(Ngữ liệu ngoài sgk) Ba đồng một mớ mộng mơ

- Ngôi kể thứ ba.

- Dấu hiệu nhận biết: Người kể không trực tiếp tham gia câu chuyện, giấu mình nhưng biết hết tất cả và kể lại toàn bộ câu chuyện; nhân vật được gọi là “chị”, “thằng bé”...

- Biện pháp tu từ liệt kê: đường, nước mắm, bột ngọt, xà bông.

- Hiệu quả nghệ thuật:

+ Tăng tính cụ thể, sinh động, hấp dẫn cho lời văn.

+ Nhấn mạnh nỗi niềm cay đắng của chị - một con người luôn ý thức được giá trị, sự cần thiết của đời sống tinh thần nhưng đành phải chiều theo người thân, chỉ còn biết đến cuộc sống vật chất nghèo nàn, tầm thường.

+ Thể hiện nỗi chua xót, trăn trở của nhà văn khi nhu cầu đời sống tinh thần của con người bị cản trở bởi sự nghèo đói.

- Nội dung chi tiết: diễn tả nhận thức của “chị” về hiện thực cuộc sống tầm thường và niềm hi vọng về một cuộc sống có chút lãng mạn, mộng mơ dù niềm hi vọng ấy rất mong manh.

- Suy nghĩ:

+ Đây là một chi tiết quan trọng giúp cốt truyện phát triển, khắc họa rõ nét chiều sâu tâm lí nhân vật “chị” và chủ đề của tác phẩm.

+ Chi tiết cho thấy sự sáng tạo của nhà văn trong việc khám phá chân lí đời sống: Dù đời thực khắc nghiệt nhưng những khoảnh khắc lãng mạn, niềm hi vọng nhỏ nhoi sẽ đem đến niềm vui, niềm hạnh phúc cho con người.

+ Chi tiết góp phần thể hiện chiều sâu tư tưởng của tác phẩm: Con người cần biết trân trọng những giá trị tinh thần đẹp đẽ, đừng để nó bị lấn át bởi nhu cầu vật chất tầm thường.

- Chủ đề của truyện ngắn: Hiện thực về một cuộc sống thường ngày đầy khó khăn và những sự mơ mộng, lãng mạn luôn nhen nhóm trong tâm hồn con người; thức tỉnh con người nếu luôn đề cao vật chất hơn tinh thần rất dễ dẫn đến lối sống thực dụng.

- Chia sẻ góc nhìn của bản thân: Xã hội phát triển đã dẫn đến một bộ phận người sống thực dụng hơn. Đây là cách sống quá coi trọng giá trị vật chất, luôn chạy theo những nhu cầu trước mắt, đề cao lợi ích bản thân lên trên tất cả mà quên đi những giá trị tinh thần. Sống thực dụng dẫn đến những tác hại nghiêm trọng. Con người cần đấu tranh với bản thân để loại trừ lối sống thực dụng. Mỗi người cần cân bằng, nâng cao cả đời sống vật chất và đời sống tinh thần để cuộc sống luôn tốt đẹp và có ý nghĩa hơn.

Gợi ý:

a. Đảm bảo yêu cầu về hình thức, dung lượng

- Viết đúng hình thức đoạn văn (diễn dịch, quy nạp, móc xích…).

- Đảm bảo dung lượng khoảng 200 chữ.

b. Xác định đúng yêu cầu của đoạn văn: cảm nhận về nhân vật “chị”.

c. Hệ thống ý

- Cảm nhận về nhân vật:

+ Chị có gia cảnh nghèo nhưng sống giàu tình cảm, luôn chia sẻ, giúp đỡ và quan tâm đến mọi người.

+ Chị có một tâm hồn mơ mộng, lãng mạn, tinh tế nhưng phải sống trong môi trường có nhiều người thích thực tế, đề cao vật chất.

+ Chị luôn hi vọng có một đời sống tinh thần phong phú, giàu ý nghĩa.

