch với số phận bất hạnh. Dù có nhân phẩm cao đẹp thì Nhị Khanh vẫn phải chịu chung kết cục như nhiều người phụ nữ khác trong “Truyền kì mạn lục”. Bao năm thủ tiết chờ chồng những mong được đền đáp tấm chân tình, nhưng chồng nàng vì ham vui cờ bạc đến khánh kiệt gia sản, phải đem vợ ra đánh bạc với Đỗ Tam, đem nghĩa vợ chồng ra làm trò cá cược trên canh bạc. Khi thua bạc, Trọng Quỳ đành gán nợ vợ.

- Suy nghĩ về nguyên nhân gây ra bất hạnh của người phụ nữ trong xã hội phong kiến:

+ Do cuộc hôn nhân không bình đẳng, không môn đăng hộ đối.

+ Do mặt tiêu cực của lễ giáo phong kiến:

++ Quan niệm trọng nam khinh nữ, ở đó vị trí của người phụ nữ bị hạ thấp, vị trí của người đàn ông được đề cao quá mức. Tiếng nói của người phụ nữ không mấy giá trị, ít được chấp nhận. (Giá như Trọng Quỳ nghe lời khuyên của Nhị Khanh thì Nhị Khanh đâu phải chịu cái chết thảm thương, oan khuất!)

++ Người phụ nữ trong xã hội phong kiến còn bị ràng buộc bởi lễ giáo “tam tòng, tứ đức” hà khắc, không có quyền tự quyết định cuộc đời mình.

+ Do xã hội đồng tiền coi tiền bạc, của cải hơn tình nghĩa. Đồng tiền có sức mạnh phá hủy nhân cách ghê gớm, phá hủy cả đạo lí vợ chồng.

Gợi ý:

- Đảm bảo yêu cầu về hình thức, dung lượng

+ Viết đúng hình thức đoạn văn (diễn dịch, quy nạp, móc xích…).

+ Đảm bảo dung lượng khoảng 200 chữ.

- Xác định đúng vấn đề nghị luận

+ Suy nghĩ về phẩm chất và số phận của nhân vật Nhị Khanh trong truyện Người nghĩa phụ Khoái Châu (Nguyễn Dữ).

- Hệ thống ý:

+ Phẩm chất của Nhị Khanh:

. Hiền thục, đảm đang, một lòng vì chồng, vì con: khi chồng đi xa, nàng thủ tiết chờ chồng, chăm lo gia đình chu đáo.

. Chung thủy, tự trọng: khi bị đem đánh cược, nàng thà chết chứ không chịu ô nhục, giữ trọn phẩm giá.

. Nghĩa tình, nhân hậu: sau khi chết, nàng vẫn lo cho chồng con, báo tin việc lớn cho Trọng Quỳ.

+ Số phận bi kịch: bị chồng phụ bạc, chết oan uổng nhưng vẫn giữ trọn nghĩa tình, để lại tiếng thơm cho đời.

+ Ý nghĩa: Tố cáo xã hội phong kiến trọng nam khinh nữ, đề cao phẩm chất cao đẹp của người phụ nữ.

- Phát triển đoạn văn logic, thuyết phục

+ Dẫn chứng từ văn bản để minh chứng cho nhận định.

+ Thể hiện rõ suy nghĩ về phẩm chất và số phận của nhân vật Nhị Khanh trong truyện Người nghĩa phụ Khoái Châu (Nguyễn Dữ).

- Đảm bảo ngữ pháp, liên kết:

+ Trình bày rõ ràng, mạch lạc, không mắc lỗi chính tả.

- Sáng tạo

+ Cách diễn đạt mới mẻ, có suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận.

Đoạn văn tham khảo

Nhân vật Nhị Khanh trong Người nghĩa phụ Khoái Châu của Nguyễn Dữ hiện lên với phẩm chất đẹp đẽ nhưng số phận đầy bi kịch. Nàng là người phụ nữ hiền thục, đảm đang, một lòng thủy chung với chồng. Khi Trọng Quỳ đi xa, nàng ở nhà chăm lo gia đình, nuôi con khôn lớn, giữ gìn phẩm hạnh, “quyết không mặc áo xiêm của chồng để đi làm đẹp với người khác”. Thế nhưng, Trọng Quỳ ham mê cờ bạc, đem cả vợ ra đánh cược. Trước tình cảnh éo le ấy, Nhị Khanh chọn cái chết để giữ trọn lòng tự trọng và phẩm giá của mình. Cái chết oan khuất của nàng tố cáo xã hội phong kiến bất công, nơi người phụ nữ bị xem rẻ, số phận mong manh như cỏ cây. Dẫu vậy, Nhị Khanh vẫn bao dung và nghĩa tình: khi đã hóa thân thành linh hồn, nàng hiện về báo cho chồng biết điềm biến loạn, lo cho tương lai của các con. Qua hình tượng Nhị Khanh, Nguyễn Dữ đã ngợi ca vẻ đẹp thủy chung, hiền hậu, vị tha của người phụ nữ Việt Nam xưa, đồng thời bày tỏ niềm cảm thương sâu sắc cho số phận bất hạnh của họ.

Gợi ý:

- Đảm bảo yêu cầu về hình thức, dung lượng

+ Viết đúng hình thức bài văn đầy đủ ba phần Mở bài, Thân bài, Kết bài.

+ Đảm bảo dung lượng khoảng 500 chữ.

- Xác định đúng vấn đề nghị luận: Phân tích giá trị hiện thực và nhân đạo của văn bản ngữ liệu “Người nghĩa phụ Khoái Châu”.

