(Ngữ liệu ngoài sgk) Lão hà tiện (Hồi thứ nhất, lớp 4)

- Không bao giờ muốn mất tiền nhưng lại muốn người khác đêm cho mình thật nhiều tiền.

- Bóc lột sức lao động của người ăn kẻ ở.

- Giở mọi thủ đoạn để không phải trả lương cho người ăn kẻ ở.

Gợi ý:

a. Đảm bảo yêu cầu về hình thức, dung lượng

- Viết đúng hình thức đoạn văn (diễn dịch, quy nạp, móc xích…).

- Đảm bảo dung lượng khoảng 200 chữ.

b. Xác định đúng yêu cầu của đoạn văn: phân tích hình tượng nhân vật Arpagong.

c. Hệ thống ý

- Đặc điểm nổi bật:

+ Lão già keo kiệt, tham lam, ám ảnh bởi tiền bạc.

+ Nỗi lo mất của khiến lão nghi ngờ cả con cái, tôi tớ.

- Hành động, lời thoại:

+ Độc thoại dài, lặp đi lặp lại, luôn nhắc đến “một vạn êquy”.

+ Phản ứng vô lí, buộc tội con ăn tiêu hoang phí.

+ Can thiệp thô bạo vào chuyện hôn nhân của con, chỉ nhằm lợi ích tiền bạc.

- Nghệ thuật khắc họa:

+ Phóng đại tính cách, tạo tình huống trớ trêu.

+ Ngôn ngữ đối thoại dí dỏm, gây cười châm biếm.

- Ý nghĩa hình tượng:

+ Arpagông trở thành kiểu nhân vật điển hình cho thói hà tiện.

+ Qua đó, tác giả phê phán sự tha hóa của đồng tiền, đồng thời khẳng định giá trị của tình cảm và hạnh phúc con người.

d. Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chỉnh, ngữ pháp Tiếng Việt.

e. Sáng tạo: Bố cục rõ ràng, lời văn giàu hình ảnh, cảm xúc.

Đoạn văn tham khảo

Trong vở kịch Lão hà tiện của Mô-li-e, Arpagông hiện lên là hình tượng lão già keo kiệt, ám ảnh bởi tiền bạc. Ngay từ đầu lớp kịch, qua độc thoại về việc cất giấu một vạn êquy, lão bộc lộ tính tham lam, đa nghi, luôn sợ mất của và nghi ngờ cả con cái. Hành động và lời thoại của Arpagông đều phóng đại sự hà tiện: lặp đi lặp lại chuyện tiền bạc, trách mắng con ăn tiêu xa hoa, can thiệp thô bạo vào việc hôn nhân của các con chỉ vì lợi ích vật chất. Mô-li-e sử dụng nghệ thuật hài kịch: phóng đại, tình huống trớ trêu, ngôn ngữ đối thoại dí dỏm, tạo ra tiếng cười nhưng đồng thời cũng châm biếm, phê phán thói ích kỉ, tham lam. Hình tượng Arpagông vừa gây cười vừa gợi suy ngẫm về tác hại của đồng tiền khi chi phối con người, làm tha hóa tình cảm và hạnh phúc gia đình. Từ nhân vật này, người đọc nhận ra bài học quan trọng: cần sống nhân hậu, biết đặt tình nghĩa và hạnh phúc con người lên trên của cải vật chất.

Gợi ý:

a. Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận

- Học sinh biết tạo lập một bài văn nghị luận đảm bảo đủ cấu trúc 3 phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài.

- Đảm bảo đúng dung lượng khoảng 400 chữ.

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận: Một lời nói tử tế có thể làm thay đổi cả một ngày của người khác.

c. Bài viết có thể triển khai theo nhiều cách khác nhau song cần đảm bảo các ý sau

* Mở bài

- Giới thiệu vấn đề: Lời nói là phương tiện giao tiếp quan trọng trong đời sống con người.

- Khẳng định: Một lời nói tử tế, lời nói đẹp có thể tác động tích cực đến tâm trạng, hành động của người khác, tạo sự gắn kết và niềm vui.

* Thân bài

- Giải thích

+ Lời nói tử tế là lời nói chân thành, lịch sự, quan tâm, khích lệ hoặc động viên người khác.

+ Lời nói đẹp giúp giao tiếp hiệu quả, tạo thiện cảm và sự tin tưởng.

- Thực trạng

+ Thường ngày, có người dùng lời nói tiêu cực: mắng mỏ, chê bai, thiếu tôn trọng → gây tổn thương, mâu thuẫn.

