(Ngữ liệu ngoài sgk) Kiều mắc lừa Hồ Tôn Hiến

Phương pháp giải

Đọc kĩ văn bản

Lời giải chi tiết

Bố cục của văn bản: Gồm 2 phần

+ Phần một: từ đầu đến câu “Vương sư dòm đã tỏ tường thực hư”: Thúy Kiều mắc lừa Hồ Tôn Hiến, Từ Hải đầu hàng.

+ Phần hai: Phần còn lại: Từ Hải bị phục binh, chết đứng giữa trận tiền.

Phương pháp giải

Đọc và xác định các chi tiết miêu tả suy nghĩ, lời nói, hành động của Thuý Kiều

Lời giải chi tiết

+ Suy nghĩ của Thúy Kiều: nếu hàng triều đình thì vừa vì nước, vì nhà, vừa trung vừa hiếu và có cơ hội làm mẹ cha rỡ ràng:

“Cũng ngôi mệnh phụ đường đường,

Nở nang mày mặt rỡ ràng mẹ cha.

Trên vì nước dưới vì nhà,

Một là đắc hiếu hai là đắc trung.

Chẳng hơn chiếc bách giữa dòng,

E dè sóng gió, hãi hùng cỏ hoa.”

+ Lời nói khéo léo, thuyết phục được Từ Hải:

“Ngẫm từ gây việc binh đao,

Đống xương Vô Định đã cao bằng đầu.

Làm chi để tiếng về sau,

Nghìn năm ai có khen đâu Hoàng Sào!

Sao bằng lộc trọng quyền cao,

Công danh ai dứt lối nào cho qua?”

+ Hành động khóc và nhận lỗi, “liều sống thác một ngày”, gieo đầu bên xác Từ Hải.

- Những chi tiết ấy cho thấy Thúy Kiều là người tốt, rất muốn vừa “đắc trung”, vừa “đắc hiếu”, không muốn gây việc binh đao khiến nhiều người phải chết oan.

Phương pháp giải

Chú ý các chi tiết miêu tả đặc điểm nhân vật Từ Hải và Hồ Tôn Hiến

Lời giải chi tiết

Nhân vật Từ Hải: Qua cách hành động, suy nghĩ của nhân vật thể hiện trong đoạn trích có thể thấy Từ Hải là đấng anh hùng đã từng tung hoành ngang dọc. “Dọc ngang nào biết trên đầu có ai”. Đến khi biết mình mắc mưu Hồ Tôn Hiến, chàng đã xông pha ra giữa trận tiền giữ vững bản lĩnh của một vị tướng quân. Ngay cả cái chết của vị tướng quân này cũng được tác giả miêu tả một cách rất đặc sắc:

“Khí thiêng khi đã về thần

Nhơn nhơn còn đứng chôn chân giữa vòng!

Trơ như đá, vững như đồng,

Ai lay chẳng chuyển, ai rung chẳng rời.”

Nhân vật Hồ Tôn Hiến: Trái với Từ Hải, Hồ Tôn Hiến hiện lên qua văn bản trên là một con người mưu mô, sẵn sàng dùng mọi thủ đoạn để đạt được mục đích. Hắn biết Thúy Kiều vốn là phụ nữ nhẹ dạ, cả tin nên đã dùng lễ riêng để nói ngọt cho nàng tin lời chiêu hàng. Nhưng rồi hắn trở mặt “Lễ tiên, binh hậu, khắc cờ tập công”, “Lễ nghi dàn trước, bác đồng phục sau” để tiêu diệt Từ Hải và quân lính của chàng.

- Nhận xét: Nguyễn Du đã rất hiểu nhân vật của mình và đã khéo léo lựa chọn các chi tiết tiêu biểu để xây dựng thành công các nhân vật ấy. Đoạn trích ngắn trên cũng giúp chúng ta thấy rõ được tài năng này của nhà thơ.

Phương pháp giải

Từ nội dung rút ra chủ đề

Lời giải chi tiết

Chủ đề của văn bản: Thúy Kiều cả tin nên đã mắc lừa Hồ Tôn Hiến.

Phương pháp giải

Từ nội dung rút ra thông điệp phù hợp

Lời giải chi tiết

Thông điệp: Hãy giữ gìn những gì tốt đẹp mà mình có, cần cẩn trọng, tránh mắc lừa và rơi vào cạm bẫy của kẻ thù.

Thông điệp này vẫn còn nguyên giá trị đến ngày nay. Học sinh có thể phân tích các góc độ ý nghĩa khác nhau của thông điệp này, miễn là giải thích phù hợp, lập luận hợp lí.