(Ngữ liệu ngoài sgk) Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn

- Khi gia nô can rằng nếu làm kế để giành phú quý thì sẽ để lại tiếng xấu, ông cảm phục, khen ngợi và khóc.

- Thể hiện ông trân trọng trung hiếu, coi trọng nhân tài, không chỉ lo phú quý cá nhân.

- Quốc Tuấn giận dỗi khi Quốc Tảng nói về việc Tống Thái Tổ làm lão nông mà có thiên hạ, muốn rút gươm kể tội.

- Hưng Vũ Vương can ngăn, khóc xin chịu tội thay, Quốc Tuấn mới tha.

- Cho thấy cương nghị nhưng công bằng, dạy con lễ nghĩa, giữ trật tự trong gia đình.

Biện pháp tu từ: so sánh:

- quân nó kéo đến như lửa, như gió

- nó tiến chậm như các tằm ăn

- xem xét quyền biến, như đánh cờ vậy

- có được đội quân một lòng như cha con thì mới dùng được

à Hiệu quả nghệ thuật: hàng loạt so sánh làm cho cách diễn đạt gợi hình ảnh cụ thể, qua đó thấy được tài năng trong cách dùng binh cũng như thấy được tầm nhìn sâu rộng của nhà quân sự Hưng Đạo Vương khi ông đề cao sức mạnh của tinh thần đoàn kết toàn dân sẽ chống giặc thành công.

- Binh pháp là hệ thống tri thức về những vấn đề lí luận quân sự nói chung và phương pháp tác chiến nói riêng.

- Binh pháp của Hưng Đạo Vương có điểm đáng chú ý là chống giặc phải tuỳ thời mà tạo thế, phải vận dụng linh hoạt, không có một khuôn mẫu nào nhất định.

Nghệ thuật kể chuyện:

- Cách kể về các nhân vật lịch sử không đơn điệu theo trình tự thời gian.

- Nhà viết sử không chỉ kể chuyện một cách phức hợp, với nhiều chiều thời gian, mà còn khéo léo lồng vào câu chuyện những nhận xét sâu sắc nhằm định hướng cho người đọc có những nhận xét, đánh giá thoả đáng.

- Cách kể chuyện trong đoạn trích vừa mạch lạc, khúc chiết vừa giải quyết được những vấn đề then chốt về nhân vật đồng thời vẫn giữ được mạch truyện tiếp nối logic. Chuyện vì thế trở nên sinh động, hấp dẫn. Nhân vật lịch sử cũng vì thế mà được nổi bật chân dung.

- Nội dung lời trình bày của Trần Quốc Tuấn với vua:

+ Nên tuỳ thời thế mà có sách lược phù hợp, binh pháp cần vận dụng linh hoạt, không có khuôn mẫu nhất định.

+ Điều kiện quan trọng nhất để thắng giặc là toàn dân đoàn kết một lòng

+ Do đó phải giảm thuế khoá, bớt hình phạt, không phiền nhiễu dân, chăm lo cho dân có đời sống sung túc,... đó chính là "thượng sách giữ nước".

- Qua nội dung lời trình bày, người đọc nhận thấy Trần Quốc Tuấn không những là vị tướng tài năng, mưu lược, có lòng trung quân mà còn biết thương dân, trọng dân và biết lo cho dân.

- Khi vua đề nghị hàng giặc, ông trả lời: “Bệ hạ chém đầu tôi trước rồi hãy hàng”.

- Thể hiện tinh thần trung thành tuyệt đối với vua và đất nước, dũng cảm, không chịu khuất phục kẻ thù.

- Nhân vật lịch sử nổi bật: Trần Quốc Tuấn, anh hùng giữ nước.

- Sự kiện lịch sử có thật: đánh bại quân Nguyên, giữ Lạng Giang, tiến cử nhân tài.

- Tính cách và phẩm chất: trung nghĩa, dũng cảm, thông minh, khéo léo.

- Giá trị giáo dục: ca ngợi tài năng, đức hạnh, lòng trung thành, tinh thần yêu nước.

- Nghệ thuật: kết hợp miêu tả hành động, đối thoại, trích dẫn trực tiếp, trật tự thời gian rõ ràng, ngôn ngữ sinh động và trang nghiêm.

