(Ngữ liệu ngoài sgk) Mai Hương và Lê Phong

*Gợi ý:

- Khả năng quan sát tỉ mỉ: Anh cũng để ý đến sự bình tĩnh giả tạocủa bác sĩ Đoàn, giúp anh nhận ra có điều gì đó bất thường. Đây làdấu hiệu cho thấy Lê Phong có khả năng quan sát sắc bén và không bỏ qua bất kỳ chi tiết nào.

- Khả năng phán đoán và cảm nhận được tâm lý người khác: Khiquan sát bác sĩ Đoàn, Lê Phong nhận thấy ông ta có vẻ bình tĩnh ngoài mặt nhưng trong lòng có nhiều lo lắng. Điều này cho thấy Lê Phong có khả năng đọc được cảm xúc và tâm trạng của người khác,một kỹ năng quan trọng trong điều tra.

- Sự bình tĩnh và kiểm soát cảm xúc: Mặc dù có tình huống căng thẳng khi bác sĩ Đoàn bị ám sát, Lê Phong không hoảng loạn mà giữ được bình tĩnh. Khi vụ việc xảy ra, thay vì vội vàng hành động hayhoảng hốt, anh chỉ đứng yên và phân tích tình huống xung quanh. Điều này cho thấy khả năng kiểm soát cảm xúc và hành động lý trícủa Lê Phong trong tình huống khẩn cấp.

- Tính kiên nhẫn và kiên trì: Lê Phong không vội vã tìm hiểu sự thật ngay lập tức mà kiên nhẫn đứng quan sát tình hình, đồng thời để ý đến những dấu hiệu nhỏ như người thiếu nữ lẩn trốn trong đám đông. Điều này cho thấy anh sẵn sàng kiên nhẫn và không bỏ cuộckhi gặp khó khăn trong việc điều tra.

- Tinh thần trách nhiệm và đạo đức nghề nghiệp cao: Việc Lê Phong nhận lời giúp đỡ bác sĩ Đoàn và dấn thân vào một tình huống nguy hiểm cho thấy anh có tinh thần trách nhiệm cao và luôn theo đuổi sự thật.

- Khả năng làm việc dưới áp lực cao: Trong tình huống căng thẳng khi bác sĩ Đoàn bị ám sát, Lê Phong không hoảng loạn mà tiếp tục giữ bình tĩnh và theo dõi diễn biến sự việc. Anh làm việc hiệu quả dưới áp lực, điều này cho thấy khả năng làm việc trong môi trường căng thẳng.

- Tính tò mò và quyết tâm khám phá sự thật: Lê Phong không chỉnhận được thông tin mà còn quyết tâm tìm hiểu sự thật đằng sau vụ việc này. Anh chú ý đến những dấu hiệu nhỏ mà người khác có thể bỏ qua, như hành động của người thiếu nữ và mẩu giấy cảnh báo, chứng tỏ anh có sự tò mò và quyết tâm khám phá sự thật.

*Yêu cầu:

- Học sinh cần nêu được ít nhất 4 hành động cụ thể trở lên.

- Các ý không trùng lặp và bao hàm.

- Các hành động cần phải thực tế và có thể áp dụng trong cuộc sống hiện nay, ví dụ như:

+ Giữ bình tĩnh và không hoảng loạn.

+ Đánh giá nhanh tình hình: Quan sát xung quanh để xác định mức độ nguy hiểm và các yếu tố cần chú ý, phân tích nhanh tình huống để tìm ra cách xử lý tối ưu.

+ Lập kế hoạch giải quyết: Xác định các bước tiếp theo cần làm, ví dụ như tìm kiếm sự giúp đỡ, gọi người có thẩm quyền hoặc làm các động tác cần thiết để bảo vệ bản thân và người khác.

+ Giữ liên lạc và tìm kiếm sự hỗ trợ: Liên hệ với người có thẩmquyền, cảnh sát hoặc những người có thể giúp đỡ trong tình huống đó.

+ Đảm bảo an toàn cho bản thân và người xung quanh: Tránh những hành động có thể gây nguy hiểm cho bản thân hoặc những người khác trong khi giải quyết tình huống. Nếu có thể hãy chạy trốn.

+ Giữ tâm lý lạc quan và kiên nhẫn: Duy trì niềm tin rằng có thể giải quyết vấn đề, và không để sự lo lắng cản trở khả năng đưa ra quyết định đúng đắn.

Gợi ý:

- Đảm bảo yêu cầu về hình thức, dung lượng

+ Viết đúng hình thức đoạn văn (diễn dịch, quy nạp, móc xích…).

+ Đảm bảo dung lượng khoảng 200 chữ.