- Lựa chọn được các thao tác lập luận phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn lí lẽ và dẫn chứng; trình bày được hệ thống ý phù hợp theo bố cục ba phần của bài văn nghị luận. Có thể triển khai theo hướng:

* Mở bài:

- Giới thiệu tác giả Nguyễn Dữ – cây bút tiêu biểu của văn xuôi tự sự trung đại Việt Nam.

- Giới thiệu tác phẩm Truyền kì mạn lục và đoạn trích Người nghĩa phụ Khoái Châu.

- Dẫn dắt, nêu vấn đề: Giá trị hiện thực và nhân đạo sâu sắc được thể hiện qua câu chuyện.

* Thân bài:

- Giá trị hiện thực

+ Phản ánh xã hội phong kiến đầy bất công, người phụ nữ chịu nhiều thiệt thòi, số phận mong manh, dễ bị chà đạp (Nhị Khanh bị chồng đánh bạc thua).

+ Lên án thói bạc tình, vô trách nhiệm của đàn ông (Phùng Trọng Quỳ).

+ Tố cáo thói ăn chơi sa đọa, lối sống trụy lạc của một bộ phận giai cấp thống trị.

- Giá trị nhân đạo

+ Ca ngợi vẻ đẹp phẩm hạnh của người phụ nữ: thủy chung, hiền thục, giàu đức hy sinh.

+ Cảm thông với nỗi đau khổ, số phận bi thảm của họ.

+ Ước mơ về công lý và lẽ công bằng (Nhị Khanh được minh oan, trở thành người coi giữ sổ sách ở đền Trưng Vương).

+ Khát vọng hạnh phúc, cuộc sống công bằng, ấm no cho người dân qua lời tiên tri về khởi nghĩa Lam Sơn.

- Nghệ thuật

+ Kết hợp nhuần nhuyễn yếu tố thực và kì ảo.

+ Xây dựng nhân vật sinh động, có chiều sâu nội tâm.

+ Lời văn giàu chất trữ tình, tính biểu tượng cao.

* Kết bài:

- Khẳng định Người nghĩa phụ Khoái Châu là tác phẩm tiêu biểu cho giá trị hiện thực và nhân đạo của văn học trung đại Việt Nam.

- Mở rộng: Gợi suy ngẫm về thân phận con người trong xã hội xưa và nay.

Bài viết tham khảo

Nguyễn Dữ là cây bút tiêu biểu của văn xuôi tự sự Việt Nam thời trung đại. Tác phẩm Truyền kì mạn lục của ông được mệnh danh là “thiên cổ kỳ bút”, phản ánh sâu sắc cuộc sống và con người đương thời. Trong đó, Người nghĩa phụ Khoái Châu là một truyện đặc sắc, vừa giàu yếu tố hiện thực, vừa thấm đẫm tinh thần nhân đạo.

Trước hết, tác phẩm thể hiện rõ giá trị hiện thực khi phản ánh một xã hội phong kiến đầy bất công và đảo lộn. Qua số phận của Nhị Khanh – người phụ nữ thủy chung, hiền thục, hết lòng vì chồng con nhưng cuối cùng lại bị chồng đem đánh bạc thua, ta thấy được sự bất công tàn nhẫn mà người phụ nữ phải chịu đựng. Xã hội xưa quá bất công với họ: số phận bấp bênh, mong manh, hạnh phúc bị đặt dưới quyền lực đồng tiền và thói vũ phu, vô trách nhiệm của đàn ông. Không chỉ vậy, truyện còn lên án thói ăn chơi sa đọa, lối sống trụy lạc của một bộ phận giai cấp thống trị mà Trọng Quỳ là điển hình. Hắn bỏ mặc gia đình, phung phí tài sản, ham mê tửu sắc và cuối cùng đánh mất cả người vợ hiền thục. Những chi tiết ấy phản ánh sự suy thoái đạo đức và lối sống hưởng lạc phổ biến trong xã hội phong kiến bấy giờ.

Không chỉ có giá trị hiện thực, tác phẩm còn mang giá trị nhân đạo sâu sắc. Nguyễn Dữ đã cất tiếng nói cảm thông với thân phận nhỏ bé, bi kịch của người phụ nữ trong xã hội phong kiến. Nhị Khanh hiện lên là người vợ thủy chung, nết na, giàu lòng tự trọng, thậm chí chọn cái chết để bảo toàn danh dự khi bị chồng phụ bạc. Sau khi chết, nàng được minh oan, trở thành người coi giữ sổ sách ở đền Trưng Vương – đó là ước mơ về công lý, về lẽ công bằng của tác giả. Đặc biệt, qua lời tiên tri của Nhị Khanh về khởi nghĩa Lam Sơn, Nguyễn Dữ còn bày tỏ khát vọng một xã hội tốt đẹp hơn, nơi chính nghĩa sẽ chiến thắng, nhân dân được sống trong tự do, hạnh phúc.

Về nghệ thuật, Người nghĩa phụ Khoái Châu kết hợp nhuần nhuyễn yếu tố hiện thực và kì ảo, tạo nên sức hấp dẫn đặc biệt. Nhân vật được khắc họa có chiều sâu tâm lí, ngôn ngữ truyện giàu chất trữ tình và mang tính biểu tượng cao, góp phần làm nổi bật giá trị tư tưởng của tác phẩm.

Tóm lại, Người nghĩa phụ Khoái Châu không chỉ phản ánh một xã hội phong kiến bất công mà còn gửi gắm ước mơ nhân đạo và khát vọng công lí của con người. Giá trị hiện thực và nhân đạo hòa quyện làm nên sức sống lâu bền cho tác phẩm, khiến nó trở thành viên ngọc sáng trong kho tàng văn học trung đại Việt Nam.