+ Ngược lại, lời khen, lời động viên, lời cảm ơn có thể làm người khác vui, nỗ lực hơn.

- Ý nghĩa, tác dụng

+ Tác động đến tâm trạng: Một lời nói tử tế giúp người nghe vui vẻ, bớt căng thẳng, thêm động lực.

+ Tác động đến hành vi: Người được khen hay động viên sẽ cố gắng hơn, tích cực hơn trong học tập, công việc.

+ Tác động đến mối quan hệ: Giúp xây dựng tình cảm gia đình, bạn bè, đồng nghiệp hòa hợp.

- Giải pháp, khuyến nghị

+ Mỗi người cần rèn luyện lời nói: chân thành, lịch sự, tránh lời nói gây tổn thương.

+ Trong gia đình, nhà trường, nơi làm việc: khuyến khích lời khen, động viên, nhắc nhở nhẹ nhàng.

+ Biết kiềm chế lời nói khi bực bội, chọn cách diễn đạt tích cực.

* Kết bài

- Khẳng định: Lời nói tử tế có sức mạnh lớn, có thể thay đổi ngày của người khác, lan tỏa sự tích cực.

- Nêu suy nghĩ: Mỗi người hãy sống và giao tiếp bằng lời nói đẹp, để xây dựng xã hội thân thiện, văn minh.

d. Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt.

e. Sáng tạo: Diễn đạt trong sáng, bài viết thể hiện được sự sáng tạo, độc đáo riêng.

Bài viết tham khảo

Trong đời sống hằng ngày, mỗi lời nói đều mang sức mạnh tác động đến cảm xúc và hành vi của người khác. Nhận thức rằng “một lời nói tử tế có thể làm thay đổi cả một ngày của người khác” nhắc nhở chúng ta về giá trị của lời nói trong giao tiếp. Một lời nói đúng lúc, chân thành và nhẹ nhàng không chỉ giúp người nghe cảm thấy được quan tâm, trân trọng mà còn tạo niềm vui, lan tỏa năng lượng tích cực trong môi trường xung quanh.

Lời nói tử tế là lời nói chân thành, lịch sự, biết quan tâm và khích lệ người khác. Thực tế cho thấy, những người biết sử dụng lời nói đẹp thường được yêu mến và tạo được thiện cảm với mọi người. Một lời khen đúng lúc có thể giúp bạn bè tự tin hơn, một lời nhắc nhở nhẹ nhàng giúp đồng nghiệp sửa sai mà không tổn thương, một lời cảm ơn chân thành khiến người khác vui vẻ và hạnh phúc. Ngược lại, lời nói thô lỗ, mắng mỏ hoặc chỉ trích vô cớ sẽ gây tổn thương, làm giảm động lực và khiến các mối quan hệ căng thẳng.

Giá trị của lời nói tử tế không chỉ dừng lại ở cảm xúc mà còn ảnh hưởng đến hành vi và nỗ lực của người nghe. Một học sinh được thầy cô động viên sẽ chăm chỉ học tập hơn; một nhân viên được sếp khen ngợi sẽ nỗ lực làm việc và đóng góp nhiều hơn cho tập thể. Bên cạnh đó, lời nói đẹp còn giúp củng cố tình cảm gia đình, bạn bè và đồng nghiệp, xây dựng môi trường sống thân thiện, hòa hợp và văn minh.

Để phát huy giá trị của lời nói, mỗi người cần rèn luyện kỹ năng giao tiếp: nói năng chân thành, lịch sự, tránh lời lẽ thô tục hoặc chê bai vô cớ. Trong gia đình, nhà trường hay nơi làm việc, nên khuyến khích lời khen, lời động viên và nhắc nhở nhẹ nhàng thay vì mắng mỏ hoặc chỉ trích. Đồng thời, mỗi người cần biết kiềm chế lời nói khi bực bội, chọn cách diễn đạt tích cực để lời nói trở thành công cụ xây dựng, lan tỏa niềm vui và sự gắn kết, thay vì gây tổn thương hay xung đột.

Lời nói tử tế không chỉ mang đến niềm vui và động lực cho người khác mà còn góp phần hình thành một môi trường sống tích cực, văn minh và chan hòa tình cảm. Mỗi lời nói chân thành, nhẹ nhàng đều có thể làm thay đổi cảm xúc của người khác, gắn kết các mối quan hệ và làm cho cuộc sống xung quanh trở nên tốt đẹp hơn từng ngày. Việc trau dồi lời nói đẹp trong giao tiếp hằng ngày chính là cách mỗi người tạo nên ảnh hưởng tích cực và lan tỏa năng lượng sống cho cộng đồng.