- Xác định đúng vấn đề nghị luận

+ Phân tích nhân vật Lê Phong qua tình huống bác sĩ Trần Thế Đoàn bị ám sát, làm rõ phẩm chất và vai trò của nhân vật trong diễn biến truyện.

- Hệ thống ý:

+ Phân tích nhân vật Lê Phong:

. Là một phóng viên nhạy bén, dũng cảm, có tinh thần trách nhiệm.

. Thái độ quyết liệt trước sự việc: chú ý quan sát, nhận thấy dấu hiệu khả nghi (mẩu giấy cảnh cáo, bóng thiếu nữ lẩn đi).

. Tâm trạng lo lắng, khao khát tìm ra sự thật khi bác sĩ Đoàn bị ám sát.

+ Vai trò của Lê Phong:

. Là nhân vật trung tâm, thúc đẩy diễn biến truyện, đại diện cho tinh thần chính nghĩa, khát khao vạch trần tội ác.

=> Khẳng định Lê Phong là hình tượng nhà báo – thám tử tiêu biểu, thể hiện sức hấp dẫn của truyện trinh thám Thế Lữ.

- Phát triển đoạn văn logic, thuyết phục

+ Dẫn chứng từ văn bản để minh chứng cho nhận định.

+ Phân tích rõ nhân vật Lê Phong qua tình huống bác sĩ Trần Thế Đoàn bị ám sát, làm rõ phẩm chất và vai trò của nhân vật trong diễn biến truyện.

- Đảm bảo ngữ pháp, liên kết:

+ Trình bày rõ ràng, mạch lạc, không mắc lỗi chính tả.

- Sáng tạo

+ Cách diễn đạt mới mẻ, có suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận.

Đoạn văn tham khảo

Trong trích đoạn Mai Hương và Lê Phong của Thế Lữ, nhân vật Lê Phong hiện lên như một phóng viên thông minh, nhạy bén và đầy trách nhiệm. Khi tham dự buổi lễ tốt nghiệp, anh không chỉ quan sát để tường thuật sự kiện mà còn chú ý đến những dấu hiệu bất thường: mẩu giấy cảnh cáo bí ẩn, bóng thiếu nữ lẩn đi và thái độ lo lắng của bác sĩ Trần Thế Đoàn. Khi vụ ám sát xảy ra, Lê Phong thể hiện sự quyết liệt và nhạy cảm nghề nghiệp: lo lắng, bức xúc trước cái chết của bác sĩ Đoàn, đồng thời âm thầm theo dõi, truy tìm kẻ khả nghi. Qua đó, người đọc thấy rõ Lê Phong không chỉ là nhà báo đơn thuần mà còn mang dáng dấp của một thám tử, luôn khao khát vạch trần tội ác và tìm ra sự thật. Tình huống kịch tính cùng cách xây dựng nhân vật với những quan sát tinh tế, tâm lý được khắc họa sắc nét đã làm nổi bật hình tượng Lê Phong – nhà báo – thám tử chính nghĩa, góp phần tạo nên sức hấp dẫn đặc trưng của truyện trinh thám Thế Lữ.

Gợi ý:

- Đảm bảo yêu cầu về hình thức, dung lượng

+ Viết đúng hình thức bài văn đầy đủ ba phần Mở bài, Thân bài, Kết bài.

+ Đảm bảo dung lượng khoảng 500 chữ.

- Xác định đúng vấn đề nghị luận: Phân tích những nét đặc sắc về nghệ thuật truyện trinh thám được thể hiện trong đoạn trích.

- Lựa chọn được các thao tác lập luận phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn lí lẽ và dẫn chứng; trình bày được hệ thống ý phù hợp theo bố cục ba phần của bài văn nghị luận. Có thể triển khai theo hướng:

* Mở bài:

- Giới thiệu tác giả Thế Lữ: nhà văn nổi bật của văn học Việt Nam giai đoạn 1930–1945, tiên phong trong thể loại truyện trinh thám.

- Giới thiệu đoạn trích Mai Hương và Lê Phong: tạo tình huống kịch tính với vụ ám sát bác sĩ Trần Thế Đoàn.

- Nêu vấn đề: Nghệ thuật truyện trinh thám trong đoạn trích thể hiện qua cách xây dựng tình huống, nhân vật và không khí.

* Thân bài:

a. Nghệ thuật xây dựng tình huống ly kỳ, hấp dẫn

- Tình huống ám sát diễn ra bất ngờ: mẩu giấy cảnh cáo, bác sĩ Đoàn bị đe dọa, cái chết xảy ra ngay giữa lễ tốt nghiệp.

- Yếu tố bí ẩn: bóng dáng thiếu nữ lẩn khuất, những lời cảnh báo vô hình, đe dọa tính mạng nhân vật chính.

