Đáp án và lời giải
Giải sgk Sinh học 12 KNTT Bài 30: Diễn thế sinh thái
Câu 1
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Quá trình tự tái sinh của một khu rừng bị cháy trụi: Cháy rừng làm chết phần lớn các cá thể (hầu hết là ở phần phía trên bề mặt đất). Sau một thời gian, các sinh vật dần phát triển trở lại:
- Các loài thực vật thân thảo có vòng đời ngắn, dễ phát tán sẽ mọc trước, kéo theo các động vật tương ứng.
- Tiếp đó dần xuất hiện cây thân gỗ (hạt còn lại hoặc phát tán từ nơi khác đến) dần sẽ thay thế các cây thân thảo và dẫn đến làm thay đổi hệ động vật.
Câu 2
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Câu 3
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Câu 4
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Câu 5
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Câu 6
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
- Hoạt động của con người gây ra hiện tượng phú dưỡng: bón quá nhiều phân bón; xả nước thải sinh hoạt, nước thải của các ngành chế biến nông, thuỷ sản và chất thải chăn nuôi chưa được xử lí.
- Hoạt động của con người gây ra hiện tượng tăng nhiệt độ trung bình của Trái Đất: chặt phá rừng bừa bãi; phát thải quá nhiều khí nhà kính qua các hoạt động như sử dụng nguyên liệu hóa thạch trong sinh hoạt;…
- Hoạt động của con người gây ra hiện tượng sa mạc hóa: canh tác nông nghiệp lạc hậu, chăn thả gia súc mật độ cao, khai thác rừng quá mức,...
Câu 7
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
Phân biệt diễn thế nguyên sinh và diễn thế thứ sinh:
| Tiêu chí | Diễn thế nguyên sinh | Diễn thế thứ sinh |
|---|---|---|
| Môi trường ở giai đoạn khởi đầu | Môi trường hoàn toàn trống trơn (đá dung nham sau núi lửa phun, lớp đá sau băng vĩnh cửu tan,…) | Đã từng có quần xã tồn tại nhưng bị phá hủy (quần xã sau cháy rừng, quần xã sau lũ lụt,…) |
| Thổ nhưỡng giai đoạn khởi đầu | Không có đất mùn | Thừa hưởng lớp thổ nhưỡng từ quần xã trước. |
| Sinh vật ở giai đoạn khởi đầu | Gần như không có sinh vật | Có sinh vật |
| Loại sinh vật tiên phong | Ở trên cạn thường là rêu, địa y, vi khuẩn lam,… | Các loài thực vật thân thảo có vòng đời ngắn,… |
| Thời gian của giai đoạn giữa | Dài | Ngắn hơn |
| Kết quả giai đoạn cuối | Hình thành quần xã đỉnh cực | Hình thành quần xã đỉnh cực hoặc suy thoái |
Câu 8
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
a) Đặc điểm giúp những loài cây trên sống được trên đất trống, đồi núi trọc:
- Thích nghi với cường độ ánh sáng mạnh (cây ưa sáng).
- Nhu cầu nước ít.
- Có vi khuẩn cố định đạm sống cộng sinh trong rễ nên sinh trưởng được trên môi trường đất khô cằn, nghèo dinh dưỡng.
b) Việc trồng cây họ Đậu trong giai đoạn đầu tiên của quá trình cải tạo đất là lựa chọn phù hợp với quy luật diễn thế vì:
- Mỗi loại môi trường phù hợp với từng loại sinh vật. Muốn đẩy nhanh diễn thế theo hướng phục hồi cần tạo lớp thổ nhưỡng để các loài cây khác có thể sống được. Cây họ Đậu có khả năng sống trên đất nghèo dinh dưỡng, hoạt động của hệ rễ và vật chất rơi rụng (lá rụng, cành rụng...) dần hình thành lớp thổ nhưỡng thích hợp cho các nhóm sinh vật khác có thể đến sinh trưởng và phát triển, từ đó giúp tăng đa dạng của quần xã sinh vật.
- So với việc để đất phục hồi tự nhiên bằng cây cỏ ưa sáng thì phục hồi bằng cây họ Đậu có thời gian tạo lớp thổ nhưỡng nhanh hơn.
Câu 9
Hướng dẫn chấm do TopStudy biên soạn, mang tính gợi ý
- Ví dụ: Diễn thế xảy ra ở một khu rừng đầu nguồn do chặt phá rừng, đốt nương làm rẫy:
- Nguyên nhân: do hoạt động phá rừng, đốt nương làm rẫy của con người.
- Quần xã đang có sự suy giảm đa dạng sinh học nghiêm trọng: số loài động vật, thực vật suy giảm nhanh làm giảm độ che phủ đất khiến đất bị rửa trôi mùn, khoáng, làm giảm lượng vi sinh vật đất.
- Các biện pháp chống suy thoái và phát triển lại quần xã: tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về giá trị của rừng đối với con người, từ đó có ý thức bảo vệ rừng; tăng cường lực lượng bảo vệ và xử lí người vi phạm; trồng mới bổ sung thực vật vào những diện tích đã bị chặt phá;…