- Nghệ thuật xây dựng nhân vật: cốt truyện giản đơn, là sự xâu chuỗi của những mẩu chuyện nhỏ nhặt, đời thường; điểm nhìn của người kể chuyện kết hợp với điểm nhìn của nhân vật chính; giọng văn nhẹ nhàng, sâu lắng pha chút hài hước; nhân vật không có tên cụ thể, hiện lên qua hành động và tâm lí, có nét tương phản với các nhân vật còn lại…

- Đánh giá chung: Qua nhân vật, nhà văn gián tiếp thể hiện quan điểm nhân sinh sâu sắc đồng thời gửi gắm những thông điệp về sống đẹp.

d. Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chỉnh, ngữ pháp Tiếng Việt.

e. Sáng tạo: Bố cục rõ ràng, lời văn giàu hình ảnh, cảm xúc.

Đoạn văn tham khảo

Trong truyện ngắn Ba đồng một mớ mộng mơ của Nguyễn Ngọc Tư, nhân vật “chị” hiện lên với một tâm hồn vừa mong manh vừa giàu yêu thương. Dù sống trong cảnh nghèo khó, chị vẫn luôn giàu tình cảm, biết quan tâm, sẻ chia với những số phận bất hạnh, như cách chị nán lại bên thằng bé tật nguyền để lắng nghe tiếng nói của nó. Điều đặc biệt ở nhân vật này là một tâm hồn mơ mộng, lãng mạn, khao khát được yêu thương trong một thực tại phũ phàng, khi xung quanh chị người ta chỉ quan tâm đến cơm áo, tiền bạc. Chị từng mong mẹ chồng đón nhận những món quà tinh thần, mong một lời dịu dàng từ chồng, nhưng đổi lại chỉ là sự thờ ơ, trần trụi, thực dụng. Chính sự đối lập ấy làm nổi bật khát vọng sống tinh thần trong trẻo nơi chị – một người phụ nữ giàu lòng nhân hậu và khao khát hạnh phúc giản dị. Nghệ thuật xây dựng nhân vật của Nguyễn Ngọc Tư rất tinh tế: cốt truyện giản dị, giọng văn nhẹ nhàng, pha chút chua chát mà thấm thía. Nhân vật “chị” vì thế trở thành biểu tượng cho những con người vẫn nuôi dưỡng mộng mơ, để rồi từ đó nhà văn gửi gắm thông điệp: giữa đời sống đầy toan tính, mỗi người hãy biết trân trọng và trao nhau tình cảm chân thành.

Gợi ý:

a. Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận

- Học sinh biết tạo lập một bài văn nghị luận đảm bảo đủ cấu trúc 3 phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài.

- Đảm bảo đúng dung lượng khoảng 400 chữ.

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận: Trong quá trình học tập thì tự học là con đường ngắn nhất để dẫn đến thành công.

c. Bài viết có thể triển khai theo nhiều cách khác nhau song cần đảm bảo các ý sau

* Mở bài:

- Giới thiệu vấn đề nghị luận.

- Trích dẫn ý kiến..

* Thân bài

- Giải thích:

+ Tự học là quá trình bản thân chủ động tích lũy tri thức, không ỷ lại phụ thuộc vào các yếu tố tác động bên ngoài.

+ Thành công là những thành quả mà con người đạt được sau những nỗ lực phấn đấu của mình.

à Câu nói khẳng định vai trò của việc tự học trên bước đường thành công của mỗi người.

- Những lí lẽ, bằng chứng thể hiện sự tán thành là đúng đắn:

+ Tự học giúp ta nhớ lâu và vận dụng những kiến thức đã học một cách hữu ích hơn trong cuộc sống.

+ Tự học còn giúp con người trở nên năng động, sáng tạo, không ỷ lại, không phụ thuộc vào người khác.

+ Người biết tự học là người có ý thức cao, chủ động trong cuộc sống của chính mình, những người này sẽ đi nhanh đến thành công hơn...

(Dẫn chứng về những người ham học, có tinh thần tự học và thành công)

- Phê phán một số người không có tinh thần tự học.

- Bài học nhận thức - hành động:

+ Nhận thức được vai trò quan trọng của tự học, mỗi chúng ta cần nêu cao tinh thần tự học trong suốt cuộc đời

+ Xây dựng phương pháp tự học phù hợp: Từ việc học kiến thức trên lớp học, trong sách vở… tự tìm tòi, khám phá, mở rộng để khắc sâu kiến thức

+ Không chỉ học lý thuyết mà còn cần kết hợp với thực hành và rèn luyện.