- Thế Lữ khéo léo dẫn dắt mạch truyện để người đọc luôn ở trạng thái hồi hộp, chờ đợi diễn biến tiếp theo.

b. Nghệ thuật xây dựng nhân vật mang màu sắc trinh thám

- Lê Phong: phóng viên nhưng hành động như thám tử, nhạy bén, quan sát tinh tế, phản ứng nhanh trước sự kiện.

- Nhân vật phản diện: ẩn danh, hành tung bí hiểm, tăng thêm tính căng thẳng cho cốt truyện.

- Nhân vật quần chúng: đám đông hoảng loạn, cảnh sát xuất hiện… làm bức tranh hiện thực thêm sinh động.

c. Nghệ thuật tạo không khí kịch tính, giàu kịch tính điện ảnh

- Âm thanh, ánh sáng, hành động mô tả dồn dập: “ánh sáng magnésium chớp lòe”, “tiếng ồn ào nổi lên”, “mọi người đứng dậy”…

- Tạo cảm giác gấp gáp, căng thẳng, phù hợp với mạch truyện trinh thám.

- Góc nhìn đa dạng: vừa theo dõi nhân vật chính vừa quan sát toàn cảnh, giống phong cách “camera điện ảnh”.

* Kết bài:

- Khẳng định: Đoạn trích thể hiện tài năng Thế Lữ trong việc vận dụng nghệ thuật trinh thám: tình huống gay cấn, nhân vật sắc nét, không khí kịch tính.

- Góp phần khẳng định vị trí tiên phong của Thế Lữ trong thể loại truyện trinh thám Việt Nam trước 1945.

Bài văn tham khảo

Trong văn học Việt Nam giai đoạn 1930–1945, Thế Lữ không chỉ nổi tiếng với thơ lãng mạn mà còn được xem là người mở đầu cho thể loại truyện trinh thám. Tác phẩm Mai Hương và Lê Phong của ông là một trong những truyện tiêu biểu, mang đậm màu sắc trinh thám với cốt truyện hấp dẫn, nhân vật sắc sảo. Đoạn trích về vụ ám sát bác sĩ Trần Thế Đoàn thể hiện rõ những nét nghệ thuật đặc sắc của truyện trinh thám Thế Lữ.

Trước hết, nghệ thuật xây dựng tình huống trong đoạn trích rất ly kỳ, kịch tính. Ngay từ đầu, mẩu giấy cảnh báo với những lời đe dọa rùng rợn đã mở ra một bí ẩn, khiến độc giả hồi hộp chờ đợi diễn biến tiếp theo. Vụ ám sát diễn ra bất ngờ giữa buổi lễ tốt nghiệp trang trọng càng làm mạch truyện trở nên gay cấn, hấp dẫn. Việc xuất hiện của bóng dáng thiếu nữ lẩn khuất giữa đám đông càng tăng thêm tính bí ẩn, kích thích trí tò mò của người đọc.

Bên cạnh đó, Thế Lữ xây dựng nhân vật mang màu sắc trinh thám rõ nét. Lê Phong – phóng viên của báo Thời Thế – hiện lên thông minh, nhạy bén, luôn quan sát tỉ mỉ và phản ứng nhanh trước mọi biến cố. Anh giống như một thám tử thực thụ, đại diện cho chính nghĩa và sự thật. Nhân vật phản diện được khắc họa ẩn danh, hành tung bí hiểm, để lại dấu hỏi lớn cho độc giả. Cùng với đó, đám đông hoảng loạn, cảnh sát xuất hiện… góp phần tái hiện bức tranh xã hội rộng lớn, làm nổi bật tính chất kịch tính của sự kiện.

Không khí câu chuyện được Thế Lữ tạo dựng đậm chất điện ảnh, dồn dập và căng thẳng. Ánh sáng magnésium chớp lòe, tiếng ồn ào, tiếng quát giữ trật tự, dòng người chen chúc… tất cả được miêu tả chi tiết, liên tục, tạo cảm giác gấp gáp, nghẹt thở. Góc nhìn khi thì hướng vào nhân vật chính, khi lại mở rộng ra toàn cảnh giảng đường, khiến câu chuyện vừa kịch tính vừa sinh động như một thước phim.

Đoạn trích Mai Hương và Lê Phong đã thể hiện rõ nghệ thuật truyện trinh thám qua tình huống bí ẩn, nhân vật sắc sảo và không khí kịch tính. Những yếu tố này không chỉ làm cho câu chuyện trở nên hấp dẫn mà còn khẳng định tài năng, vị trí tiên phong của Thế Lữ trong việc đưa truyện trinh thám Việt Nam phát triển mạnh mẽ trước năm 1945.