Gợi ý:

a. Đảm bảo yêu cầu về hình thức, dung lượng

- Viết đúng hình thức đoạn văn (diễn dịch, quy nạp, móc xích…).

- Đảm bảo dung lượng khoảng 200 chữ.

b. Xác định đúng yêu cầu của đoạn văn: về tính cách và phẩm chất anh hùng của Phạm Ngũ Lão

c. Hệ thống ý

- Trung nghĩa: trung thành với vua, giữ đất nước, dạy con và gia nô lễ nghĩa.

- Dũng cảm: không chịu khuất phục giặc, trả lời vua “chém đầu tôi trước rồi hãy hàng”.

- Tài năng: mưu lược quân sự, chiến thắng giặc Nguyên, tiến cử nhân tài, biết giữ gìn sức dân.

à Làm gương anh hùng, giáo dục lòng yêu nước và đạo đức cho thế hệ sau.

d. Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chỉnh, ngữ pháp Tiếng Việt.

e. Sáng tạo: Bố cục rõ ràng, lời văn giàu hình ảnh, cảm xúc.

Đoạn văn tham khảo

Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn là một vị anh hùng lịch sử tiêu biểu với nhiều phẩm chất đáng ngưỡng mộ. Ông trung nghĩa tuyệt đối, luôn trung thành với vua và đất nước, dạy dỗ con cái và gia nô lễ nghĩa, tôn trọng trung hiếu. Lòng dũng cảm của ông được thể hiện rõ khi đối diện với giặc Nguyên, ông thậm chí trả lời vua: “Bệ hạ chém đầu tôi trước rồi hãy hàng”, cho thấy tinh thần quyết chiến và không chịu khuất phục. Không chỉ dũng cảm, ông còn là bậc mưu lược, tài năng trong chiến lược quân sự, chỉ huy đánh bại quân Nguyên hai lần, đồng thời tiến cử nhân tài như Dã Tượng, Yết Kiêu, Phạm Ngũ Lão, góp phần củng cố đất nước. Hưng Đạo Vương cũng khéo léo giữ gìn sức dân, kết hợp giữa chiến lược quân sự và chính trị, thể hiện trí tuệ toàn diện. Qua những chi tiết đó, ông trở thành hình mẫu anh hùng yêu nước, trung nghĩa, đồng thời giáo dục lòng dũng cảm, trung thành và tinh thần trách nhiệm cho thế hệ sau.

Gợi ý:

a. Đảm bảo cấu trúc bài văn tự sự

- Học sinh biết tạo lập một bài văn tự sự đảm bảo đủ cấu trúc 3 phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài.

- Đảm bảo đúng dung lượng khoảng 400 chữ.

b. Xác định đúng vấn đề tự sự: kể về chuyến đi trải nghiệm một môn thể thao hoặc hoạt động mới.

c. Bài viết có thể triển khai theo nhiều cách khác nhau song cần đảm bảo các ý sau

* Mở bài – Giới thiệu chuyến đi

- Giới thiệu môn thể thao hoặc hoạt động mới: tên, địa điểm, thời gian.

- Lý do tham gia: tò mò, muốn thử sức, rèn luyện bản thân, đi cùng bạn bè hoặc gia đình.

* Thân bài – Kể chi tiết trải nghiệm

- Chuẩn bị trước chuyến đi

+ Chuẩn bị trang phục, dụng cụ, đồ dùng cần thiết.

+ Cảm xúc, háo hức, lo lắng hoặc hồi hộp trước khi bắt đầu.

- Quá trình tham gia môn thể thao/hoạt động

+ Di chuyển đến địa điểm: cảm nhận quang cảnh, không khí.

+ Học và làm quen với luật chơi, kỹ thuật cơ bản.

+ Trải nghiệm thực tế: tham gia thi đấu, tập luyện, thử thách bản thân.

+ Cảm xúc khi gặp khó khăn, vượt qua thử thách, hoặc thành công trong trải nghiệm.

- Nêu ấn tượng về chuyến đi

+ Một khoảnh khắc đáng nhớ hoặc thử thách đặc biệt.

+ Cảm nhận về lợi ích của môn thể thao/hoạt động mới: rèn luyện sức khỏe, kỹ năng, tinh thần đồng đội.