* Kết bài

- Biết vận dụng kiến thức tự học vào cuộc sống

- Đánh giá, khẳng định tính đúng đắn của vấn đề.

- Liên hệ.

d. Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt.

e. Sáng tạo: Diễn đạt trong sáng, bài viết thể hiện được sự sáng tạo, độc đáo riêng.

Bài viết tham khảo

Trong hành trình học tập, mỗi người đều lựa chọn cho mình một cách đi riêng để tiến đến tri thức. Có ý kiến cho rằng: “Trong quá trình học tập thì tự học là con đường ngắn nhất để dẫn đến thành công”. Đây là một nhận định đúng đắn và sâu sắc, bởi tự học không chỉ giúp con người mở mang kiến thức mà còn rèn luyện bản lĩnh, ý chí và khả năng sáng tạo.

Tự học là quá trình con người chủ động tiếp nhận, tìm tòi, lĩnh hội tri thức, không phụ thuộc hoàn toàn vào sự chỉ dạy của thầy cô hay người khác. Nếu thầy cô được ví như ngọn hải đăng soi đường thì tự học chính là đôi cánh để ta tự bay đến những miền tri thức rộng lớn. Học tập chỉ dựa vào sự chỉ bảo sẵn có sẽ khiến con người trở nên thụ động, phụ thuộc, khó phát huy được khả năng tư duy độc lập. Ngược lại, tự học giúp mỗi cá nhân hình thành thói quen tìm hiểu, khám phá, biến tri thức của nhân loại thành của riêng mình.

Tự học chính là con đường ngắn nhất đi đến thành công, bởi nó giúp ta làm chủ bản thân trong quá trình tiếp nhận tri thức. Một học sinh có thói quen tự học sẽ biết chủ động đọc trước bài, ghi nhớ kiến thức, tự luyện tập và tìm tòi mở rộng. Nhờ vậy, khi đến lớp, các em không chỉ tiếp thu bài giảng nhanh hơn mà còn có thể đặt ra câu hỏi, tranh luận để khắc sâu kiến thức. Người có năng lực tự học cũng dễ dàng thích nghi với hoàn cảnh mới, biết cách xử lí thông tin và mở rộng hiểu biết mà không cần ai kèm cặp. Chính năng lực ấy trở thành hành trang quý giá khi bước vào đời.

Thực tế đã chứng minh, nhiều tấm gương thành công đều có điểm chung là tinh thần tự học kiên trì. Bác Hồ của chúng ta đã từng vừa lao động vừa tự học ngoại ngữ, nhờ vậy mà Người có thể nói, viết thành thạo nhiều thứ tiếng để truyền bá cách mạng. Nhà bác học Ê-đi-xơn, với hàng nghìn phát minh vĩ đại, cũng tự mày mò nghiên cứu, thí nghiệm không biết bao lần thất bại mới tìm ra thành công. Trong cuộc sống hôm nay, khi khoa học và công nghệ thay đổi từng ngày, người biết tự học sẽ luôn chủ động cập nhật tri thức, không bị bỏ lại phía sau.

Tuy nhiên, tự học không có nghĩa là học trong cô lập hay phủ nhận vai trò của thầy cô, bạn bè. Ngược lại, tự học hiệu quả khi biết kết hợp với học tập ở trường lớp, biết tham khảo, trao đổi và tiếp thu kinh nghiệm từ người khác. Chỉ khi đó, việc học mới trở nên toàn diện và bền vững.

Tự học chính là chiếc chìa khóa vàng mở ra cánh cửa tri thức và dẫn lối mỗi người đến với thành công. Khi biết tự học, ta không chỉ tích lũy được kiến thức mà còn rèn luyện tính kiên nhẫn, sự sáng tạo và khả năng làm chủ cuộc sống. Con đường học vấn rộng lớn và dài lâu, nhưng với tinh thần tự học, ta sẽ bước đi vững vàng và tự tin để chạm tới những ước mơ của mình.