Giải sgk Sinh học 12 Cánh diều Bài 8. Di truyền liên kết giới tính, liên kết gene và hoán vị gene có đáp án

Nghiên cứu của Morgan phát hiện di truyền liên kết được ra đời trong bối cảnh:

- Cho đến thập niên 1910, di truyền học Mendel (1865) và sự phát hiện, quan sát nhiễm sắc thể của W. Flemming (1878) là cơ sở cho việc giải thích hiện tượng di truyền các tính trạng ở sinh vật.

- Năm 1909, nhà nghiên cứu tế bào học Frans Janssens quan sát được cấu trúc bắt chéo của nhiễm sắc thể dưới kính hiển vi.

- Năm 1908, khi nghiên cứu ruồi giấm, Morgan đã phát hiện các dòng đột biến về màu mắt và nhiều tính trạng khác.

→ Từ các thí nghiệm lai giữa các dòng ruồi giấm, Morgan và cộng sự đã phát hiện sự di truyền của nhiễm sắc thể giới tính, di truyền liên kết giới tính và hiện tượng liên kết gene.

Tỉ lệ giới tính đực : cái trong tự nhiên là 1 : 1 vì: Ở động vật, khi xét riêng nhiễm sắc thể giới tính, một giới có hai chiếc nhiễm sắc thể giới tính giống nhau (giới đồng giao tử), quá trình giảm phân chỉ cho một loại giao tử; một giới còn lại có hai chiếc nhiễm sắc thể giới tính khác nhau hoặc chỉ một chiếc nhiễm sắc thể (giới dị giao tử), quá trình giảm phân cho hai loại giao tử mang nhiễm sắc thể giới tính khác nhau với tỉ lệ ngang nhau. Các giao tử thụ tinh với xác suất như nhau nên tỉ lệ giới tính theo lí thuyết là 1 : 1.

- Ở động vật có vú, ruồi giấm,…

P: ♂ XY × ♀ XX

G: X, Y X

F$_{1}$: 1XX : 1XY

1♂ : 1♀

- Ở châu chấu,…

P: ♂ XO × ♀ XX

G: X, O X

F$_{1}$: 1XX : 1XO

1♂ : 1♀

- Ở cá, chim, gà, bướm,…

P: ♂ ZZ × ♀ ZW

G: Z Z, W

F$_{1}$: 1ZZ : 1ZW

1♂ : 1♀

Sự di truyền tính trạng bị chi phối bởi các gene nằm trên X hoặc trên Y là sự di truyền liên kết giới tính vì:

- Gene nằm trên X không có allele tương ứng trên Y có xu hướng di truyền liên kết X, được gọi là các gene liên kết X.

- Gene nằm trên Y không có allele tương ứng trên X quy định tính trạng chỉ có ở cá thể mang Y và di truyền liên kết Y, được gọi là gene liên kết Y.