* Kết bài – Cảm nhận chung

- Bài học, trải nghiệm rút ra: sự kiên nhẫn, dám thử thách, kỹ năng mới.

- Suy nghĩ, mong muốn: muốn tiếp tục tham gia, khuyến khích người khác thử.

d. Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt.

e. Sáng tạo: Diễn đạt trong sáng, bài viết thể hiện được sự sáng tạo, độc đáo riêng.

Bài viết tham khảo

Người ta thường nói rằng, để khám phá khả năng tiềm ẩn của bản thân, đôi khi chúng ta cần thử sức với những điều mới lạ. Chính suy nghĩ đó đã thôi thúc tôi tham gia trải nghiệm môn leo núi nhân tạo tại một khu thể thao trong thành phố. Trước đây, tôi chỉ nhìn thấy người khác leo núi trên video và chương trình truyền hình, chưa từng thử nên vừa tò mò vừa háo hức. Khi biết có cơ hội tham gia cùng bạn bè, tôi lập tức đăng ký, vừa muốn thử thách bản thân vừa muốn rèn luyện sức khỏe.

Trước chuyến đi, tôi chuẩn bị trang phục thể thao thoải mái, giày leo núi, găng tay và một chai nước nhỏ. Cả nhóm đều háo hức, bàn tán về những thử thách sắp tới và những chướng ngại vật trên vách núi nhân tạo.

Sáng hôm trải nghiệm, chúng tôi di chuyển bằng xe buýt đến địa điểm. Không khí ở khu thể thao sôi động, náo nhiệt với tiếng cười nói, tiếng hướng dẫn của huấn luyện viên và âm thanh của những người leo núi khác. Khi đến nơi, huấn luyện viên hướng dẫn chúng tôi cách sử dụng dây bảo hộ, nắm chắc các nút thắt và cách di chuyển an toàn trên vách núi. Ban đầu, tôi hơi lo lắng, chân tay run run, sợ không thể leo được đến đỉnh. Nhưng nhờ sự hướng dẫn tận tình và cổ vũ của bạn bè, tôi bắt đầu bước từng bước, cảm nhận độ bám của tay và chân trên các mấu núi.

Quá trình leo núi thật sự không dễ dàng. Có những chỗ cao, dốc, tôi phải vận dụng cả sức mạnh tay, chân và sự cân bằng cơ thể. Một vài lần tôi suýt trượt, tim đập nhanh, mồ hôi ướt đẫm lưng. Tuy nhiên, khi vượt qua từng chướng ngại vật, tôi cảm thấy rất vui và tự hào về bản thân. Cảm giác chạm tay vào đỉnh núi nhân tạo, nhìn toàn bộ khu vực từ trên cao, thật sự hạnh phúc và thỏa mãn. Tôi cũng học được cách kiên nhẫn, bình tĩnh trước thử thách và tin tưởng vào khả năng của mình.

Ấn tượng nhất là khi thử sức ở một bức tường dốc, nơi cần kết hợp sức mạnh và kỹ năng di chuyển linh hoạt. Ban đầu tôi không biết phải đặt chân và tay như thế nào, nhưng nhờ quan sát người khác và thử nhiều lần, tôi đã leo lên được đỉnh. Cảm giác vừa mệt vừa vui ấy khiến tôi nhớ mãi. Ngoài ra, trải nghiệm còn giúp tôi hiểu hơn về tinh thần đồng đội, khi chúng tôi hỗ trợ nhau, cổ vũ nhau, giúp mọi người vượt qua nỗi sợ và hoàn thành thử thách.

Kết thúc buổi trải nghiệm, tôi mang về nhiều bài học quý giá. Môn leo núi nhân tạo không chỉ giúp rèn luyện sức khỏe, tăng cường sự dẻo dai, sức bền và khả năng phối hợp tay chân mà còn dạy tôi sự kiên nhẫn, dám thử thách và tin vào chính mình. Tôi cảm thấy tự tin hơn, mạnh mẽ hơn và mong muốn sẽ tiếp tục tham gia những hoạt động thể thao mới trong tương lai.

Chuyến đi trải nghiệm lần này thực sự là một kỷ niệm đáng nhớ, giúp tôi hiểu rằng, chỉ cần dám thử sức, vượt qua thử thách, chúng ta sẽ nhận được niềm vui và thành quả xứng đáng.