Giải sgk Sinh học 12 Cánh diều Bài 16. Quan niệm của Darwin về chọn lọc tự nhiên và hình thành loài có đáp án

- Những tư liệu của Darwin gồm các quan sát về các loài động vật, thực vật, điều kiện tự nhiên, hóa thạch sinh vật.

- Từ nguồn tư liệu khổng lồ quan sát và thu thập được, Darwin đưa ra các giả thuyết (suy luận) rồi kiểm chứng giả thuyết thông qua các kết quả quan sát sự phân li tính trạng của cây trồng, vật nuôi cũng như sự phân li từ dạng tổ tiên chung của sinh vật trong tự nhiên.

- Chọn lọc nhân tạo là quá trình con người chủ động lựa chọn và giữ lại những cá thể có đặc điểm mong muốn để sinh sản, nhằm tạo ra các giống vật nuôi, cây trồng có đặc điểm di truyền phù hợp với nhu cầu của con người.

- Động lực của chọn lọc nhân tạo là nhu cầu của con người.

Một số ví dụ khác về sự hình thành một số giống cây trồng, vật nuôi nhờ chọn lọc nhân tạo:

- Chọn lọc các giống cà chua từ cà chua hoang dã hay cà chua nho tạo thành cà chua Slicing, cà chua Oxheart, cà chua Beefsteak,…;

- Chọn lọc các giống chuối như chuối tiêu Phú Thọ, tiêu hồng, chuối già hương, chuối Laba, chuối hột,... từ cây chuối dại;…

- Các giống chó nhà hiện nay được chọn lọc từ chó sói.

- Loài lợn được nuôi tại các gia đình hiện nay bắt nguồn từ lợn rừng.

- Chọn lọc các giống gà như gà Đông Tảo, gà tre, gà H’ Mông, gà chọi,… từ gà rừng;…

Ví dụ một số loài được hình thành từ một tổ tiên chung:

- Bồ câu đưa thư, bồ câu diều to, bồ câu đuôi quạt, bồ câu mỏ cú châu Phi đều có nguồn gốc từ bồ câu núi.

- Chim sẻ lớn ăn xương rồng, chim sẻ cây nhỏ, chim chích xanh, chim sẻ đất lớn đều có nguồn gốc từ loài sẻ tổ tiên.

- Chuối tiêu Phú Thọ, tiêu hồng, chuối già hương, chuối Laba, chuối hột,... đều có nguồn gốc từ cây chuối dại.

- Các giống gà như gà Đông Tảo, gà tre, gà H’ Mông, gà chọi,… đều có nguồn gốc từ gà rừng.

- Cải xoăn Kale, su hào, súp lơ, cải bắp, cải brussel,… đều có nguồn gốc từ cây cải dại.

Phương pháp Darwin xây dựng học thuyết về chọn lọc tự nhiên và hình thành loài: - Bước 1 – Quan sát thu thập dữ liệu: Từ việc quan sát các loài động vật, thực vật, điều kiện tự nhiên, nhiều hóa thạch sinh vật ở những nơi ông đặt chân đến, Darwin nhận thấy tương quan giữa nguồn sống và khả năng sinh sản của sinh vật, sự xuất hiện biến dị cá thể, sự di truyền một số biến dị, khả năng sống sót và sinh sản của sinh vật.

- Bước 2 – Hình thành giả thuyết giải thích dữ liệu: Từ các quan sát của mình, Darwin suy ra các giả thuyết về đấu tranh sinh tồn, ưu thế sống sót và sinh sản của sinh vật mang biến dị thích nghi.

- Bước 3 – Kiểm chứng giả thuyết bằng thực nghiệm: Darwin đã kiểm chứng giả thuyết thông qua các kết quả quan sát sự phân li tính trạng của cây trồng, vật nuôi cũng như sự phân li từ dạng tổ tiên chung của sinh vật trong tự nhiên. Từ đó, hình thành nên học thuyết tiến hóa chọn lọc tự nhiên và sự hình thành loài.

Giải thích sự hình thành các chủng vi khuẩn kháng kháng sinh theo học thuyết tiến hóa Darwin:

Quần thể Mycobacterium tuberculosis khởi đầu với nhiều biến dị đã được chọn lọc tự nhiên chọn lọc ra các cá thể kháng kháng sinh để tiếp tục sinh sản.

- Quá trình sinh sản đã phát sinh nhiều biến dị sai khác về khả năng kháng kháng sinh trong quần thể của vi khuẩn.

- Khi xử lí bằng một loại kháng sinh, các thể biến dị không có khả năng kháng loại kháng sinh đó sẽ bị chết còn cá thể biến dị có khả năng kháng loại kháng sinh đó sẽ sống sót, sinh sản nhanh chóng.

- Qua nhiều thế hệ, cá thể biến dị có khả năng kháng loại kháng sinh đó phát triển nhanh chiếm ưu thế hình thành nên quần thể vi khuẩn kháng kháng sinh.