Giải SGK Sinh học 11 CTST Bài 12: Miễn dịch ở động vật và người có đáp án

- Hàng rào bảo vệ cơ thể gồm hàng rào bảo vệ bên ngoài và hàng rào bào vệ bên trong:

+ Hàng rào bảo vệ bên ngoài gồm: Da, niêm mạc và các chất tiết (nước mắt, nước bọt,…).

+ Hàng rào bảo vệ bên trong gồm: Các cơ quan (tủy xương, tuyến ức, lá lách và các hạch bạch huyết) và các tế bào bạch cầu.

- Khi có tác nhân gây bệnh xâm nhập vào cơ thể, hệ miễn dịch sẽ tiêu diệt các tác nhân đó bằng cách:

+ Nước mắt, nước bọt, nước mũi, nước tiểu,… có chứa nhiều enzyme lysosome để tiêu diệt vi khuẩn.

+ Chất nhờn và mồ hôi (có pH từ 3 – 5) ức chế sự sinh trưởng của nhiều vi sinh vật.

+ Các cơ quan sẽ sản sinh ra các loại bạch cầu. Bạch cầu tiêu diệt tác nhân gây bệnh bằng nhiều cách như: thực bào, tiết enzyme, tiết kháng thể,…

- Nguy cơ mắc bệnh ở người rất lớn là do: Cơ thể người thường xuyên tiếp xúc với các tác nhân gây bệnh trong môi trường tự nhiên như virus, vi khuẩn, nấm, nguyên sinh vật,… thông qua vật nuôi, vật dụng, các bề mặt, môi trường ô nhiễm,… Ngoài ra, các yếu tố như rối loạn di truyền, chế độ dinh dưỡng, thói quen sinh hoạt, tiếp xúc với hóa chất độc hại, tia bức xạ,.. cũng là một trong các nguyên nhân gây bệnh ở người.

- Xác suất bị bệnh ở người lại rất nhỏ là do: Mặc dù có rất nhiều tác nhân bên ngoài gây bệnh cho con người, nhưng các tác nhân chỉ gây bệnh khi hội tụ đủ 3 yếu tố: có khả năng gây bệnh, con đường xâm nhiễm phù hợp và số lượng đủ lớn. Đặc biệt, cơ thể người có các cơ chế miễn dịch không đặc hiệu và đặc hiệu nên cơ thể có khả năng chống lại sự xâm nhiễm và gây bệnh của các tác nhân gây bệnh.

Một số nguyên nhân có thể làm cho hệ miễn dịch bị tổn thương và suy giảm chức năng:

- Rối loạn hoạt động chức năng của hệ miễn dịch.

- Chế độ ăn uống không đảm bảo.

- Sự tác động của các yếu tố vật lí, hóa học, sinh học, ô nhiễm môi trường,...

Trả lời:

Nói “Người nhiễm HIV không chết vì HIV mà chết vì các loài sinh vật gây bệnh khác” vì: Khi HIV xâm nhập vào cơ thể người, chúng sẽ phá hủy các tế bào bạch cầu lympho T, làm suy giảm miễn dịch ở người. Do đó, người bệnh sẽ mất khả năng đề kháng. Lúc này, các loài vi sinh vật cơ hội xâm nhập gây ra các bệnh khác nhau, do hoạt động của hệ miễn dịch bị suy giảm, không thể tiêu diệt các tác nhân này nên bệnh ngày càng nghiêm trọng dẫn đến tử vong.

Ở người, các tế bào ung thư khó bị phát hiện bởi hệ miễn dịch vì:

- Các tế bào ung thư sản xuất các loại protein mà cơ thể đã được dung nạp từ trước hoặc các kháng nguyên ung thư với hàm lượng rất ít, làm cho cơ thể không nhận diện được, không đủ để kích thích miễn dịch dẫn đến các tế bào ung thư đó phát triển nhanh chóng.

- Một số tế bào ung thư bị đột biến sản sinh các protein làm mất khả năng nhận biết của các tế bào lympho T dẫn đến ung thư phát triển và di căn.

- Ngoài ra, sản phẩm của một số tế bào ung thư cũng gây suy giảm miễn dịch ở người.

Sau khi tiêm kháng sinh (hay vaccine), cơ thể chúng ta có thể xuất hiện một số phản ứng như đau, sưng hoặc đỏ tại vị trí tiêm, mẩn đỏ, khó thở, buồn nôn, đau bụng,… nặng hơn có thể gây ra co giật, suy hô hấp.

- Xuất hiện những phản ứng đó là do trong thành phần của thuốc kháng sinh (hay vaccine) có thể chứa dị nguyên, dẫn đến hệ miễn dịch của cơ thể nhận biết và gây ra các phản ứng quá mức (phản ứng dị ứng).

* Gợi ý: học sinh tự tìm hiểu xem mình đã được tiêm những loại vaccine nào.

* Gợi ý: Điều tra 10 hộ chăn nuôi, tổng số 150 con.

- Đối tượng: Lợn.

- Loại bệnh: Lở mồm long móng (LMLM).

- Kế hoạch tiêm phòng: Đối với lợn con không có kháng thể LMLM hoặc từ mẹ không được tiêm phòng, tiêm phòng lần đầu vào lúc 2 tuần tuổi trở lên. Nếu thời gian nuôi hơn 6 tháng, tiêm 2 mũi cách nhau 4 - 5 tuần. Với lợn có kháng thể LMLM hoặc từ mẹ đã được tiêm vaccine LMLM, tiêm phòng mũi đầu vào lúc 2,5 tháng tuổi. Trong các vùng có nguy cơ nhiễm cao, tiêm toàn đàn vào lúc 2 tuần tuổi với heo từ mẹ chưa tiêm vaccine và 2 tháng với heo con từ mẹ đã được tiêm vaccine và nhắc lại sau 4 - 5 tuần. Tái chủng 6 tháng một lần.

- Loại vaccine: AVAC-V6 FMD Emulsion type O.

- Tỉ lệ đã tiêm: 140/150.

- Tỉ lệ chưa tiêm: 10/150. Lí do chưa tiêm: Lợn con mới đẻ được 1 tuần tuổi.

- Đánh giá tính hiệu quả của công tác tiêm phòng: Tiêm phòng vaccine lở mồm long móng cho lợn trên diện rộng có vai trò vô cùng quan trọng trong việc phòng bệnh, dịch; đảm bảo sự phát triển bình thường của vật nuôi, nâng cao năng suất và hiệu quả kinh tế.